Sarga 69
त्रिशिरा-प्रबोधनम् तथा नरान्तक-वधः (Trisira’s Counsel and the Slaying of Naranthaka)
युद्धकाण्ड
ສັກຣາ 69 ປ່ຽນຈາກຄວາມໂສກເສົ້າໃນລາຊສຳນັກ ໄປສູ່ຄວາມຮຸນແຮງໃນສະໜາມຮົບ. ຕຣິສິຣາຕຳໜິການຄຳຄວນຂອງຣາວະນະເພາະກຸມພະກັນ ແລະຍ້ຳເຕືອນຣາຊະທຳວ່າ ກະສັດພຶງມີສະຕິ ຄວາມສຳລວມ ແລະຄວາມໝັ້ນຄົງ. ລາວຍັງເຮັດໃຫ້ຣາວະນະລະລຶກເຖິງພອນ (ວະຣະດານ) ແລະອາວຸດອັນມີອຳນາດ ເພື່ອປຸກໃຈໃຫ້ກັບມາຮຸ່ງເຮືອງ. ເມື່ອໄດ້ຄຳຊີ້ນຳນັ້ນ ຣາວະນະຈຶ່ງສົ່ງຜູ້ນຳຣາກສະສະຊັ້ນຍອດ 6 ຕົນ—ຕຣິສິຣາ, ອະຕິກາຍະ, ເທວານຕະກະ, ນະຣານຕະກະ, ມະໂຫທະຣະ, ແລະ ມະຫາປາຣສະວະ—ໂດຍປະກອບພິທີອະພິເສກ ແລະຈັດເຄື່ອງສົງຄາມຢ່າງສົງ່າງາມ; ບາງຕົນຂຶ້ນຊ້າງ ບາງຕົນຂຶ້ນລົດຮົບ ບາງຕົນຂີ່ມ້າ ພ້ອມອາວຸດໜັກ. ການບຸກຄືບຂອງພວກເຂົາດຸດັ່ງເມກພາຍຸ; ຝ່າຍວານະຣະກໍຮ້ອງກັບ ຖອນຕົ້ນໄມ້ ແລະຍົກພູເຂົາເຂົ້າປະຈັນ. ໃນຄວາມຊຸນລະມຸນ ນະຣານຕະກະກາຍເປັນໄພຫຼັກ ໃຊ້ຫອກໄຟຟ້າຟາດຟັນແຖວວານະຣະໃຫ້ແຕກຕື່ນ. ສຸກຣີວະຈຶ່ງສັ່ງອັງກະດະໃຫ້ຢຸດຜູ້ຈູ່ໂຈມທີ່ຂີ່ມ້ານັ້ນ. ອັງກະດະເຂົ້າປະຈັນໂດຍບໍ່ຖືອາວຸດ ໃຊ້ເລັບແລະແຂ້ວເປັນອາວຸດທຳມະຊາດ ທ້າໃຫ້ຂວ້າງຫອກດຸດັ່ງວັດຊະຣະ ແລະອົດທົນການປະທະອັນແຕກກະຈາຍ. ຈາກນັ້ນລາວຟາດຝາມືລົ້ມມ້າຂອງນະຣານຕະກະ ຮັບມັດຕອບໂຕ ແລະສວນກັບດ້ວຍມັດອັນຮ້າຍແຮງຈົນແຕກອົກນະຣານຕະກະໃຫ້ຕາຍ. ຟ້າກ້ອງດ້ວຍສຽງສັນລະເສີນຈາກເທວະດາ ແລະວານະຣະ; ຊັຍຊະນະອັນຫາຍາກນີ້ຟື້ນຟູຂວັນກຳລັງໃນສົງຄາມໃຫຍ່
Shlokas
Verse 1
एवंविलपमानस्यरावणस्यदुरात्मनः ।श्रुत्वाशोकाभितप्तस्यत्रिशिरावाक्यमब्रवीत् ।।।।
ເມື່ອໄດ້ຍິນຣາວະນະຜູ້ມີໃຈຊົ່ວ ຄຳຄວນຮ້ອງໄຫ້ ຖືກຄວາມໂສກເຜົາໃຈ ຕຣິສິຣາ ຈຶ່ງກ່າວຖ້ອຍຄຳແກ່ເຂົາ
Verse 2
एवमेवमहावीर्योहतोनस्तातमध्यमः ।न तुसत्पुरुषाराजन्विलपन्तियथाभवान् ।।।।
ແທ້ດັ່ງນັ້ນ ຂໍພະອົງກະສັດ, ວີຣະບຸລຸດຜູ້ກ້າຫານຂອງພວກເຮົາ—ຜູ້ເປັນພໍ່ແລະລຸງຂອງພະອົງ (ຜູ້ຢູ່ກາງ)—ໄດ້ຖືກສັງຫານແລ້ວ. ແຕ່ຂໍພະອົງ, ສັດປຸຣຸສະ (ຄົນດີ) ບໍ່ຄຳຄວນຮ້ອງໄຫ້ຄືພະອົງ
Verse 3
नूनंत्रिभुवनस्यापिपर्याप्तस्त्वमसिप्रभो ।स कस्मात्प्राकृतइवशोचस्यात्मानमीदृशम् ।।।।
ແນ່ນອນແທ້ ຂ້າແຕ່ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ພຣະອົງກໍພໍທີ່ຈະຄອບຄອງໄດ້ແມ່ນແຕ່ສາມໂລກ; ແຕ່ເປັນເຫດໃດຈຶ່ງຊົມເສົ້າຕໍ່ຕົນເອງເຊັ່ນນີ້ ດຸຈະຄົນທົ່ວໄປ
Verse 4
ब्रह्मदत्ताऽस्तितेशक्तिःकवचस्सायकोधनुः ।सहस्रखरसंयुक्तोरथोमेघस्वनोमहान् ।।।।
ເຈົ້າມີພຣະພອນທີ່ພຣະພຣະຫມາປະທານ: ຫອກ, ເກາະປ້ອງກັນ, ລູກສອນ ແລະ ຄັນທະນູ; ພ້ອມທັງລົດຮົບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ທີ່ເທືອກດ້ວຍລານັບພັນ ຄຳຮ້ອງກຶກກ້ອງດັ່ງສຽງເມກຄຳຮ້ອງ.
Verse 5
त्वयाऽसकृद्विशस्त्रेणविशस्तादेवदानवाः ।स सर्वायुधसम्पन्नोराघवंशास्तुमर्हसि ।।।।
ໂດຍເຈົ້າ ຄັ້ງແລ້ວຄັ້ງເລົ່າ ແມ່ນແຕ່ຍາມບໍ່ມີອາວຸດ ກໍຍັງປະຫານຊະນະພວກເທວະ ແລະ ດານະວະໄດ້; ບັດນີ້ເຈົ້າພ້ອມດ້ວຍອາວຸດທຸກປະເພດ ຈຶ່ງສົມຄວນຈະປາບຣາຆະວະ (ພຣະຣາມ) ໃຫ້ຢູ່ໃນອຳນາດ.
