Rig Veda 9.72.8: Mandala 9, Sukta 72, Mantra 8

Sukta 9.72

Rishi: Soma-Pavamāna tradition (Book 9).

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Likely Jagatī (to be metrically confirmed).

Samhita Patha (Devanagari)

स तू पवस्व परि पार्थिवं रजः स्तोत्रे शिक्षन्नाधून्वते च सुक्रतो । मा नो निर्भाग्वसुनः सादनस्पृशो रयिं पिशङ्गं बहुलं वसीमहि ॥

Transliteration

sá tū́ pavasva pári pārthívaṃ rájaḥ stótre śíkṣann ādhū́nvate ca sukrato | mā́ no nírbhāg vásunaḥ sādana-spṛ́śo rayíṃ piśáṅgaṃ bahuláṃ vasīmahi ||

Translation

Do thou then flow, circling the earthly realm; instruct our hymn and the one who labours, O thou of good effective will. Do not cut us off from the treasure, thou who touchest the seats of abundance; may we possess the tawny, manifold plenitude of being.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he (that one, Soma)
• सः: कर्तृ (पवस्व इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• तू: indeed, surely
• तू: —
• Type: Indeclinable
• Root: तू (निपात) अथवा तु (अव्यय)

• पवस्व: purify yourself; flow as purified
• पवस्व: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पू (पूञ् पवने) / √पु (पवते) → पव-

• परि: around, all around
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• पार्थिवम्: earthly, belonging to the earth
• पार्थिवम्: कर्म (परि-गमन/व्यापनस्य)
• Type: Adjective
• Root: पार्थिव (प्रातिपदिक; पृथिवी-सम्बन्धी)

• रजः: region, space; (also) dust/mist
• रजः: कर्म
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक)

• स्तोत्रे: in/at the hymn of praise
• स्तोत्रे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: स्तोत्र (प्रातिपदिक)

• शिक्षन्: teaching, instructing; training
• शिक्षन्: कर्तृ-विशेषण (सहक्रिया)
• Type: Verb (participle)
• Root: √शिक्ष् (शिक्षँ विद्योपादाने/प्रेरणे) → शिक्ष

• आधून्वते: to the shaker/one who sets (it) in motion (the presser/strainer)
• आधून्वते: सम्प्रदान
• Type: Verb (participle)
• Root: √धू (धूञ् कम्पने) + आ- → आधून्व

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• सुक्रतो: O good-minded/wise one
• सुक्रतो: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: सु-क्रतु (प्रातिपदिक; ‘good-willed/wise’)

• मा: do not
• मा: —
• Type: Indeclinable
• Root: मा (निषेध-अव्यय)

• नः: to us / of us
• नः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (प्रसङ्गानुसारम्)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम) → नः

• निर्भाक्: withholding a share; share-depriving
• निर्भाक्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: निर्-भाज् (√भज् विभागे/भागे) → निर्भाक्

• वसुनः: of wealth, of goods
• वसुनः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• सादनस्पृशः: touching the seat/abode; reaching the dwelling
• सादनस्पृशः: सम्बन्ध
• Type: Adjective (compound)
• Root: सादन (प्रातिपदिक ‘seat, abode’) + √स्पृश् (स्पृशँ संस्पर्शे) → स्पृश

• रयिम्: wealth, bounty
• रयिम्: कर्म (वसीमहि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: रयि (प्रातिपदिक)

• पिशङ्गम्: tawny, golden-hued
• पिशङ्गम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पिशङ्ग (प्रातिपदिक)

• बहुलम्: abundant, plentiful
• बहुलम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: बहुल (प्रातिपदिक)

• वसीमहि: we would obtain/seek to win (for ourselves)
• वसीमहि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वस् (वसँ निवासे/वसँ आच्छादने; वैदिके ‘वस’ = इच्छ/प्राप्तौ) → वसी