Sarga 77
निकुम्भवधः — The Slaying of Nikumbha (Hanuman’s Duel)
युद्धकाण्ड
ບົດທີ (Sarga) 77 ກ່າວເຖິງການຕໍ່ສູ້ລະຫວ່າງ ນິກຸມພາ ແລະ ຫະນຸມານ. ນິກຸມພາ ຄຽດແຄ້ນທີ່ເຫັນອ້າຍຂອງຕົນຖືກ ສຸຄີບ ຂ້າຕາຍ, ຈຶ່ງຖືກະບອງເຫຼັກຂະໜາດໃຫຍ່ອອກມາທ້າທາຍ. ຄວາມຮຸນແຮງຂອງລາວເຮັດໃຫ້ກອງທັບທັງສອງຝ່າຍຢຸດຊະງັກດ້ວຍຄວາມຢ້ານກົວ. ມີພຽງແຕ່ ຫະນຸມານ ທີ່ຢືນຢ່າງໝັ້ນຄົງ ແລະ ແອ່ນເອິກຮັບການໂຈມຕີ. ກະບອງຂອງ ນິກຸມພາ ແຕກເປັນປ່ຽງເມື່ອກະທົບໃສ່ເອິກຂອງ ຫະນຸມານ. ຈາກນັ້ນ ຫະນຸມານ ໄດ້ຕອບໂຕ້ຄືນ, ຈັບ ນິກຸມພາ ຟາດລົງພື້ນ, ຂຶ້ນຢຽບເອິກ ແລະ ບິດຄໍຂອງລາວຈົນຕາຍ. ເຫດການນີ້ສ້າງຄວາມດີໃຈໃຫ້ແກ່ເຫຼົ່າວານອນ ແລະ ສ້າງຄວາມຫວາດຫວັ່ນໃຫ້ແກ່ພວກຍັກ.
Shlokas
Verse 1
निकुम्भोभ्रातरंदृष्टवासुग्रीवेणनिपातितम् ।प्रदहन्निवकोपेनवानरेन्द्रमवैक्षत ।।।।
ນິກຸມພະ ເມື່ອເຫັນອ້າຍນ້ອງຂອງຕົນຖືກສຸກຣີວະລົ້ມລົງ ກໍເກີດໂທສະດຸດໄຟ ແລະຈ້ອງເບິ່ງພະຍາວານອນດ້ວຍຄວາມໂກດ ປານຈະເຜົາຜານດ້ວຍສາຍຕານັ້ນເອງ។
Verse 2
ततस्स्रग्दामसन्नद्धंदत्तपञ्चाङ्गुलंशुभम् ।आददेपरिघंवीरोमहेन्द्रशिखरोपमम् ।।।।
ຕໍ່ມາ ວີຣະນິກຸມພະ ຜູ້ປະດັບດ້ວຍພວງມາລາ ໄດ້ຢືດເອົາຄອນເຫຼັກອັນເປັນມົງຄຸນ ກວ້າງຫ້ານິ້ວ ແລະກຳອາວຸດດຸດດັ່ງຍອດພູມະເຫນທຣະ।
Verse 3
हेमपट्टपरिक्षिप्तंवज्रविद्रुमभूषितम् ।यमदण्डोपमंभीमंरक्षसांभयनाशनम् ।।।।
ອາວຸດນັ້ນຖືກຮັດດ້ວຍແຖບຄຳ ປະດັບດ້ວຍເພັດແລະປະກາລັງ; ນ່າສະພຶງດັ່ງຄະທາແຫ່ງພຣະຍົມ ແລະເປັນອາວຸດທີ່ທຳໃຫ້ພວກຣາກສະຫວາດຫວັ່ນສິ້ນກຳລັງໃຈ
Verse 4
तमाविध्यमहातेजाश्शक्रध्वजसमंतदा ।निननादविवृत्तास्योनिकुम्भोभीमविक्रमः ।।।।
ໃນຂະນະນັ້ນ ນິກຸມພະຜູ້ມີລິດອັນນ່າຢ້ານ ອ້າປາກກວ້າງຄຳຮາມ ກວັດແກວ່ງອາວຸດອັນສະຫວ່າງໄສນັ້ນ ດັ່ງທຸງໄຊຂອງສັກກະ (ອິນທຣາ) ແລ້ວຟາດຈົມດ້ວຍກຳລັງທັງປວງ
Verse 5