Verse 6
कामंतिष्ठमहाराजनिर्गमिष्याम्यहंरणम् ।उद्धरिष्यामितेशत्रूंन्गरुडःपन्नगानिव ।।।।
“ຂໍໃຫ້ພຣະມະຫາຣາຊາປະທັບຢູ່ດ້ວຍຄວາມສະບາຍ; ຂ້າພະເຈົ້າຈະອອກສູ່ສະໜາມຮົບ ແລະຈະດຶງຖອນສັດຕູຂອງພຣະອົງ ດັ່ງພຣະຄຣຸດດຶງຖອນງູທັງຫຼາຍ”
Verse 7
शम्बरोदेवराजेननरकोविष्णुवायथा ।तथाऽद्यशयितारामोमयायुधिनिपातितः ।।।।
“ດັ່ງທີ່ເທວະຣາຊາ (ພຣະອິນທຣາ) ໄດ້ປາບຊຳບະຣະໃຫ້ລົ້ມ ແລະພຣະວິສນຸໄດ້ປາບນາຣະກະ ສັນໃດ, ມື້ນີ້ ຂ້າຈະໂຄ່ນພຣະຣາມໃນສະໜາມຮົບ ໃຫ້ນອນຮາບຢູ່ພື້ນ ສັນນັ້ນ.”
Verse 8
श्रुत्वात्रिशिरसोवाक्यंरावणोराक्षसाधिपः ।पुनर्जातमिवात्मानंमन्यतेकालचोदितः ।।।।
ເມື່ອຣາວະນະ ຈອມແຫ່ງຣັກສະສະ ໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄຳຂອງຕຣິສິຣະ ດ້ວຍການຊັກນຳຂອງກາລະ ກໍຮູ້ສຶກດຸດດັ່ງຕົນໄດ້ເກີດໃໝ່ອີກຄັ້ງ.
Verse 9
श्रुत्वात्रिशिरसोवाक्यंदेवान्तकनरान्तकौ ।अतिकायश्चतेजस्वीबभूवुर्युद्धहर्षिताः ।।।।
ເມື່ອໄດ້ຍິນຄໍາເວົ້າຂອງ ຕຣີສຽນ, ເທວານຕກະ, ນະຣານຕກະ ແລະ ອະຕິກາຍ ຜູ້ມີລິດເດດ ກໍເກີດຄວາມກະຕືລືລົ້ນໃນການສູ້ຮົບ.
Verse 10
ततोऽहमहमित्येवगर्जन्तोनैरृतर्षभाः ।रावणस्यसुतावीराश्शक्रतुल्यपराक्रमाः ।।।।
ແລ້ວບຸດທັງຫຼາຍຂອງຣາວະນະ ຜູ້ກ້າຫານ ເປັນດັ່ງອຸສະພະໃນຫມູ່ຣາກສະສາ ມີພະລັງກ້າເທົ່າພຣະອິນທຣາ ຕ່າງຮ້ອງຄຳຮາມກຶກກ້ອງ ແລະຕະໂກນວ່າ “ຂ້າ! ຂ້າ!”
Verse 11
अन्तरिक्षगतास्सर्वेसर्वेमायाविशारदाः ।सर्वेत्रिदशदर्पघ्नास्सर्वे च रणदुर्जयाः ।।।।
ພວກເຂົາທັງໝົດສາມາດເຄື່ອນໄຫວໃນອາກາດ; ທັງໝົດຊ່ຽວຊານໃນສິລະມາຍາ; ທັງໝົດສາມາດທຳລາຍຄວາມອວດດີຂອງເທວະ; ແລະທັງໝົດເປັນຜູ້ຍາກຈະພ່າຍໃນສະໜາມຮົບ
Verse 12
सर्वेसुबलसम्पन्नास्सर्वेविस्तीर्णकीर्तयः ।सर्वेसमरमासाद्य न श्रूयन्तेस्मपराजिताः ।।।।देवैरपिसगन्धर्वैस्सकिन्नरमहोरगैः ।
ທຸກອົງລ້ວນສົມບູນດ້ວຍພະລັງອັນມະຫາສານ; ທຸກອົງມີກຽດຊື່ກວ້າງໄກ; ເມື່ອເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບ ກໍບໍ່ເຄີຍຖືກເລົ່າວ່າພ່າຍແພ້—ແມ່ນແຕ່ຕໍ່ໜ້າເທວະ, ຄັນທັຣວະ, ຄິນນະຣະ ແລະ ນາກຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ກໍຕາມ.
Verse 13
सर्वेस्त्रविदुषोवीरास्सर्वेयुद्धविशारदाः ।।।।सर्वेप्रसवरविज्ञानास्सर्वेलब्धवरास्तथा ।
ທຸກອົງເປັນວີຣະບຸລຸດຜູ້ຮູ້ຊ່ຽວດ້ານອາວຸດ; ທຸກອົງຊໍານານໃນສົງຄາມ; ທຸກອົງຮູ້ແຈ້ງເລື່ອງຍັຊະນະ ແລະ ວິຊາສັກສິດ; ແລະທຸກອົງກໍໄດ້ຮັບພອນວອນອັນປະເສີດດ້ວຍ.
Verse 14
सतैस्तथाभास्करतुल्यवर्चसैःपुस्त्रैर्वृतश्शत्रुबलप्रमार्दनैः ।रराजराजामघवान्यथामरै ।र्वृतोमहादानवदर्पनाशनैः ।।।।
ຖືກຫ້ອມລ້ອມດ້ວຍພະໂອຣສນັບຮ້ອຍ ຜູ້ມີຣັດສະມີດັ່ງຕາເວັນ ແລະສາມາດບົດຂະຍີ້ກຳລັງສັດຕູ, ພະຣາຊາ (ຣາວະນະ) ກໍສ່ອງສະຫວ່າງ—ດຸຈພຣະອິນທຣາທີ່ຖືກຫ້ອມລ້ອມໂດຍອະມະຣະ ຜູ້ທຳລາຍຄວາມອວດອົງຂອງດານະວະອັນຍິ່ງໃຫຍ່.
Verse 15
स पुत्रान् सम्परिष्वज्यभूषयित्वा च भूषणैः ।आशीर्भिश्चप्रशस्ताभिःप्रेषयामाससम्युगे ।।।।
ພຣະອົງໄດ້ກອດກຸມພະໂອຣສທັງຫຼາຍ, ປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງອາພອນ, ແລ້ວສົ່ງອອກສູ່ສະໜາມຮົບພ້ອມພອນອັນເປັນມົງຄຸນ.
