Rig Veda 3.26.5: Mandala 3, Sukta 26, Mantra 5

Sukta 3.26

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for Maṇḍala 3; hymn-level attribution for 3.26 commonly to Viśvāmitra)

Devata: Agni with the Maruts (Marut-sahita Agni / Maruto; the verse explicitly invokes Maruts as Agni’s splendour-bearers)

Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical for this section)

Samhita Patha (Devanagari)

अग्निश्रियो मरुतो विश्वकृष्टय आ त्वेषमुग्रमव ईमहे वयम् । ते स्वानिनो रुद्रिया वर्षनिर्णिजः सिंहा न हेषक्रतवः सुदानवः ॥

Transliteration

agníśriyo marúto viśvákṛṣṭaya ā́ tveṣám ugrám áva īmahe vayám | te svānínaḥ rudríyā varṣánirṇijaḥ siṁhā́ na heṣákratavaḥ sudā́navaḥ ||

Translation

We call for the help of the Maruts who carry the splendour of Agni, powers belonging to all the peoples. We seek their fierce and vehement protection. Those roaring Rudra-powers, clothed in the rain’s shining force, are like lions—impetuous in will and generous in their giving.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अग्निश्रियः: having the splendor of Agni; Agni-glorious
• अग्निश्रियः: Kartā (मरुतः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अग्नि-श्री (प्रातिपदिक; तत्पुरुष/बहुव्रीहि-समास) अथवा ‘अग्निश्री’ (विशेषण-प्रातिपदिक)

• मरुतः: the Maruts
• मरुतः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• विश्वकृष्टयः: (those) of all peoples/tribes; belonging to all communities
• विश्वकृष्टयः: Kartā (मरुतः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: विश्व-कृष्टि (समास; ‘विश्व’ + ‘कृष्टि’)

• आ: towards; hither
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• त्वेषम्: fierce; blazing
• त्वेषम्: Karma (ईमहे इत्यस्य; ‘अव’ = सहायता/रक्षा, तस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: त्वेष (प्रातिपदिक)

• उग्रम्: mighty; formidable
• उग्रम्: Karma (ईमहे इत्यस्य; ‘अव’/सहायता-रक्षा इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• अव: help; protection
• अव: Karma
• Type: Indeclinable
• Root: अव (अव्यय; ‘अवस्’/‘अव’ = सहायता/रक्षा अर्थे)

• ईमहे: we seek; we implore
• ईमहे: —
• Type: Verb
• Root: यम् (धातु; आत्मनेपद; उपसर्गः: आ- (आ + यम् → आयम्/ईमहे वैदिक-रूप))

• वयम्: we
• वयम्: Kartā (ईमहे)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: they
• ते: Kartā (अध्याहृत ‘सन्ति/भवन्ति’ अथवा विशेषण-समूहस्य आधारः)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्वानिनः: sounding; roaring
• स्वानिनः: Kartā (ते इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: स्वानिन् (प्रातिपदिक; ‘स्वन’/‘स्वन्’ ध्वन्यर्थे + इन्)

• रुद्रियाः: Rudra-like; belonging to Rudra
• रुद्रियाः: Kartā (ते इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: रुद्रिय (प्रातिपदिक; रुद्र-सम्बन्धि)

• वर्षनिर्णिजः: with rain(-like) shining garments/armor
• वर्षनिर्णिजः: Kartā (ते इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: वर्ष-निर्णिज् (समास; ‘वर्ष’ + ‘निर्णिज्’ = आवरण/दीप्ति/वस्त्र)

• सिंहाः: lions
• सिंहाः: Kartā (उपमा: ते … सिंहाः)
• Type: Noun
• Root: सिंह (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• हेषक्रतवः: whose might is neighing/roaring; impetuous in power
• हेषक्रतवः: Kartā (ते इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: हेष-क्रतु (समास; ‘हेष’ = हिनहिन/हेषण-ध्वनि + ‘क्रतु’ = शक्ति/संकल्प)

• सुदानवः: good-giving; generous
• सुदानवः: Kartā (ते इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सु-दानु/दानव (प्रातिपदिक; ‘सु’ उपसर्ग + ‘दानु/दान’ दानार्थ)