उरोगतेननिष्केणभुजस्थैरङ्गदैरपि ।कुण्डलाभ्यां च चित्राभ्यांमालया च विचित्रया ।।।।निकुम्भोभूषणैर्भातितेनस्मपरिघेण च ।यथेन्द्रधनुषामेघस्सविद्युत्स्तनयित्नुमान् ।।।।
ນິກຸມພະສ່ອງປະກາຍດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບ—ແຜ່ນອົກຄຳ ກຳໄລແຂນອັນແຂງແຮງ ຕຸ້ມຫູອັນງາມ ແລະພວງມາລາຫຼາກສີ—ພ້ອມທັງຖືພະຣິຆ (ກະບອງເຫຼັກ) ຢູ່ໃນມື; ລາວດູປານເມກທີ່ມີຟ້າຜ່າແລະຟ້າຮ້ອງ ໂຄ້ງຄຳດ້ວຍຮຸ້ງຂອງອິນທຣາ
Verse 6
उरोगतेननिष्केणभुजस्थैरङ्गदैरपि ।कुण्डलाभ्यां च चित्राभ्यांमालया च विचित्रया ।।6.77.5।।निकुम्भोभूषणैर्भातितेनस्मपरिघेण च ।यथेन्द्रधनुषामेघस्सविद्युत्स्तनयित्नुमान् ।।6.77.6।।
ນິກຸມພະສ່ອງປະກາຍດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບ—ແຜ່ນອົກຄຳ ກຳໄລແຂນອັນແຂງແຮງ ຕຸ້ມຫູອັນງາມ ແລະພວງມາລາຫຼາກສີ—ພ້ອມທັງຖືພະຣິຆ (ກະບອງເຫຼັກ) ຢູ່ໃນມື; ລາວດູປານເມກທີ່ມີຟ້າຜ່າແລະຟ້າຮ້ອງ ໂຄ້ງຄຳດ້ວຍຮຸ້ງຂອງອິນທຣາ
Verse 7
परिघाग्रेणपुष्पोटवातग्रथनिर्महात्मनः ।प्रजज्वालसघोषश्चविधूमइवपावकः ।।।।
ເມື່ອມະຫາວີຣະນັ້ນຫວຽງຄອນເຫຼັກ ປົກປົວລົມກໍແຕກປະທຸ; ມັນລຸກໂພງພ້ອມສຽງກັງວານ ດຸດໄຟບໍ່ມີຄວັນ.
Verse 8
नगर्याविटपावत्यागन्धर्वभवनोत्तमैः ।सतारग्रहनक्षत्रंसचन्द्रंसमहाग्रहम् ।।।।निकुम्भपरिघाघूर्णंभ्रमतीवनभस्थ्सलम् ।
ຟ້າ—ປານດັ່ງຖືກປະດັບດ້ວຍນະຄອນວິຕະປະວະຕີ ແລະວິມານກັນທັຣວະອັນວິເສດ—ເຕັມໄປດ້ວຍດາວ ກຸ່ມດາວ ພຣະຈັນ ແລະດາວເຄາະໃຫຍ່; ດູເຫມືອນກຳລັງຫມຸນວຽນ ປານຖືກຄອນເຫຼັກທີ່ນິກຸມພະຫວຽງໃຫ້ຫມຸນ.
Verse 9
दुरासदश्चसञ्जज्ञेपरिघाभरणप्रभः ।।।।कपीनांसनिकुम्भाग्निर्युगान्ताग्निरिवोत्थितः ।
ລັດສະຫມີຈາກຄອນເຫຼັກແລະເຄື່ອງປະດັບຂອງເຂົາ ເຮັດໃຫ້ເຂົາເຂົ້າໃກ້ບໍ່ໄດ້; ສຳລັບກອງວານະຣະ ນິກຸມພະລຸກໂພງດຸດໄຟປຣະລະຍະໃນທ້າຍຍຸກ.