Verse 16
युद्धोन्मत्तं च मत्तं च भ्रातरौचापिरावणः ।रक्षणार्थंकुमाराणांप्रेषयामाससंयुगे ।।।।
ຣາວະນະຍັງໄດ້ສົ່ງອ້າຍນ້ອງສອງອົງຂອງພຣະອົງ—ຢຸດໂທນະມັດຕະ ແລະ ມັດຕະ—ເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບ ເພື່ອປົກປ້ອງເຈົ້າຊາຍນ້ອຍໆ (ພະໂອຣສຂອງພຣະອົງ)
Verse 17
तेऽभिवाद्यमहात्मानंरावणंरिपुरावणम् ।कृत्वाप्रदक्षिणंचैवमहाकायाःप्रतस्थिरे ।।।।
ນັກຮົບຜູ້ມີກາຍໃຫຍ່ກ້າແຂງເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ຖວາຍຄວາມນົບນ້ອມແດ່ມະຫາອາດມາ ຣາວະນະ ຜູ້ເປັນຄວາມຫວາດຫວັນແກ່ສັດຕູ ແລ້ວເວັນປະທັກສິນາອ້ອມຮອບດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ຈຶ່ງອອກເດີນທາງໄປ
Verse 18
सर्वौषधीभिर्गन्धैश्चसमालभ्यमहाबलाः ।निर्जग्मुर्नैरृतश्रेष्ठाषडेतेयुद्धकाङ्क्षिणः ।।।।
ຜູ້ນຳຣາກສະສະຜູ້ເລີດທັງຫົກ ຜູ້ມີພະລັງຫຼາຍ ແລະປາຖະໜາສົງຄາມ ໄດ້ຊະໂລມກາຍດ້ວຍສະຫມຸນໄພອົດສະທິ (ໂອສະທີ) ແລະເຄື່ອງຫອມ ແລ້ວຍ່າງອອກໄປສູ່ສະໜາມຮົບ
Verse 19
त्रिशिराश्चातिकायश्चदेवान्तकनरान्तकौ ।महोदरमहापार्श्वौनिर्जग्मुःकालचोदिताः ।।।।
ຕຣິສິຣາ ແລະ ອະຕິກາຍະ ພ້ອມດ້ວຍ ເທວານຕະກະ ແລະ ນະຣານຕະກະ ອີກທັງ ມະໂຫດະຣະ ແລະ ມະຫາປາຣສະວະ ໄດ້ອອກເດີນທາງໄປ—ດ້ວຍການຖືກ “ກາລະ” (ເວລາ/ຊະຕາ) ຂັບດັນ
Verse 20
ततस्सुदर्शनंनागंनीलजीमूतसन्निभम् ।ऐरावतकुलेजातमारुरोहमहोदरः ।।।।
ຕໍ່ມາ ມະໂຫດະຣະ ໄດ້ຂຶ້ນຂີ່ຊ້າງນາມ “ສຸດັຣຊະນະ” ມືດດັ່ງເມກຝົນສີຟ້າ ແລະເກີດໃນສາຍພັນຂອງ ໄອຣາວະຕະ
Verse 21
सर्वायुधसमायुक्तंतूणीभिश्चस्वलङ्कृतम् ।रराजगजमास्थायसवितेवास्तमूर्धनि ।।।।
ພຣະອົງພ້ອມດ້ວຍອາວຸດທຸກປະເພດ ແລະປະດັບດ້ວຍກະບອກລູກທະນູຢ່າງງາມ; ເມື່ອປະທັບເທິງຊ້າງ ກໍສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງດວງອາທິດຢາມໃກ້ຕົກ ຢູ່ຂອບຟ້າທິດຕາເວັນຕົກ
Verse 22
हयोत्तमसमायुक्तंसर्वायुधसमाकुलम् ।आरुरोहरथश्रेष्ठंत्रिशिरारावणात्मजः ।।।।
ຕຣິຊີຣາ ບຸດຂອງຣາວະນະ ໄດ້ຂຶ້ນສູ່ລົດຮົບອັນປະເສີດ ທີ່ເທືອກດ້ວຍມ້າຊັ້ນດີ ແລະເຕັມໄປດ້ວຍອາວຸດທຸກປະເພດ
Verse 23
त्रिशिरारथमास्थायविरराजधनुर्धरः ।सविद्युदुल्कश्शैलाग्रेस्सेन्द्रइवाम्बुदः ।।।।
ຕຣິຊີຣາ ຜູ້ຖືຄັນທະນູ ເມື່ອນັ່ງຢູ່ໃນລົດຮົບ ກໍສ່ອງປະກາຍເຈີດຈ້າ—ດັ່ງເມກຢູ່ຍອດພູ ທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຟ້າຜ່າ ແລະດາວຕົກໄຟ ປານວ່າພຣະອິນທຣາສະຖິດຢູ່ພາຍໃນ
Verse 24
त्रिभिःकिरीटैश्शुशुभेत्रिशिरास्सरथोत्तमे ।हिमवानिशैलेन्द्रस्त्रिभिःकाञ्चनपर्वतैः ।।।।
ຕຣິຊີຣາ ຢູ່ເທິງລົດອັນປະເສີດ ງາມສະຫງ່າດ້ວຍມົງກຸດສາມອົງ—ດັ່ງພູຫິມະວານ ຈອມແຫ່ງພູຜາ ທີ່ສ່ອງປະກາຍດ້ວຍຍອດພູຄຳສາມຍອດ
Verse 25
अतिकायोऽपितितेजस्वीराक्षसेन्द्रसुतस्तदा ।आरुरोहरथश्रेष्ठंश्रेष्ठस्सर्वधनुष्मताम् ।।।।
ຕໍ່ມາ ອະຕິກາຍະ ຜູ້ສ່ອງສະຫວ່າງ ເປັນບຸດແຫ່ງຈອມຣາຊາຣາກສະ ແລະເປັນຜູ້ເລີດລ້ຳໃນຫມູ່ນັກທະນູທັງປວງ ກໍໄດ້ຂຶ້ນສູ່ລົດຮົບອັນສົງ່າງາມ
Verse 26
सुचक्राक्षंसुसंयुक्तंस्वनुकर्षंसुकूबरम् ।तूणीबाणासनैर्दीप्तंप्रासासिपरिघाकुलम् ।।।।
ລົດສົງຄາມນັ້ນມີດຸມລໍ້ງາມ ການປະກອບແນ່ນຫນາ ແກນລໍ້ແຂງແຮງ ແລະຄານລາກ (ຄູບາຣ) ໝັ້ນຄົງ; ສ່ອງປະກາຍດ້ວຍກະບອກເກັບລູກສອນແລະຄັນທະນູ ແລະແນ່ນຂັດດ້ວຍຫອກ ດາບ ແລະກະບອງເຫຼັກ
Verse 27
सकाञ्चनविचित्रेणमकुटेनविराजता ।भूषणैश्चबभौमेरुःप्रभाभिरिवभासयन् ।।।।
ດ້ວຍມົງກຸດຄຳອັນວິຈິດສ່ອງປະກາຍ ແລະດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບອັນງາມສະຫງ່າ ລາວປານດັ່ງພູເມຣຸ ດຸຈະກຳລັງສ່ອງສະຫວ່າງທຸກສິ່ງດ້ວຍລັດສະມີ
Verse 28
स रराजरथेतस्मिन् राजसूनुर्महाबलः ।वृतोनैरृतशार्दूलैर्वज्रपाणिरिवामरैः ।।।।
ໃນລົດນັ້ນ ພະຣາຊະບຸດຜູ້ມີພະລັງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ສ່ອງສະຫວ່າງໂດດເດັ່ນ; ຖືກຫ້ອມລ້ອມໂດຍນັກຮົບຣາກສະສຜູ້ດຸດັ່ງເສືອ—ດຸຈະພຣະອິນທຣາຜູ້ຖືວັຊຣະ ຢູ່ທ່າມກາງເທວະ
Verse 29
हयमुच्चैश्श्रवःप्रख्यंश्वेतंकनकभूषणम् ।मनोजवंमहाकायमारुरोहनरान्तकः ।।।।
ນຣານຕະກະ ຂຶ້ນຂີ່ມ້າຂາວຕົວໃຫຍ່ ມີຊື່ສຽງດຸຈະອຸຈໄຉສຣະວັສ; ປະດັບດ້ວຍຄຳ ແລະໄວດັ່ງຄວາມຄິດ
Verse 30
गृहीत्वाप्रासमुल्काभंविरराजनरान्तकः ।शक्तिमादायतेजस्वीगुहशशिखिगतोयथा ।।।।
ນາຣານຕະກະຈັບຫອກດັ່ງອຸກກາບາດໄຟ ແລ້ວສ່ອງປະກາຍຮຸ່ງໂຮງ—ດັ່ງຄຸຫະ (ສກັນດະ) ຜູ້ມີຫົວນົກຢູງ ຖືຫອກສັກຕິຢູ່ໃນພະຫັດ.
