Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 85

Devanagari script

देव्युवाच । मनसस्त्वं प्रभुः शंभो दत्तं तच्च मया तव । वपुषः पितरावीशौ तौ सम्मानयितुमर्हसि

Transliteration

devyuvāca | manasastvaṃ prabhuḥ śaṃbho dattaṃ tacca mayā tava | vapuṣaḥ pitarāvīśau tau sammānayitumarhasi

Translation

ເທວີກ່າວວ່າ: “ໂອ ຊັມພູ, ເຈົ້າເປັນພຣະເຈົ້າແຫ່ງໃຈຂ້າ, ແລະໃຈນັ້ນຂ້າໄດ້ມອບໃຫ້ເຈົ້າແລ້ວ. ແຕ່ສໍາລັບກາຍຂ້າ ບິດາມານດາແມ່ນທ່ານຜູ້ນ່າເຄົາລົບສອງພຣະອົງນັ້ນ; ເຈົ້າຄວນໃຫ້ກຽດແກ່ພວກທ່ານ.”

Word by Word

• देवी: the देवी (Goddess)
• देवी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• मनसः: of the mind
• मनसः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• प्रभुः: lord/master
• प्रभुः: Samanaadhikarana (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शम्भो: O Śambhu
• शम्भो: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• दत्तम्: given
• दत्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात

• मया: by me
• मया: Kartr/Agent-Instrument (करण/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (Instrumental), एकवचन

• तव: to you/your
• तव: Sampradana/Sambandha (सम्प्रदान/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• वपुषः: of the body
• वपुषः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वपुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• पितरौ: the two parents
• पितरौ: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन

• ईशौ: the two lords
• ईशौ: Apposition (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन

• तौ: those two
• तौ: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन

• सम्मानयितुम्: to honor
• सम्मानयितुम्: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: सम्+मान् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
• Form: तुमुनन्त (infinitive), क्रियार्थक-अव्ययवत्

• अर्हसि: you ought/are worthy
• अर्हसि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Devī (Umā/Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Himavat-kṣetra (implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devī articulates a subtle ethic: her mind belongs to Śambhu, yet her body’s guardians—her parents—must be honored; a poised, dignified moment of dharmic clarity.

Characters & Entities

• Devī
• Śambhu
• Śiva
• Himācala (implied as father)
• Menā (implied as mother)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even in divine love, dharma is upheld: honoring one’s parents and social propriety are affirmed alongside inner surrender of the mind to God.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse focuses on dharma within the marital and familial context.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed; the ethical injunction is to honor parents.