Verse 10
राक्षसावानराश्चापि न शेकुस्स्पन्दितुंभयात् ।।।।हनूमांस्तुविवृत्योरस्तस्थौतस्याग्रतोबली ।
ພວກຣາກສະສາ ແລະແມ່ນແຕ່ພວກວານອນກໍບໍ່ອາດຂະບືກຂະບືນໄດ້ເນື່ອງຈາກຄວາມຢ້ານ; ແຕ່ພະຫນຸມານຜູ້ມີພະລັງ ເປີດອົກຜຶ່ງຜາຍ ຢືນຢັນຢູ່ຕໍ່ໜ້າເຂົາຢ່າງຫນັກແນ່ນອນ។
Verse 11
परिघोपमबाहुस्तुपरिघंभास्करप्रभम् ।।।।बलीबलवतस्तस्यपातयामासवक्षसि ।
ຣາກສະສາຜູ້ມີພະລັງນັ້ນ ຜູ້ມີແຂນດຸດດັ່ງຄານເຫຼັກ ໄດ້ຟາດຄອນເຫຼັກທີ່ສະຫວ່າງດຸດແສງຕາເວັນ ລົງໃສ່ອົກຂອງພະຫນຸມານຜູ້ແຂງແກ່ນ।
Verse 12
स्थिरेतस्योरसिव्यूढेपरिघश्शतधाकृतः ।।।।विकीर्यमाणस्सहसाउल्काशतमिवाम्बरे ।
ເມື່ອຄອນນັ້ນກະທົບອົກອັນກວ້າງແລະໝັ້ນຄົງຂອງພະຫນຸມານ ມັນກໍແຕກເປັນຮ້ອຍຊິ້ນ ແລະກະຈາຍອອກທັນທີ ດຸດດັ່ງອຸລະກາບາດຮ້ອຍດວງໃນນະພາ।
Verse 13
स तुतेनप्रहारेणविचचालमहाकपिः ।।।।परिघेणसमाधूतोयथाभूमिचलेऽचलः ।
ແມ່ນແຕ່ຖືກຟາດດ້ວຍຄ້ອນເຫຼັກຈົນສັ່ນສະເທືອນ ມະຫາວານອນນັ້ນກໍຍັງບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ—ໝັ້ນຄົງດັ່ງພູເຂົາ ແມ່ນແຕ່ແຜ່ນດິນໄຫວ
Verse 14
तथाभिहतस्तेनहनुमान् प्लवगोत्तमः ।।।।मुष्टिंसम्वर्तयामासबलेनातिमहाबलः ।
ເມື່ອຖືກຟາດດັ່ງນັ້ນ ພຣະຫນຸມານ—ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ວານອນ ຜູ້ມີພະລັງຫາທຽບບໍ່ໄດ້—ກໍກຳມືແນ່ນດ້ວຍແຮງທັງປວງ
Verse 15
तमुद्यम्यमहातेजानिकुम्भोरसिवीर्यवान् ।।।।अभिचिक्षेपवेगेनवेगवान् वायुविक्रमः ।
ຕໍ່ມາ ພຣະຫນຸມານຜູ້ມີຣັດສະມີແລະກ້າຫານ—ວ່ອງໄວດັ່ງລົມ—ຍົກກຳປັ້ນຂຶ້ນ ແລ້ວຂວ້າງຟາດດ້ວຍຄວາມໄວໃສ່ອົກຂອງນິກຸມພະ
Verse 16
ततःपुस्फोटचर्मास्यप्रसुस्राव च शोणितम् ।।।।मुष्टिनातेनसञ्जज्ञेमेघेविद्युदिवोत्थिता ।
ແລ້ວຜິວກາຍຂອງເຂົາແຕກປຣິ ເລືອດກໍໄຫຼອອກ; ດ້ວຍກຳປັ້ນນັ້ນ ມັນປານດັ່ງຟ້າຜ່າວາບວາບອອກຈາກເມກ
Verse 17
सःतुतेनप्रहारेणनिकुम्भोविचचाल ह ।।।।स्वस्थश्चापिनिजग्राहहनूमन्तंमहाबलम् ।
ແຕ່ດ້ວຍການຟາດນັ້ນ ນິກຸມພະກໍບໍ່ໄດ້ຖອຍຫຼືລົ້ມ; ເມື່ອຕັ້ງຕົວໄດ້ແລ້ວ ກໍຈັບກຸມພຣະຫນຸມານຜູ້ມີພະລັງຍິ່ງໄວ້
Verse 18
चुक्रुशुस्तदासङ्ख्येभीमंलङ्कानिवासिनः ।।।।निकुम्भेनोद्यतंदृष्टवाहनूमन्तंमहाबलम् ।
ໃນເວລານັ້ນ, ທ່າມກາງສະໜາມຮົບ, ຊາວເມືອງລັງກາໄດ້ຮ້ອງຂຶ້ນດ້ວຍຄວາມຢ້ານກົວ ເມື່ອເຫັນ ຫະນຸມານ ຜູ້ມີລິດເດດ ຖືກ ນິກຸມພາ ຍົກຂຶ້ນ.