Verse 31
देवान्ककस्समादायपरिघंवज्रभूषणम् ।परिगृह्यगिरिंदोर्भ्यांवपुर्विष्णोर्विडम्बयन् ।।।।
ເທວານຕະກະຍົກ «ປະຣິຆະ» ຄືກະບອງເຫຼັກໜັກ ປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບແຂງດັ່ງວັຊຣະ; ກຳໄວ້ດ້ວຍແຂນທັງສອງ ຮາວກັບລ້ຽນແບບພຣະວິສນຸຜູ້ຊູກພູເຂົາ.
Verse 32
महापार्श्वोमहाकायोगदामादायवीर्यवान् ।विरराजगदापाणिःकुबेरइवसंयुगे ।।।।
ມະຫາປາຣສະວະ ຜູ້ມີກາຍໃຫຍ່ແລະກ້າແຂງ ຍົກຄະທາຂຶ້ນ; ໃນສະໜາມຮົບເຂົາສ່ອງປະກາຍ ດັ່ງກຸເບຣະຜູ້ຖືກະບອງຢູ່ໃນມື.
Verse 33
तेप्रतस्थुर्महात्मानोऽमरावत्यास्सुराइव ।तान् गजैश्चतुरङ्गैश्चरथैश्चाम्बुन्दिस्स्वनैः ।।।।अनूत्पेतुर्महात्मानोराक्षसाःप्रवरायुधाः ।
ເຈົ້າຊາຍຜູ້ມີມະຫາອານຸພາບເຫຼົ່ານັ້ນອອກເດີນທາງ ດັ່ງເທວະໃນອະມະຣາວະຕີ; ແລະຂ້າງຫຼັງມີຣາກສະສະຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ຖືອາວຸດອັນປະເສີດ ຕາມມາພ້ອມຊ້າງ ມ້າ ແລະລົດຮົບທີ່ຄຳຮາມດັ່ງເມກຟ້າຮ້ອງ.
Verse 34
तेविरेजुर्महात्मानःकुमारास्सूर्यवर्चसः ।।।।किरीटिनश्रशियाजुष्टाग्रहादीप्ताइवाम्बरे ।
ເຈົ້າຊາຍຜູ້ມີມະຫາອານຸພາບເຫຼົ່ານັ້ນສ່ອງປະກາຍດັ່ງດວງອາທິດ; ສວມມົງກຸດ ແລະເຕັມໄປດ້ວຍຣັດສະມີ—ເຮືອງຮອງໃນຟ້າດັ່ງດາວເຄາະອັນສະຫວ່າງໄສ.
Verse 35
प्रगृहीताबभौतेषांशस्त्राणामावळिस्सिता ।।।।शारदाभ्रप्रतीकाशाहंसावळिरिवाम्बरे ।
ແນວສີຂາວຂອງອາວຸດທີ່ພວກເຂົາຊູຂຶ້ນສ່ອງປະກາຍ—ດຸດດັ່ງແຖວຫົງຢູ່ເທິງຟ້າ ຫຼືດຸດດັ່ງເມກສວ່າງໃນລະດູສາຣະດາ.
Verse 36
मरणंवापिनिश्चित्यशत्रूणांवापराजयम् ।।।।इतिकृत्वामतिंवीरानिर्जग्मुस्संयुगार्थिनः ।
ວີຣະຊົນທັງຫຼາຍຕັ້ງໃຈແນ່—ຈະຕາຍກໍໄດ້ ຫຼືຈະໃຫ້ສັດຕູພ່າຍ—ແລ້ວຈຶ່ງອອກເດີນທາງ ມຸ່ງຫາສົງຄາມ.
Verse 37
जगर्जुश्चप्रणेदुश्चचिक्षिपुश्चापिसायकान् ।।।।जगृहुश्चमहात्मानोनिर्वातायुद्धदुर्मदाः ।
ຣາກສະຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່—ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ແລະເມົາມັນດ້ວຍສົງຄາມ—ຮຸກໜ້າພ້ອມຄຳຮ້ອງຄຳຮອງ ແລະຊັດສົ່ງຝົນລູກສອນ.
Verse 38
क्ष्वेळिडितास्फोटिनिनदैश्चचाल च वसुन्दरा ।।।।रक्षसांसिंहनादैश्चसंस्फोटेवतदाम्बरम् ।
ດ້ວຍສຽງຕົບມື ແລະສຽງແຕກປະທຸອັນອື້ອຶງ ແຜ່ນດິນສັ່ນສະເທືອນ; ແລະດ້ວຍສຽງຮ້ອງຄຳຮາມດຸດດັ່ງສິງຂອງຣາກສະ ຟ້າກໍຄືຈະແຕກອອກ.
Verse 39
अभिनिष्क्रम्यमुदिताराक्षसेन्द्रामहाबलाः ।।।।ददृशुर्वानरानीकंसमुद्यतशिलानगम् ।
ບັນດາຜູ້ນຳຣາກສະຜູ້ມີພະລັງຫຼາຍ ອອກໄປດ້ວຍໃຈຮືກຫືມ ແລ້ວເຫັນກອງທັບວານະຣະ—ຕັ້ງພ້ອມສູ້ຮົບ ຊູຫີນແລະໂຂດຜາໄວ້ ພ້ອມຈະຂວ້າງ.
Verse 40
हरयोपिमहात्मानोददृशुर्नेरृतम् ।।।।हस्त्यश्वरथसम्बाधंकिङ्किणीशतनादितम् ।नीलजीमूतसङ्काशंसमुद्यतमहायुधम् ।।।।दीप्तानलरविप्रख्यैस्सर्वतोनैरृतैर्वृतम् ।
ວິລະຊົນວານະຣະຜູ້ມີໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ກໍໄດ້ເຫັນກອງທັບໄນຣິຕ (ຣາກສະສະ)—ແອດແນ້ນດ້ວຍຊ້າງ ມ້າ ແລະລົດຮົບ ກຶກກ້ອງດ້ວຍສຽງກະດິ່ງນັບຮ້ອຍ; ຄ້າຍມວນເມກຝົນດຳທຶບ ຊູອາວຸດມະຫາໃຫຍ່ ແລະຖືກຫ້ອມລ້ອມທົ່ວທິດໂດຍຣາກສະສະທີ່ສະຫວ່າງໂຊດດັ່ງໄຟແລະຕາເວັນ.
