Rig Veda 4.27.4: Mandala 4, Sukta 27, Mantra 4

Sukta 4.27

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional)

Devata: Soma with Indra’s supportive force; Śyena as carrier-image

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

ऋजिप्य ईमिन्द्रावतो न भुज्युं श्येनो जभार बृहतो अधि ष्णोः । अन्तः पतत्पतत्र्यस्य पर्णमध यामनि प्रसितस्य तद्वेः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 4.27.4

Transliteration

ṛjipyá ī́m índrāvato ná bhujyúṃ śyéno jabhāra br̥ható ádhi ṣṇóḥ | antáḥ patat patatríy asya párṇam ádha yā́mani prásitasya tád véḥ ||

Translation

The straight-winged one—like Bhujyu rescued by the Indra-powers—bore it from the Vast, from the lofty summit. Flying within, the wing of the winged moved; then, on the journey of the released impulse, he knew that decisive way—how the higher delight can be carried safely into life.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋजिप्यः: R̥jipya (a name/epithet of Indra)
• ऋजिप्यः: कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: ऋजिप्य (प्रातिपदिक; इन्द्र-विशेषण)

• ईम्: indeed; just; him
• ईम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: ईम् (निपात)

• इन्द्रावतः: of/with Indra; Indra-possessing
• इन्द्रावतः: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘इन्द्रवत्’ सम्बन्धः
• Type: Adjective
• Root: इन्द्रावत् (प्रातिपदिक)

• न: like; as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• भुज्युम्: Bhujyu (a person/hero)
• भुज्युम्: कर्म (जभार इति क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: भुज्यु (प्रातिपदिक; नाम)

• श्येनः: the falcon/eagle
• श्येनः: कर्तृ (जभार इति क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: श्येन (प्रातिपदिक)

• जभार: bore; carried off
• जभार: —
• Type: Verb
• Root: √भृ (भरणे)

• बृहतः: of the great (one); from the lofty
• बृहतः: अपादान/सम्बन्ध (अधि इत्यनेन सह: ‘from/on the great …’)
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त् (प्रातिपदिक)

• अधि: upon; from; over
• अधि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• ष्णोः: of the summit/height (lofty place)
• ष्णोः: अधिकरण/सम्बन्ध (अधि— ‘upon/from the summit’)
• Type: Noun
• Root: ष्णु (प्रातिपदिक; वेदिक-शब्दः, ‘शिखर/शीर्ष/उच्चस्थान’ इत्यर्थे)

• अन्तः: within; inwardly
• अन्तः: —
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तः (अव्यय)

• पतत्: flying
• पतत्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Verb
• Root: √पत् (गतौ/पतने)

• पतत्र्यस्य: of the winged (bird)
• पतत्र्यस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the winged one’
• Type: Noun/Adjective
• Root: पतत्रिन् (प्रातिपदिक)

• पर्णम्: wing; feather
• पर्णम्: कर्म (पतत्/जभार इत्यर्थ-सम्बन्धे: ‘wing/feather’)
• Type: Noun
• Root: पर्ण (प्रातिपदिक)

• अध: then; thereupon
• अध: —
• Type: Indeclinable
• Root: अध (निपात)

• यामनि: on the course/way; in the journey
• यामनि: अधिकरण (स्थान/मार्गे)
• Type: Noun
• Root: यामन् (प्रातिपदिक)

• प्रसितस्य: of the sent-forth; of the extended/shot (course)
• प्रसितस्य: सम्बन्ध/विशेषण
• Type: Adjective (past participle)
• Root: प्र-√सि/√सृ (प्रेषणे/प्रसारणे) → प्रसित (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: कर्म (वेद् इति क्रियायाः)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• वेः: know; perceive
• वेः: —
• Type: Verb
• Root: √विद् (ज्ञाने) / वेदिक √वे (गत्यादौ/वेदने) — ‘वेः’ (2sg injunctive/imperative-like)