Rig Veda 10.142.6: Mandala 10, Sukta 142, Mantra 6

Sukta 10.142

Devata: Agni (with invocation for the seating of the Vasus in Agni)

Samhita Patha (Devanagari)

उत्ते शुष्मा जिहतामुत्ते अर्चिरुत्ते अग्ने शशमानस्य वाजाः । उच्छ्वञ्चस्व नि नम वर्धमान आ त्वाद्य विश्वे वसवः सदन्तु ॥

Transliteration

út te śúṣmā jihatām út te arcír út te agne śaśamāná-sya vā́jāḥ | úc chvañcasva ní namaḥ várdhamāna ā́ tvā́dya víśve vásavaḥ sadantu ||

Translation

Rise up—let your powers cast off all that obstructs; rise up—your flame, rise up—O Agni, the plenitudes of force for the one who strives. Stand upright; bow down in growing reverence: today let all the Vasus take their seat in you.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उत्: up, forth
• उत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत् (उपसर्ग) / ud-

• ते: of you, your
• ते: सम्बन्ध (genitival relation)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (युष्मद्-प्रत्ययिक सर्वनाम-प्रातिपदिक) / tvad

• शुष्माः: powers, mights
• शुष्माः: कर्तृ (of the verb जिहताम्)
• Type: Noun
• Root: शुष्म (प्रातिपदिक) / śuṣma

• जिहताम्: let (them) leave/abandon
• जिहताम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: हā (धातु) / hā ‘to leave, abandon’

• उत्: up, forth
• उत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत् (उपसर्ग) / ud-

• ते: of you, your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् / tvad

• अर्चिः: flame, blaze
• अर्चिः: कर्तृ (elliptic: ‘(let) your flame (rise)’)
• Type: Noun
• Root: अर्चिस् (प्रातिपदिक) / arcis

• उत्: up, forth
• उत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत् (उपसर्ग) / ud-

• ते: of you, your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् / tvad

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक) / agni

• शशमानस्य: of the striving/zealous (one)
• शशमानस्य: सम्बन्ध (with वाजाः: ‘of the striving one’)
• Type: Participle (Adjective) used substantively
• Root: शशमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √शम्/शम् ‘to toil/strive, exert oneself’ → शशमान ‘striving, laboring’) / śaśamāna

• वाजाः: prizes, strengths, winnings
• वाजाः: कर्तृ (elliptic: ‘(let) the prizes/strengths (rise)’)
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक) / vāja

• उत्: up
• उत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत् (उपसर्ग) / ud-

• श्वञ्चस्व: spring up, rise up
• श्वञ्चस्व: क्रिया
• Type: Verb
• Root: श्वञ्च् (धातु) / śvañc ‘to spring up, rise, leap’

• नि: down, inward
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग) / ni-

• नम: bend down
• नम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु) / nam ‘to bend’

• वर्धमान: O growing/increasing one
• वर्धमान: सम्बोधन
• Type: Participle (Adjective)
• Root: वर्ध् (धातु) / vardh ‘to grow, increase’ → वर्धमान (शतृ/शानच्-प्रत्यय) / vardhamāna

• आ: towards, hither
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात) / ā-

• त्वा: you
• त्वा: कर्म (of सदन्तु)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (युष्मद्) / tvad

• अद्य: today
• अद्य: अधिकारण (temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय) / adya

• विश्वे: all
• विश्वे: कर्तृ (with वसवः)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) / viśva

• वसवः: the Vasus
• वसवः: कर्तृ (of सदन्तु)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक) / vasu (name of a class of gods)

• सदन्तु: let (them) sit, take their seat
• सदन्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सद् (धातु) / sad ‘to sit’