Verse 41
हरयोपिमहात्मानोददृशुर्नेरृतम् ।।6.69.40।।हस्त्यश्वरथसम्बाधंकिङ्किणीशतनादितम् ।नीलजीमूतसङ्काशंसमुद्यतमहायुधम् ।।6.69.41।।दीप्तानलरविप्रख्यैस्सर्वतोनैरृतैर्वृतम् ।
ເມື່ອເຫັນກອງທັບສັດຕູກຳລັງຄືບເຂົ້າມາ ພວກພລະວັງຄະມະ (ວານະຣະ) ຜູ້ຈັບເປົ້າໝາຍແນ່ນອນແລ້ວ ກໍຍົກຫີນໃຫຍ່ໆ ແລະພູເຂົາມະຫາໃຫຍ່ຂຶ້ນ; ດ້ວຍພະລັງອັນແກ່ກ້າ ພວກເຂົາຮ້ອງໂຮດັ່ງສະໜັ່ນ ແລະເມື່ອອົດທົນຕໍ່ການທ້າທາຍຂອງຣາກສະສະບໍ່ໄດ້ ນັກຮົບວານະຣະກໍຄຳຮ້ອງຄຳຮາມຕອບກັບ.
Verse 42
तद्दृष्टवाबलमायान्तंलब्धलक्षाःप्लवङ्गमाः ।।।।समुद्यतमहाशैलास्सम्प्रणेदुर्महाबला ।अमृष्यमाणारक्षांसिप्रतिनर्दन्तवानराः ।।।।
ເມື່ອເຫັນກອງທັບສັດຕູກຳລັງຄືບເຂົ້າມາ ພວກພລະວັງຄະມະ (ວານະຣະ) ຜູ້ຈັບເປົ້າໝາຍແນ່ນອນແລ້ວ ກໍຍົກຫີນໃຫຍ່ໆ ແລະພູເຂົາມະຫາໃຫຍ່ຂຶ້ນ; ດ້ວຍພະລັງອັນແກ່ກ້າ ພວກເຂົາຮ້ອງໂຮດັ່ງສະໜັ່ນ ແລະເມື່ອອົດທົນຕໍ່ການທ້າທາຍຂອງຣາກສະສະບໍ່ໄດ້ ນັກຮົບວານະຣະກໍຄຳຮ້ອງຄຳຮາມຕອບກັບ.
Verse 43
तद्दृष्टवाबलमायान्तंलब्धलक्षाःप्लवङ्गमाः ।।6.69.42।।समुद्यतमहाशैलास्सम्प्रणेदुर्महाबला ।अमृष्यमाणारक्षांसिप्रतिनर्दन्तवानराः ।।6.69.43।।
ຫົວໜ້າກອງວານະຣະເຫຼົ່ານັ້ນ ບຸກເຂົ້າໄປໃນກອງຣາກສະສະອັນນ່າຢ້ານກົວ ແລະເຄື່ອນໄຫວໄປມາດ້ວຍຫີນທີ່ຍົກຊູສູງ ດັ່ງຍອດພູທີ່ເດີນທ່າມກາງຍອດພູທັງຫຼາຍ.
Verse 44
ततस्समुद्घुष्टरवंनिशम्य।रक्षोगणावानरयूथपानाम् ।अमृष्यमाणाःपरहर्षमुग्रं।महाबलाःभीमतरंविनेदुः ।।।।
ຕໍ່ມາ ເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງໂຮຮ້ອງກຶກກ້ອງຂອງຫົວໜ້າກອງວານະຣະ ກອງຣາກສະສະຜູ້ມີພະລັງຍິ່ງໃຫຍ່—ອົດທົນຕໍ່ຄວາມຮຸນແຮງແລະຄວາມຮ່າເຮີງຂອງຝ່າຍຕົນຕໍ່ສູ້ບໍ່ໄດ້—ຈຶ່ງຮ້ອງຄຳຮາມທີ່ນ່າສະພຶງກົວຍິ່ງກວ່າເກົ່າ.
Verse 45
तेराक्षसबलंघोरंप्रविश्यहरियूथपाः ।विचेरुरुद्यतैश्शैलैर्नगाश्शिखरिणोयथा ।।।।
ຫົວໜ້າກອງວານະຣະເຫຼົ່ານັ້ນ ບຸກເຂົ້າໄປໃນກອງຣາກສະສະອັນນ່າຢ້ານກົວ ແລະເຄື່ອນໄຫວໄປມາດ້ວຍຫີນທີ່ຍົກຊູສູງ ດັ່ງຍອດພູທີ່ເດີນທ່າມກາງຍອດພູທັງຫຼາຍ.
Verse 46
केचिदाकाशमाविश्यकेचिदुर्व्यांप्लवङ्गमाः ।रक्षस्सैन्येषुसङ्कृद्धाःश्चेरुर्द्रुमशिलायुधाः ।।।।
ວານອນບາງພວກໂດດຂຶ້ນສູ່ອາກາດ ບາງພວກຍືນຫຍັດຢູ່ເທິງພື້ນດິນ; ດ້ວຍໂທສະອັນແຮງກ້າ ຖືຕົ້ນໄມ້ແລະຫີນເປັນອາວຸດ ພວກເຂົາກໍ່ລຸກລານຕະເວນໄປໃນແຖວທັບຍັກສ໌।
Verse 47
द्रुमांश्चविपुलस्कन्थान् गृह्यवानरपुङ्गवाः ।तद्युद्धमभवद्घोरंरक्षोवानरसङ्कुलम् ।।।।
ຫົວໜ້າວານອນຜູ້ເລີດລ້ຳ ຄວ້າເອົາຕົ້ນໄມ້ທີ່ລໍາຕົ້ນໃຫຍ່ມາຕໍ່ສູ້ ຈົນການຮົບນັ້ນກາຍເປັນສົງຄາມອັນນ່າຢ້ານຢິ່ງ ແອດແນ່ນໄປດ້ວຍຍັກສ໌ແລະວານອນປະປົນກັນ।
Verse 48
तेपादपशिलाश्शैलैश्चक्रुर्वृष्टिमनूपमाम् ।बाणौघैर्वार्यमाणाश्चहरयोभीमविक्रमाः ।।।।
ວານອນຜູ້ມີວິກຣະຫານໜ້າຢ້ານ ແມ່ນແຕ່ຖືກກະແສລູກທະນູຫຼາຍຫຼວງຂັດຂວາງ ກໍຍັງປ່ອຍ “ຝົນ” ອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້ ດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ ຫີນ ແລະຜາຫີນຈາກພູເຂົາ។
Verse 49
सिंहनादान्विनेदुश्चरणेराक्षसवानराः ।शिलाभिश्चूर्णयामासुर्यातुधानान् प्लवङ्गमाः ।।।।
ທົ່ວສະໜາມຮົບ ພວກຣາກະສະ ແລະ ວານະຣະ ຮ້ອງຄຳຮາມດຸດສິງ; ແລະຝູງລິງໄດ້ໃຊ້ກ້ອນຫີນທຸບທຳລາຍພວກຢາຕຸທານໃຫ້ແຫຼກລານ.
