Rig Veda 10.5.6: Mandala 10, Sukta 5, Mantra 6

Sukta 10.5

Rishi: Dīrghatamas Āucathya (traditional for RV 10.5)

Devata: Skambha / the Supreme support (implicitly connected with Agni’s cosmogonic function in the surrounding hymn)

Chandas: Jagatī (probable for RV 10.5; many verses are Jagatī in indices)

Samhita Patha (Devanagari)

सप्त मर्यादाः कवयस्ततक्षुस्तासामेकामिदभ्यंहुरो गात् । आयोर्ह स्कम्भ उपमस्य नीळे पथां विसर्गे धरुणेषु तस्थौ ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.5.6

Transliteration

saptá maryā́dāḥ kaváyas tatakṣus tā́sām ékām íd abhí aṃhúro gā́t | āyór ha skambhá upamásya nīḷé pathā́ṃ visargé dharuṇéṣu tasthau ||

Translation

Seven firm frontiers the seers shaped in the being; and of these, one path alone the narrowness can cross. There the supporting pillar of the Highest stands in its secret seat, set in the release of the paths, in the sustaining foundations.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सप्त: seven
• सप्त: विशेषणम् (कर्तृपदस्य/कर्मपदस्य)
• Type: Adjective/Numeral
• Root: सप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• मर्यादाः: boundaries, limits, ordinances
• मर्यादाः: कर्तृ (ततक्षुः इत्यस्य कर्तृपदम्)
• Type: Noun
• Root: मर्यादा (प्रातिपदिक)

• कवयः: seers, sages
• कवयः: कर्तृ (ततक्षुः इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• ततक्षुः: they fashioned, they hewed/constructed
• ततक्षुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: तक्ष् (धातु)

• तासाम्: of those (of them)
• तासाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एकाम्: one (single)
• एकाम्: कर्म (आहुः/आहुर् इत्यस्य)
• Type: Adjective/Numeral
• Root: एक (संख्या-प्रातिपदिक)

• इत्: indeed, just
• इत्: निपात (एव/खलु-अर्थे)
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• अभि: towards, over
• अभि: दिशा/सम्बन्ध-प्रदर्शक
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• अंहुरः: narrow, constricted (one/way)
• अंहुरः: कर्तृ (गात् इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: अंहुर (प्रातिपदिक; ‘संकीर्ण/संकट/कुटिल’)

• गात्: went, proceeded
• गात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: गा (धातु)

• आयोः: of the two lives / of lifetime(s)
• आयोः: सम्बन्ध/अधिकारण (सन्दर्भे ‘जीवनयोः/आयुषोः’)
• Type: Noun
• Root: आयु (प्रातिपदिक)

• ह: indeed
• ह: निपात (खलु/ह्यर्थे)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• स्कम्भः: support, prop, pillar
• स्कम्भः: कर्तृ (तस्थौ इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: स्कम्भ (प्रातिपदिक)

• उपमस्य: of the highest/uppermost, of the supreme
• उपमस्य: सम्बन्ध (नीळे इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: उपम (प्रातिपदिक)

• नीळे: in the nest, in the resting-place
• नीळे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: नीळ (प्रातिपदिक)

• पथाम्: of paths
• पथाम्: सम्बन्ध (विसर्गे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: पथ्/पन्था (प्रातिपदिक)

• विसर्गे: in the sending-forth, in the release/emanation
• विसर्गे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: विसर्ग (प्रातिपदिक)

• धरुणेषु: in the supports, in the firm foundations
• धरुणेषु: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: धरुण (प्रातिपदिक)

• तस्थौ: stood, was established
• तस्थौ: क्रिया
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)