Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 21

Devanagari script

सनत्कुमार उवाच । मुनिस्तद्वाक्यमाकर्ण्य मौनकपटमास्थितः । कर्त्तुं स्वार्थं विधानज्ञः कृपयोर्द्ध्वमवैक्षत

Transliteration

sanatkumāra uvāca | munistadvākyamākarṇya maunakapaṭamāsthitaḥ | karttuṃ svārthaṃ vidhānajñaḥ kṛpayorddhvamavaikṣata

Translation

ສະນັດກຸມາຣະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳເຫຼົ່ານັ້ນ, ພຣະມຸນີໄດ້ທຳທ່າເປັນມິດງຽບ. ດ້ວຍຄວາມຊຳນານໃນກົນອຸບາຍ ແລະມຸ່ງໝັ້ນທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ຈຸດປະສົງຂອງຕົນສຳເລັດ, ພຣະອົງໄດ້ຫຼຽວເບິ່ງຂຶ້ນເທິງດ້ວຍທ່າທາງທີ່ໜ້າສົງສານ.

Word by Word

• सनत्कुमारः: Sanatkumāra
• सनत्कुमारः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सनत्कुमार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• मुनिः: the sage
• मुनिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (वाक्यम्)

• वाक्यम्: statement, words
• वाक्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• आकर्ण्य: having heard
• आकर्ण्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + कर्ण्/श्रु (धात्वर्थ) → आकर्ण्य
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having heard)

• मौन-कपटम्: a pretense of silence
• मौन-कपटम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मौन (प्रातिपदिक) + कपट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (कपटं मौनरूपम्)

• आस्थितः: assumed/adopted
• आस्थितः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ + स्था (धातु) → आस्थित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः

• कर्तुम्: to do
• कर्तुम्: Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → कर्तुम्
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), क्रियार्थक (to do)

• स्वार्थम्: his own purpose
• स्वार्थम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वार्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य अर्थः)

• विधान-ज्ञः: knower of proper procedure
• विधान-ज्ञः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विधान (प्रातिपदिक) + ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विधानस्य ज्ञः); विशेषणम् (मुनिः)

• कृपया: with compassion
• कृपया: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: कृपा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• ऊर्ध्वम्: upwards
• ऊर्ध्वम्: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ऊर्ध्वम् (अव्यय)
• Form: दिशावाचक-अव्यय (adverb: upward)

• अवैक्षत: looked (upon)
• अवैक्षत: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + ईक्ष् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

Speaker

Sanatkumara

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Characters & Entities

• Sanatkumara
• Muni

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It warns that outer signs like silence or compassion can be used as a disguise; Shaiva ethics values inner purity (bhāva-śuddhi) and truthful intention aligned with Dharma and devotion to Shiva.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Linga-worship emphasizes sincerity and inner reverence; this verse contrasts genuine devotion with performative virtue, implying that Saguna Shiva devotion should be free from self-serving motives.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Practice truthful mauna (disciplined silence) with mantra-japa—especially the Panchākṣarī ‘Om Namaḥ Śivāya’—as inner sādhanā, not as a social mask; cultivate compassion as a real vow rather than a display.