Verse 50
नर्जघ्नुस्संयुगेक्रुद्धाःकवचाभरणावृतान् ।केचिद्रथगतावनीरान्गजवाजिगतानपि ।।।।
ໃນກາງການຮົບອັນດຸເດືອດ ດ້ວຍຄວາມໂກດແຄ້ນ ພວກເຂົາໄດ້ສັງຫານນັກຮົບຜູ້ສວມເກາະ ແລະ ເຄື່ອງປະດັບ; ບາງພວກກໍໂຄ່ນວີຣະຊົນທີ່ຢູ່ເທິງລົດຮົບ ແມ່ນແຕ່ຜູ້ຂີ່ຊ້າງ ແລະ ມ້າກໍຖືກລົ້ມລົງ.
Verse 51
निर्जघ्नुस्सहसाऽप्लुत्ययातुधानान् प्लवङ्गमाः ।शैलशृङ्गाचिताङ्गाश्चमुष्टिभिर्वान्तलोचनाः ।।।।चेरुःपेतुश्चनेदुश्चतत्रराक्षसपुङ्गवाः ।
ຝູງລິງໄດ້ໂດດຂຶ້ນດ້ວຍກຳລັງກະທັນຫັນ ແລ້ວຟາດຟັນພວກຢາຕຸທານໃຫ້ລົ້ມຕາຍ. ທີ່ນັ້ນ ບັນດາຣາກະສະຜູ້ເປັນຍອດນັກຮົບ—ຖືກກຳປັ້ນຕີກະໜ່ຳ ຮ່າງກາຍກະຈາຍດັ່ງຖືກຍອດຜາຫີນກົດ ຕາຖອກອອກ—ຕ່າງເຊຊວນ ລົ້ມລົງ ແລະ ຮ້ອງໂຮດຮ້າຍ.
Verse 52
राक्षसाश्चशरैस्तीक्ष्णैर्बिदुःकपिकुञ्जरान् ।।।।शूलमुद्गरखडगैश्चजघ्नुःप्रासैश्चशक्तिभिः ।
ຝ່າຍຣາກະສະກໍເຊັ່ນກັນ ໄດ້ຍິງລູກສອນອັນແຫຼມຄົມ ທະລຸພວກລິງຜູ້ເປັນຍອດດຸດຊ້າງ; ແລະຍັງຟາດຟັນດ້ວຍຕຣີສູນ ຄ້ອນກະບອງ ດາບ ຫອກ ແລະ ຫອກພຸ້ນ.
Verse 53
अन्योन्यंपातयामासुःपरस्परजयैषिणः ।।।।रिपुशोणितदिग्धाङ्गास्तत्रवानरराक्षसाः
ທີ່ນັ້ນ ພວກວານະຣະ ແລະ ຣາກສະສະ ຜູ້ມີອະວະຍະວະເປື້ອນເລືອດຂອງສັດຕູ ແຕ່ລະຝ່າຍປາຖະໜາຊັຍຊະນະເໜືອອີກຝ່າຍ ຈຶ່ງຜັດກັນໂຍນແລະລົ້ມລົງຊ້ຳໆ.
Verse 54
ततश्शैलैश्चखडगैश्चविसृष्टैर्हरिराक्षसैः ।।।।मुहूर्तेनावृताभूमिरभवच्छोणिताप्लुता ।
ຕໍ່ມາ ດ້ວຍກ້ອນຫີນແລະດາບທີ່ວານະຣະແລະຣາກສະສະຂວ້າງປາກັນ ໃນພຽງຊົ່ວພິບຕາ ພື້ນດິນຖືກປົກຄຸມ ແລະເບິ່ງຄືຖືກທ່ວມດ້ວຍເລືອດ.
Verse 55
विकीर्णैःपर्वताकारैरक्षोभिररिमर्दनैः ।।।।आसीद्वसुमतीपूर्णातदायुद्धमदान्वितैः ।
ໃນເວລານັ້ນ ແຜ່ນດິນຖືກເກືອບກະຈາຍໄປທົ່ວດ້ວຍຮ່າງກາຍຣາກສະສະຜູ້ໝັ້ນຄົງບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ຜູ້ບົດຂະຍີ້ສັດຕູ ມີຮູບຮ່າງດັ່ງພູເຂົາ ແລະເມົາມົນດ້ວຍຄວາມທະນົງໃນສົງຄາມ.
Verse 56
आक्षिप्ताःक्षिप्यमाणाश्चभग्नशूलाश्चवानरैः ।।।।पुनरङ्गैस्तदाचक्रुरासन्नायुद्धमद्भुतम् ।
ຖືກວານະຣະໂຍນແລະຟາດລົ້ມ ທັງຕຣີສູນກໍແຕກຫັກແລ້ວ ແຕ່ນັກຮົບເຫຼົ່ານັ້ນຍັງເຂົ້າປະຊິດອີກຄັ້ງ ແລະ—ນ່າພິສົດ—ຕໍ່ສູ້ກັນແມ່ນແຕ່ດ້ວຍອະວະຍະວະຂອງຕົນເອງ.
Verse 57
वानरान्वानरैरेवजघ्नुस्तेनैरृतर्षभाः ।।।।राक्षसान्राक्षसैरेवजघ्नुस्तेवानराअपि ।
ຣາກສະສະຜູ້ແຂງກ້າດັ່ງໂຄອຸສະພະນັ້ນ ຟາດຟັນວານະຣະໂດຍນຳວານະຣະອື່ນໆມາເປັນອາວຸດ; ແລະວານະຣະທັງຫຼາຍກໍຟາດຟັນຣາກສະສະໂດຍນຳຣາກສະສະອື່ນໆມາເປັນອາວຸດເຊັ່ນກັນ.
Verse 58
आक्षिप्य च शिलास्तेषांनिजघ्नाराक्षसाहरीन् ।।।।तेषांचाछचिद्यशस्त्राणिजघ्नूरक्षांसिवानराः ।
ພວກຣາກສະສາຄວ້າຫີນຂຶ້ນມາຟາດຟັນວານອນໃຫ້ລົ້ມ; ຝ່າຍວານອນກໍດຶງຊິງອາວຸດຂອງເຂົາ ແລ້ວສັງຫານຣາກສະສາຕອບແທນກັນໄປ
Verse 59
निजघ्नुश्शैलशूलार्स्सैर्भिभिदुश्चपरस्परम् ।।।।सिंहनादान्विनेदुश्चरणेराक्षसावानराः ।
ໃນສະໜາມຮົບ ຣາກສະສາແລະວານອນຕໍ່ສູ້ກັນ ຟາດຟັນແລະສີກຂາດກັນດ້ວຍຫີນ ຕຣິສູນ ແລະຫອກ; ພວກເຂົາຮ້ອງຄຳຮາມດຸຈສິງໂຕ
Verse 60
छिन्नवर्णतनुत्राणाराक्षसावानरैर्हताः ।।।।रुधिरंप्रसृतास्तत्ररससारमिवद्रुमाः ।
ຣາກສະສາທີ່ຖືກວານອນສັງຫານ ເກາະແລະເຄື່ອງປ້ອງກັນຖືກສີກຂາດ ໄດ້ຫຼັ່ງເລືອດຢູ່ທີ່ນັ້ນ—ດຸຈຕົ້ນໄມ້ຖືກຜ່າແລ້ວນ້ຳຍາງໄຫຼອອກ
Verse 61
रथेन च रथंचापिवारणेनैववारणम् ।।।।हयेन च हयंकेचिन्निजघ्नुर्वानरारणे ।
ໃນການຮົບ ວານອນບາງພວກໄດ້ນຳລົດຮົບຊົນລົດຮົບ ນຳຊ້າງຊົນຊ້າງ ແລະນຳມ້າຊົນມ້າ ກະແທກກັນຈົນແຕກພັງ
Verse 62
क्षुरप्रैरर्धचन्द्रैश्चभल्लैश्चनिशितैश्शरैः ।।।।राक्षसावानरेन्द्राणांबिभिदुःपादपान् शिलाः ।
ດ້ວຍລູກສອນຄົມ—ຫົວຮູບເກີບມ້າ, ຫົວຮູບຈັນທຣ໌ເຄິ່ງ, ແລະຫົວພັນລະ—ພວກຣາກສະສາໄດ້ຍິງຈົນຕົ້ນໄມ້ແລະຫີນຜາທີ່ຈອມວານອນຖືຢູ່ແຕກກະຈາຍ.
