Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 9

तारकवाक्य-शक्रविष्णुवीरभद्रयुद्धवर्णनम् — Account of Tāraka’s declarations and the battle involving Śakra (Indra), Viṣṇu, and Vīrabhadra

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखंडे तारकवाक्यशक्रविष्णुवी रभद्रयुद्धवर्णनं नाम नवमोऽध्यायः

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ caturthe kumārakhaṃḍe tārakavākyaśakraviṣṇuvī rabhadrayuddhavarṇanaṃ nāma navamo'dhyāyaḥ

ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຈົບລົງໃນບົດທີເກົ້າ ທີ່ມີຊື່ວ່າ "ບັນຊີຄໍາເວົ້າຂອງຕາຣາກາ, ບົດບາດຂອງສັກກະ ແລະ ວິສະນຸ, ແລະການພັນລະນາເຖິງການສູ້ຮົບກັບວິຣະພັດທະຣະ" ໃນພາກທີສີ່ ກຸມາຣະຂັນ ຂອງພາກທີສອງ (ຣຸດທະຣະສັງຫິຕາ) ຂອງສີສິວະມະຫາປຸຣານະ.

itithus
iti:
Sambandha/Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (इति-निपात) marking end/thus
śrī-śiva-mahā-purāṇein the Śrī Śiva Mahāpurāṇa
śrī-śiva-mahā-purāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक) + śiva (प्रातिपदिक) + mahā (प्रातिपदिक) + purāṇa (प्रातिपदिक)
FormMulti-member Tatpuruṣa (तत्पुरुष) title-compound; Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन)
dvitīyāyāmin the second
dvitīyāyām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvitīyā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन); ordinal ‘in the second’
rudra-saṃhitāyāmin the Rudra-saṃhitā
rudra-saṃhitāyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootrudra (प्रातिपदिक) + saṃhitā (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) name-compound; Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन)
caturthein the fourth
caturthe:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcaturtha (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन); ordinal ‘in the fourth’ (section)
kumāra-khaṇḍein the Kumāra-khaṇḍa
kumāra-khaṇḍe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkumāra (प्रातिपदिक) + khaṇḍa (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) section-name; Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन)
tāraka-vākya-śakra-viṣṇu-vīra-bhadra-yuddha-varṇanam(the section) ‘description of the battle of Vīrabhadra (with) Śakra and Viṣṇu, and Tāraka’s speech’
tāraka-vākya-śakra-viṣṇu-vīra-bhadra-yuddha-varṇanam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottāraka (प्रातिपदिक) + vākya (प्रातिपदिक) + śakra (प्रातिपदिक) + viṣṇu (प्रातिपदिक) + vīra-bhadra (प्रातिपदिक) + yuddha (प्रातिपदिक) + varṇana (प्रातिपदिक)
FormLong Tatpuruṣa title-compound (समास), Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
FormIndeclinable usage (अव्ययीभाववत्) meaning ‘named/called’
navamaḥninth
navamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnavama (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); ordinal ‘ninth’
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)

Sūta Gosvāmin (traditional Purāṇic colophon context, narrating to the sages of Naimiṣāraṇya)

Sthala Purana: Colophon (iti…): a textual closure naming the chapter’s scope—Tāraka’s speech, Indra and Viṣṇu’s roles, and Vīrabhadra’s battle—serving as a Purāṇic indexing device rather than a tīrtha-origin.

Significance: Liturgical reading marker: used to structure pāraayaṇa (serial recitation) and to preserve adhikāra (context) for the narrative’s theological import.

S
Shiva
T
Tāraka
I
Indra (Śakra)
V
Vishnu
V
Vīrabhadra

FAQs

This is a colophon marking the completion of a chapter, emphasizing that the events—Tāraka’s speech and the battle involving Vīrabhadra—are to be read as expressions of Śiva’s supreme lordship (Pati) guiding cosmic order, not merely as historical warfare.

By naming Vīrabhadra (a fierce, saguna manifestation aligned with Śiva’s will), it supports saguna-upāsanā: devotees contemplate Śiva’s manifest powers as protectors of dharma, which culminates in steadiness of devotion to the Liṅga as Śiva’s accessible presence.

A practical takeaway is śaraṇāgati (surrender) through japa of the Pañcākṣarī—“Om Namaḥ Śivāya”—while applying tripuṇḍra (bhasma) and mentally offering the fruits of action to Śiva, remembering that divine power restores order when ego and hostility arise.