Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

Devanagari script

न किंचिदुत्तरं वाक्यमुक्तवाञ्जोषमास्थितः । इति वृत्तान्तभूतं हि नारायणविचेष्टितम्

Transliteration

na kiṃciduttaraṃ vākyamuktavāñjoṣamāsthitaḥ | iti vṛttāntabhūtaṃ hi nārāyaṇaviceṣṭitam

Translation

ລາວບໍ່ໄດ້ເວົ້າຄໍາຕອບໃດໆ ແລະຢູ່ນິ່ງໃນຄວາມງຽບ. ດັ່ງນັ້ນແທ້ໆ ແມ່ນວິຖີອັນອັດສະຈັນແຫ່ງລີລາທິບຂອງນາຣາຍະນະ ທີ່ບັດນີ້ກາຍເປັນເລື່ອງບັນທຶກ.

Word by Word

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation particle)

• किंचित्: anything
• किंचित्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; अनिश्चित-प्रमाणवाचक सर्वनाम (indefinite pronoun)

• उत्तरम्: an answer, reply
• उत्तरम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifying वाक्यम्)

• वाक्यम्: speech, statement
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• उक्तवान्: having said (he spoke)
• उक्तवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्तवतु-प्रत्ययान्त कृदन्त (perfect participle/agentive), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; √वच् → उक्तवान् = having spoken/said

• जोषम्: silence
• जोषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘silence/quiet’ अर्थे

• आस्थितः: remained, assumed
• आस्थितः: Karta (Subject-complement/कर्तृविशेषण)
• Type: Verb
• Root: आ + स्था (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past participle) ‘आस्थित’ (having assumed/entered), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)

• वृत्तान्तभूतम्: having become an account (a narrative)
• वृत्तान्तभूतम्: Visheshya (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृत्तान्त + भूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषभावः—‘वृत्तान्तः एव भूतम्’ (having become an account)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic/causal particle)

• नारायणविचेष्टितम्: the act/deed of Nārāyaṇa
• नारायणविचेष्टितम्: Visheshya (Predicate nominative/विधेय)
• Type: Noun
• Root: नारायण + विचेष्टित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नारायणस्य विचेष्टितम्)

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kathā (contextual tīrtha narrative)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira (contextual)

Visual Art Cues

Scene: Indra stands motionless, lips closed, eyes widened—silence embodied—while the narrative voice frames the event as Nārāyaṇa’s wondrous design.

Characters & Entities

• Nārāyaṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Before the Lord’s inscrutable līlā, speech fails; silence becomes the natural response to overwhelming divine wonder.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific sacred site is mentioned here.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.