Verse 19
तदाह्रियमाणोऽपिकुम्भकर्णात्मजेन ह ।।।।आजघानानिलसुतोवज्रकल्पेनमुष्टिना ।
ເຖິງແມ່ນວ່າກຳລັງຖືກລູກຊາຍຂອງ ກຸມພະກັນ ພາຕົວໄປ, ລູກຊາຍຂອງພະພາຍ ກໍໄດ້ຕີລາວດ້ວຍກຳປັ້ນທີ່ແຂງແກ່ນດັ່ງສາຍຟ້າ.
Verse 20
आत्मानंमोक्षयित्वाथक्षितावभ्यवपद्यत ।।।।हनूमानुन्ममाथाशुनिकुम्भंमारुतात्मजः ।
ຈາກນັ້ນ ຫະນຸມານ, ລູກຊາຍຂອງພະພາຍ, ໄດ້ປົດປ່ອຍຕົນເອງ, ໂດດລົງສູ່ພື້ນດິນ ແລະ ເລີ່ມໂຈມຕີ ນິກຸມພາ ຢ່າງຮຸນແຮງໃນທັນທີ.
Verse 21
निक्षिप्यपरमायत्तोनिकुम्भंनिष्पिपेष ह ।।।।उत्पत्यचास्यवेगेनपपातोरसिवीर्यवान् ।
ດ້ວຍແຮງອັນມະຫາສານ ລາວໄດ້ແກວ່ງ ນິກຸມພາ ລົງພື້ນ ແລະ ບົດຂະຫຍີ້ລາວ; ຈາກນັ້ນ, ຜູ້ຊົງພະລັງກໍໂດດຂຶ້ນ ແລະ ຕົກລົງໃສ່ໜ້າເອິກຂອງລາວດ້ວຍຄວາມໄວ.
Verse 22
परिगृह्य च बाहुभ्यांपरिवृत्यशिरोधराम् ।।।।उत्पाटयामानशिरोभैरवंनदतोमहत् ।
ໂດຍການຈັບລາວດ້ວຍແຂນທັງສອງ ແລະ ບິດຄຂອງລາວ, ຫະນຸມານ ໄດ້ດຶງຫົວຂອງລາວອອກ ໃນຂະນະທີ່ ນິກຸມພາ ຮ້ອງຄາງຢ່າງໜ້າຢ້ານກົວ.
Verse 23
अथनिनदतिसादितेनिकुम्भेपवनसुतेनरणेबभूवयुद्धम् ।दशरथसुतराक्षसेन्द्रसून्वोर्भृशतरमागतरोषयोस्सुभीमम् ।।।।
ເມື່ອນິກຸມພະຜູ້ຍັງຮ້ອງກ້ອງຢູ່ ຖືກບຸດແຫ່ງເທວະວາຍຸ (ຫນຸມານ) ສັງຫານໃນສະໜາມຮົບ ການຮົບອັນນ່າສະພຶງແລະຮຸນແຮງຍິ່ງກໍເກີດຂຶ້ນ ລະຫວ່າງບຸດແຫ່ງທະສະຣະຖະ (ພຣະຣາມ) ແລະບຸດແຫ່ງກະສັດຣາກສະ ທັງສອງເດືອດດານດ້ວຍໂທສະອັນແຮງກ້າ
Verse 24
व्यपेतेतुजीवेनिकुम्भस्यहृष्टाविनेदुःप्लवङ्गादिशस्सस्वनुश्च ।चचालेवचोर्वीपफालेवचद्यौर्भयंराक्षसानांबलंचाविवेश ।।।।
ເມື່ອຊີວິດຂອງນິກຸມພະດັບສິ້ນ ຝູງວານອນ (ພລະວັງຄະ) ກໍຍິນດີໂຫ່ຮ້ອງ ທິດທັງຫຼາຍກ້ອງກັງວານ; ແຜ່ນດິນປານຈະສັ່ນໄຫວ ຟ້າປານຈະແຕກອອກ ແລະຄວາມຢ້ານກໍເຂົ້າຄອບງຳກອງທັບຣາກສະ
Frequently Asked Questions
The pivotal action is Hanumān’s deliberate refusal to retreat when both armies are immobilized by fear; he absorbs the strike openly (showing his chest) and responds with measured, decisive force to neutralize a dangerous commander, reflecting duty-bound courage rather than reckless aggression.
Even without extended dialogue, the episode teaches that inner steadiness (dhairya) and trained strength can render intimidation ineffective; fear is shown as a collective contagion, while composure enables right action aligned with the larger dharmic objective.
The chapter uses landmark similes—Mahendra mountain, Indra’s banner and rainbow, and the celestial city Vitapavatī/Alakā—to scale the combat imagery; these references function as cultural indexing devices that place the duel within a cosmically resonant battlefield aesthetic.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.