Rig Veda 7.87.5: Mandala 7, Sukta 87, Mantra 5

Sukta 7.87

Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi)

Devata: Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

तिस्रो द्यावो निहिता अन्तरस्मिन्तिस्रो भूमीरुपराः षड्विधानाः । गृत्सो राजा वरुणश्चक्र एतं दिवि प्रेङ्खं हिरण्ययं शुभे कम् ॥

Transliteration

tísro dyā́vo níhitā antár asmin tísro bhū́mīr úparāḥ ṣáḍvidhānāḥ | gṛ́tso rājā́ váruṇaś cakra etáṃ diví préṅkhaṃ hiraṇyáyaṃ śubhé kám ||

Translation

Three heavens are set within this being, and three earths as higher foundations—sixfold dispositions of the worlds. King Varuṇa, the luminous craftsman, has made in the heaven a golden swinging-seat for the joy of the soul’s fair becoming.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तिस्रः: three
• तिस्रः: विशेषण (कर्तृ/कर्म-सम्बन्धी)
• Type: Adjective (numeral)
• Root: त्रि (संख्याप्रातिपदिक) → तिसृ

• द्यावः: heavens, skies
• द्यावः: कर्तृ (निहिताः इति)
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)

• निहिताः: placed, set
• निहिताः: कर्तृ-विशेषण (द्यावः)
• Type: Participle (past passive)
• Root: धा (धातु) + नि- (उपसर्ग) → नि-धा; क्त (PPP)

• अन्तः: within
• अन्तः: अधिकारण (स्थानवाचक)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तर् (अव्यय/उपसर्गीय-प्रातिपदिक)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: अधिकारण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तिस्रः: three
• तिस्रः: विशेषण (कर्तृ/कर्म-सम्बन्धी)
• Type: Adjective (numeral)
• Root: त्रि → तिसृ

• भूमीः: earths, lands
• भूमीः: कर्तृ (निहिताः इति, अनुवृत्त्या)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)

• उपराः: upper, higher
• उपराः: विशेषण (भूमीः)
• Type: Adjective
• Root: उपर (प्रातिपदिक)

• षट्: six
• षट्: विशेषण (विधानाः)
• Type: Adjective (numeral)
• Root: षष् (संख्याप्रातिपदिक)

• विधानाः: arrangements, dispositions; divisions
• विधानाः: कर्तृ/विशेष्य (षट् इति विशेषणेन)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वि-धा (धातु) → विधान (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधारित)

• गृत्सः: the wise/clever (one)
• गृत्सः: विशेषण (राजा)
• Type: Adjective/Noun (epithet)
• Root: गृत्स (प्रातिपदिक)

• राजा: king
• राजा: कर्तृ (चक्र)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: कर्तृ (चक्र)
• Type: Noun (deity)
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• चक्र: has made, fashioned
• चक्र: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → चकार/चक्र (परस्मैपद, लिट्)

• एतम्: this
• एतम्: कर्म (चक्र)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दिवि: in heaven
• दिवि: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)

• प्रेङ्खम्: a swing, rocking seat
• प्रेङ्खम्: कर्म (चक्र)
• Type: Noun
• Root: प्रेङ्ख (प्रातिपदिक; ‘swinging seat/palanquin’)

• हिरण्ययम्: golden
• हिरण्ययम्: विशेषण (प्रेङ्खम्)
• Type: Adjective
• Root: हिरण्यय (प्रातिपदिक; हिरण्य ‘gold’ + -य)

• शुभे: for splendor/beauty
• शुभे: सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजन)
• Type: Noun (abstract/goal)
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)

• कम्: (something) / indeed (enclitic)
• कम्: कर्म/प्रयोजन-सम्बन्धी (अर्थबलात्: ‘कं/किम्’ = ‘some/any, indeed’)
• Type: Pronoun (enclitic)
• Root: क (प्रश्न/अनिश्चित-सर्वनाम; Vedic enclitic)