Rig Veda 6.22.3: Mandala 6, Sukta 22, Mantra 3

Sukta 6.22

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

Samhita Patha (Devanagari)

तमीमह इन्द्रमस्य रायः पुरुवीरस्य नृवतः पुरुक्षोः । यो अस्कृधोयुरजरः स्वर्वान्तमा भर हरिवो मादयध्यै ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.22.3

Transliteration

tám īmahe índram asyá rāyáḥ puru-vī́rasya nṛ-vátaḥ puru-kṣóḥ | yó askṛ́dhoyur ajáraḥ svàr-vāntám ā́ bhara hari-vo mādayádhyai ||

Translation

Him we seek—Indra—for this wealth of plenitude: rich in heroes, full of men, abundant in increase. He who is unfailing in his giving, ageless, possessing the light of heaven—bring him here, O lord of the tawny steeds, for our ecstasy of force.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ईमहे: we seek / we implore
• ईमहे: कर्तृ (वयं) / क्रिया
• Type: Verb
• Root: याच्/ईम् (वेद. धातु: ईम्/ईम ‘to seek, request’)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• अस्य: of this (one), of him
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रायः: of wealth
• रायः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: राय्/रायि (प्रातिपदिक ‘wealth’)

• पुरुवीरस्य: of (him) rich in many heroes
• पुरुवीरस्य: विशेषण (रायः) / सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: पुरुवीर (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष ‘having many heroes’)

• नृवतः: manly, possessing men
• नृवतः: विशेषण (पुरुवीरस्य/रायः) / सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: नृवत् (प्रातिपदिक ‘manly, having men/warriors’)

• पुरुक्षोः: of the much-abounding (one), of many settlements
• पुरुक्षोः: विशेषण / सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: पुरुक्षु (प्रातिपदिक ‘much-dwelling/abounding in settlements’; वेद. जन/क्षु-सम्बद्ध) अथवा पुरुक्षु (विशेषण)

• यः: who
• यः: कर्तृ (सापेक्ष-वाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्कृधोयुः: unfailing in his drive/pursuit
• अस्कृधोयुः: विशेषण (यः) / कर्तृ-सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: अ-स्कृध-यु (प्रातिपदिक; ‘not failing in pursuit/impulse’; वेद. यु ‘seeking/impelling’)

• अजरः: unaging
• अजरः: विशेषण (यः)
• Type: Adjective
• Root: अ-जर (प्रातिपदिक)

• स्वर्वान्: radiant, possessing heaven-light
• स्वर्वान्: विशेषण (यः)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्वन्त् (प्रातिपदिक ‘having light/heavenly radiance’)

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आ: hither, forth
• आ: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• भर: bring
• भर: क्रिया (आह्वानः) / कर्म-ग्रहणम्
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु)

• हरिवः: O bay-horsed one (Indra)
• हरिवः: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet) / Adjective
• Root: हरिवत्/हरिवन् (प्रातिपदिक; ‘having bay horses’)

• मादयध्यै: for exhilaration, to make (us/you) rejoice
• मादयध्यै: प्रयोजन (क्रियार्थ) / उद्देश्य
• Type: Verb (Infinitive) / Kṛdanta
• Root: मद् (धातु ‘to rejoice, be exhilarated’)