Verse 63
विकीर्णैपर्वताग्रैश्चद्रुमैछशिनैश्चसंयुगे ।।।।हतैश्चकपिरक्षोभिर्दुर्गमावसुधाऽभवत् ।
ໃນການຮົບນັ້ນ ຍອດພູທີ່ແຕກພັງ ແລະຕົ້ນໄມ້ທີ່ຖືກຟັນລົ້ມກະຈາຍຢູ່ ພ້ອມທັງວານອນແລະຣາກສະສາທີ່ລົ້ມຕາຍ ເຮັດໃຫ້ພື້ນດິນກາຍເປັນທາງຜ່ານທີ່ຍາກຢິ່ງ.
Verse 64
तेवानरागर्वितहृष्टचेष्टास्सङ्ग्राममासाद्यभयंविम ।युद्धंस्मसर्वेसहराक्षसैस्सैयुधाश्चक्रुरदीनसत्त्वाः ।।।।
ວານອນເຫຼົ່ານັ້ນ ດ້ວຍຄວາມພູມໃຈແລະຄວາມຮື້ນເຮີງໃນທ່າທາງ ເມື່ອເຖິງສະໜາມຮົບກໍປະຖິ້ມຄວາມຢ້ານກົວ ແລ້ວທຸກຄົນດ້ວຍໃຈກ້າຫານ ເຂົ້າປະຈັນບານກັບຣາກສະສາເຫຼົ່ານັ້ນ.
Verse 65
तस्मिन्प्रवृत्तेतुमुलेविमर्देप्रहृष्यमाणेषुवलीमुखेषु ।निपात्यमानेषु च राक्षसेषुमहर्षयोदेवगणाश्चनेदुः ।।।।
ເມື່ອການປະທະອັນດຸເດືອດແລະອື້ອືງນັ້ນດຳເນີນໄປ—ໃນຂະນະທີ່ວານອນຮ້ອງດີໃຈ ແລະຣາກສະສາຖືກຟັນລົ້ມ—ມະຫາຣິສີ ແລະຫມູ່ເທວະທັງຫຼາຍກໍຮ້ອງສຽງກັງວານດ້ວຍຄວາມປິຕິ.
Verse 66
ततोहयंमारुततुल्यवेगमारुह्यशक्तिंनिशितांप्रगृह्य ।नरान्तकोवानरराजसैन्यंमहार्णवंमीनइवाविवेश ।।।।
ຕໍ່ມາ ນະຣານຕະກະ ຂຶ້ນຂີ່ມ້າທີ່ໄວດັ່ງລົມ ຈັບຫອກຄົມໄວ້ ແລ້ວພຸ່ງເຂົ້າໄປໃນກອງທັບຂອງພະຣາຊາວານອນ ດຸດດັ່ງປາເຂົ້າສູ່ມະຫາສະໝຸດອັນກວ້າງໃຫຍ່.
Verse 67
स वानरान् सप्तशतानिवीरःप्रासेनदीप्तेनन्वििर्बिभेद ।एकःक्षणेनेन्द्ररिपुर्महात्माजघानसैन्यंहरिपुङ्गवानाम् ।।।।
ນາຣານຕະກະ ວີຣະບຸລຸດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່—ສັດຕູແຫ່ງພຣະອິນທຣາ—ໃຊ້ຫອກອັນສະຫວ່າງໄສດັ່ງໄຟ ທະລຸວານຣະເຈັດຮ້ອຍ; ໃນພິບຕາດຽວ ທ່ານໄດ້ຟັນລົງກອງທັບຂອງຈອມວານຣະທັງຫຼາຍ.
Verse 68
ददृशुश्चमहात्मानंहयपृष्ठेप्रतिष्ठितम् ।चरन्तंहरिसैन्येषुविद्याधरमहर्षयः ।।।।
ບັນດາມະຫາລິສີວິທຍາທຣາ ໄດ້ເຫັນມະຫາຕະມະນັ້ນ ຕັ້ງມັ່ນຢູ່ເທິງຫຼັງມ້າ ແລະເຄື່ອນໄປທ່າມກາງແຖວທັບວານຣະ.
Verse 69
स तस्यददृशेमार्गोमांसशोणितकर्दमः ।पतितैःपर्वताकारैर्वानरैरभिसंवृतः ।।।।
ໃນເສັ້ນທາງຂອງລາວ ລາວເຫັນທາງເດີນກາຍເປັນຕົມຂອງເນື້ອແລະເລືອດ; ຖືກປົກຄຸມໝົດດ້ວຍວານຣະທີ່ລົ້ມຕາຍ ໃຫຍ່ດັ່ງພູເຂົາ.
Verse 70
यावद्विक्रमितुंबुधदिंचक्रुःप्लवगपुङ्गवाः ।तावदेतानतिक्रम्यनिर्बिभेदनरान्तकः ।।।।
ກ່ອນທີ່ຈອມວານຣະທັງຫຼາຍຈະທັນຮວບຮວມຈິດໃຈເພື່ອກ້າວຫນ້າ, ນາຣານຕະກະກໍໄດ້ພຸ່ງຂ້າມພວກເຂົາ ແລະທະລຸແຖວທັບ ທຳລາຍຢ່າງຮຸນແຮງ.
