Shloka 13

युद्धकाण्डे पञ्चनवतितमः सर्गः

Sarga 95: Lamentation in Laṅkā and the Causal Chain of Enmity

Devanagari script

वैदेहींप्रार्थयानंतंविराधंप्रेक्षयराक्षसम् ।हतमेकेनरामेणपर्याप्तंतन्निदर्शनम् ।।।।

Transliteration

vaidehīṁ prārthayānaṁ taṁ virādhaṁ prekṣya rākṣasam |

hatam ekena rāmeṇa paryāptaṁ tannidarśanam ||6.95.13||

Translation

ເມື່ອເຫັນຣາກສະ ວິຣາທະ ໄລ່ຕາມ ໄວເທຫີ (ສີຕາ) ພຣະຣາມກໍຊົງປະຫານເຂົາແຕ່ພຣະອົງດຽວ; ນີ້ແຫຼະເປັນຫຼັກຖານພຽງພໍແລ້ວ

Word by Word

• वैदेहीम्: Vaidehi (Sita)
• वैदेहीम्: कर्म (object of प्रार्थयानम्)
• Type: Noun
• Root: वैदेही (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रार्थयानम्: requesting/soliciting
• प्रार्थयानम्: कर्म-विशेषण (qualifier of विराधम्)
• Type: Verb
• Root: प्र-अर्थ् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'requesting'

• तम्: that
• तम्: कर्म (points to Viradha)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• विराधम्: Viradha
• विराधम्: कर्म (object of प्रेक्ष्य)
• Type: Noun
• Root: विराध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रेक्ष्य: having seen
• प्रेक्ष्य: पूर्वकाल-क्रिया (absolutive)
• Type: Verb
• Root: प्र-ईक्ष् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्त (gerund), 'having seen/perceiving'

• राक्षसम्: the Rakshasa
• राक्षसम्: कर्म (apposition)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विराधस्य विशेषण-रूपेण

• हतम्: killed
• हतम्: विधेय (predicate participle)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: हन्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'killed'

• एकेन: by one (alone)
• एकेन: करण/कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (रामेण)

• रामेण: by Rama
• रामेण: कर्ता (instrumental agent)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• पर्याप्तम्: sufficient
• पर्याप्तम्: विधेय (predicate)
• Type: Adjective
• Root: परि-आप् (धातु)
• Form: परि-आप्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त (PPP used adjectivally), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'sufficient'

• तत्-निदर्शनम्: that proof/example
• तत्-निदर्शनम्: कर्ता/विषय (subject complement)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + निदर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'तस्य निदर्शनम्'

Context

"On perceiving that Viradha solicitous of Vaidehi, the Rakshasa was killed by Rama with one arrow. That is sufficient proof (of Rama's valour)."

Characters & Entities

• Vaidehī (Sītā)
• Virādha
• Rāma
• rākṣasa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma requires protecting the vulnerable; predatory intent toward the innocent invites rightful punishment.

What is the narrative situation?

An example is cited from the forest episodes: Virādha’s aggression toward Sītā ended in his death at Rāma’s hands.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s protective courage and swift justice against those who threaten Sītā.