Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 29

Devanagari script

एतच्छ्रुत्वा वचस्तेषां विमृश्य परमेश्वरः । चिन्तयामास कामस्य विग्रहं भुवि दुर्लभम्

Transliteration

etacchrutvā vacasteṣāṃ vimṛśya parameśvaraḥ | cintayāmāsa kāmasya vigrahaṃ bhuvi durlabham

Translation

ເມື່ອຟັງຖ້ອຍຄໍາຂອງເຂົາເຈົ້າ ພຣະປະຣະເມສວອນໄດ້ໄຕ່ຕອງ ແລະເລີ່ມຄິດເຖິງວິກຣະຫະຂອງກາມ—ຮູບປະກົດອັນຫາຍາກໃນແຜ່ນດິນ।

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) → श्रुत्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive)

• वचः: words / speech
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• विमृश्य: having reflected / considered
• विमृश्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: वि + मृश् (धातु) → विमृश्य (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive)

• परमेश्वरः: the supreme Lord
• परमेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: परम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय

• चिन्तयामास: thought / pondered
• चिन्तयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चिन्त् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी-आमास-प्रयोग (periphrastic perfect style)

• कामस्य: of Kāma
• कामस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• विग्रहम्: form / embodiment
• विग्रहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• भुवि: on earth
• भुवि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक: भुवि/भूमि)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• दुर्लभम्: rare / hard to obtain
• दुर्लभम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दुर् + लभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of vigraham); उपपद-तत्पुरुष/नञ्-समाससदृश (durlabha = hard to obtain)

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Parameśvara in contemplative posture, eyes half-closed, as if weighing cosmic options; a faint, ethereal silhouette of Kāma’s ‘vigraha’ appears like a hard-to-grasp form over the earth; devas wait silently.

Characters & Entities

• Parameśvara (Śiva)
• Devas
• Kāma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Restoration of cosmic functions is not random; it proceeds through divine discernment, ensuring that power re-enters the world in a fitting form.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.