Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

Devanagari script

चित्रसेनस्य दौहित्री विद्यानन्दमृषिं गता । वव्रे ते स्वीकृता तेन दशवर्षाणि तं श्रिता

Transliteration

citrasenasya dauhitrī vidyānandamṛṣiṃ gatā | vavre te svīkṛtā tena daśavarṣāṇi taṃ śritā

Translation

ນາງເປັນຫຼານສາວຂອງ ຈິຕຣະເສນ. ນາງໄດ້ໄປຫາ ຣິສີ ວິດຍານັນທະ ແລະເລືອກທ່ານເປັນສາມີ; ທ່ານຮັບນາງໄວ້ ແລະນາງອາໄສຢູ່ກັບທ່ານສິບປີ.

Word by Word

• चित्रसेनस्य: of Citrasena
• चित्रसेनस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: चित्रसेन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• दौहित्री: granddaughter (daughter’s daughter)
• दौहित्री: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दौहित्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विद्यानन्दम्: Vidyānanda (name)
• विद्यानन्दम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विद्यानन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—विद्यायाः आनन्दः (षष्ठी-तत्पुरुष) / नाम

• ऋषिम्: the sage
• ऋषिम्: Samānādhikaraṇa (Appositional/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विद्यानन्दम् इत्यस्य समानाधिकरणम्

• गता: having gone; approached
• गता: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे—‘gone/approached’

• वव्रे: chose; requested (as husband)
• वव्रे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन

• ते: him
• ते: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया/चतुर्थी-बहुवचनरूपे सम्भवम्; अत्र ‘तं’ इत्यर्थे—द्वितीया-एकवचनस्य वैदिक/प्राकृत-प्रभावितं रूपम् (object-pronoun)

• स्वीकृता: accepted
• स्वीकृता: Kriya (Result-state/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्वी + कृ (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘accepted (as wife)’

• तेन: by him
• तेन: Karana (Instrument/Agent-in-passive/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• दशवर्षाणि: ten years
• दशवर्षाणि: Kāla-adhikaraṇa (Time-span/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दश + वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—दश (संख्या) + वर्षाणि (द्विगु)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• श्रिता: having stayed with; resorted to
• श्रिता: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रि (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having resorted to/attached to’

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Alikā-tīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: a king (nṛpa)

Visual Art Cues

Scene: Alikā, adorned as a celestial maiden, approaches the serene sage Vidyānanda in his riverside hermitage; the moment of ‘choosing’ is depicted as a garland exchange, while the sage’s acceptance is calm and restrained, foreshadowed by a faint ominous shadow.

Characters & Entities

• Citrasena
• Alikā (implied)
• Vidyānanda Ṛṣi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Choices made in relationship and dharma create long karmic arcs that later unfold within tīrtha legends.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of the Alikā Tīrtha origin account in Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite is prescribed here; it provides the narrative prelude establishing the tīrtha’s backstory.