Verse 71
ददाहहरिसैन्यानिवनानीवविभावसुः ।यावदुत्पाटयामासुर्वृक्षान्शैलान्वनौकसः ।।।।तावत्प्रासहताःपेतुर्वज्रकृत्ताइवाचलाः ।
ລາວເຜົາກອງທັບວານອນ ດັ່ງໄຟເຜົາຜານປ່າໄມ້. ເມື່ອພວກຜູ້ຢູ່ໃນປ່າເລີ່ມຖອນຕົ້ນໄມ້ ແລະຍົກຫີນພູຜາຂຶ້ນ ພວກເຂົາກໍລົ້ມລົງດ້ວຍຖືກຫອກທະລຸ ດັ່ງພູຖືກຟ້າຜ່າແຕກສະລາຍ។
Verse 72
ज्वलन्तम्प्रासमुद्यम्यसङ्ग्रामान्तेनरान्तकः ।।।।दिक्षुसर्वासुबलवान् विचचारनरान्तकः ।प्रमृद्नन्सर्वतोयुद्धेप्रावृटकालेयथानिलः ।।।।
ໃນກາງສົງຄາມ ນຣານຕະກະຊູຫອກທີ່ລຸກໄຟໂພລງ. ນຣານຕະກະຜູ້ມີພະລັງໄດ້ຕະເວນໄປທົ່ວທຸກທິດ ບົດຂະຍີ້ແລະທຳລາຍທຸກຢ່າງຮອບດ້ານ ດັ່ງລົມແຮງໃນລະດູຝົນທີ່ກວາດຜ່ານໄປ।
Verse 73
ज्वलन्तम्प्रासमुद्यम्यसङ्ग्रामान्तेनरान्तकः ।।6.69.72।।दिक्षुसर्वासुबलवान् विचचारनरान्तकः ।प्रमृद्नन्सर्वतोयुद्धेप्रावृटकालेयथानिलः ।।6.69.73।।
ນຣານຕະກະຜູ້ມີພະລັງ ໄດ້ຕະເວນໄປທົ່ວທຸກທິດໃນສະໜາມຮົບ ບົດຂະຍີ້ທຸກຢ່າງຮອບດ້ານ—ດັ່ງລົມໃນລະດູຝົນທີ່ພັດກວາດຢ່າງແຮງ।
Verse 74
न शेकुर्भाषितुंवीरा न स्थातुंस्पन्दितुंभयात् ।उत्पतन्तंस्थितंयान्तंसर्वान्विव्याधवीर्यवान् ।।।।
ວີຣະວານອນທັງຫຼາຍດ້ວຍຄວາມຢ້ານ ບໍ່ອາດເວົ້າ ບໍ່ອາດຢືນ ແມ່ນແຕ່ຂະບື້ນກໍບໍ່ກ້າ. ແຕ່ຜູ້ກ້ານັ້ນກໍທະລຸພວກເຂົາທັງໝົດ—ທັງຜູ້ກຳລັງໂດດ ທັງຜູ້ຢືນນິ່ງ ແລະຜູ້ກຳລັງເຄື່ອນໄປຂ້າງໜ້າ।
Verse 75
एकेनानन्तकल्पेनप्रासेनादित्यतेजसा ।भग्नानिहरिसैन्यानिनिपेतुर्धरणीतले ।।।।
ດ້ວຍຫອກພຽງດອກດຽວ—ຮ້າຍແຮງດັ່ງຊະຕາກຳ ແລະສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງລັດສະມີພະອາທິດ—ລາວໄດ້ທຳລາຍແຖວທັບວານອນໃຫ້ແຕກພ່າຍ ແລະກອງທັບທີ່ຖອຍຫນີກໍລົ້ມລົງສູ່ພື້ນປະຖົມພິພີ។
Verse 76
वज्रनिष्पेषदृशंप्रासस्याभिनिपातनम् ।न शेकुर्वानरास्सोढुंतेविनेदुर्महास्वनम् ।।।।
ການຕົກລົງຂອງຫອກນັ້ນ ດຸດດັ່ງວັຊຣະຟາດທຳລາຍ; ຝູງວານອນທົນບໍ່ໄດ້ ແລະຮ້ອງຄຳຮາມດັງກ້ອງຢ່າງໃຫຍ່.
Verse 77
पततांहरिवीराणांरूपाणिप्रचकाशिरे ।वज्रभिन्नाग्रकूटानांशैलानांपततामिव ।।।।
ຮ່າງຂອງວີຣະຫຣິທີ່ລົ້ມລົງນັ້ນ ປາກົດສ່ອງປະກາຍ ດຸດດັ່ງຍອດພູທີ່ຖືກວັຊຣະຜ່າແຕກ ແລ້ວພັງຕົກລົງ.
Verse 78
येतुपूर्वंमहात्मानःकुम्भकर्णेनपातिताः ।तेस्वस्थावानरश्रेष्ठास्सुग्रीवमुपतस्थिरे ।।।।
ບັນດາວານອນຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ມີໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ ທີ່ເຄີຍຖືກກຸມພະກັນນະຟາດໃຫ້ລົ້ມ ບັດນີ້ຟື້ນຄືນສະຫງົບດີ ແລະເຂົ້າໄປຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າສຸກຣີວ.
Verse 79
विप्रेक्षमाणस्सुग्रीवोददर्शहरिवाहिनीम् ।नरान्तकभयत्रस्तांविद्रवन्तीमितस्ततः ।।।।
ສຸກຣີວເບິ່ງສຳຫຼວດໄປຮອບໆ ກໍເຫັນກອງທັບວານອນ ທີ່ຫວາດຫວັນດ້ວຍຄວາມຢ້ານນະຣານຕະກະ ກຳລັງແຕກກະຈາຍ ແລະວິ່ງໄປມາທົ່ວທິດ.
Verse 80
विद्रुतांवाहिनींदृष्टवा स ददर्शनरान्तकम् ।गृहीतप्रासमायान्तंहयपृष्ठेप्रतिष्ठितम् ।।।।
ເມື່ອເຫັນກອງທັບຂອງຕົນແຕກຫນີ ລາວກໍເຫັນນະຣານຕະກະກ້າວໜ້າເຂົ້າມາ ຖືຫອກໄວ້ໃນມື ປະທັບໝັ້ນຢູ່ເທິງຫຼັງມ້າ.
Verse 81
अथोवाचमहातेजास्सुग्रीवोवानराधिपः ।कुमारमङ्गदंवीरंशक्रतुल्यपराक्रमम् ।।।।
ແລ້ວສຸກຣີວະຜູ້ມີຣັດສະມີເດັ່ນ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງວານອນ ໄດ້ກ່າວແກ່ເຈົ້າຊາຍອັງຄະດະ ວີຣະບຸລຸດຜູ້ມີພະລັງກ້າຫານເທົ່າພະອິນທຣາ (ສັກຣະ).
Verse 82
गच्छत्वंराक्षसंवीरोयोऽसौतुरगमास्थितः ।क्षोभयन्तहरिबलंक्षिप्रंप्राणैर्वियोजय ।।।।
“ໄປເຖີດ ວີຣະບຸລຸດ! ຈົ່ງປະຫານຣາກສະສະຜູ້ນັ້ນໃນທັນທີ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ເທິງມ້າ ແລະກຳລັງກໍ່ຄວາມປັ່ນປ່ວນແກ່ກອງວານອນ; ຈົ່ງພາກຊີວິດເຂົາອອກໃຫ້ໄວ.”
Verse 83
स भर्तुर्वचनंश्रुत्वानिष्पपाताङ्गदतः ।अनीकान्मेघसङ्काशादंशुमानिववीर्यवान् ।।।।
ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳສັ່ງຂອງຈອມນາຍ ອັງຄະດະຜູ້ກ້າຫານກໍກະໂດດອອກຈາກແຖວທັບ ດັ່ງດວງອາທິດຜຸດພົ້ນຈາກກອງເມກ.
Verse 84
शैलसङ्घातसङ्काशोहरीणामुत्तमोऽङ्गदः ।रराजाङ्गदसन्नद्धस्सधातुरिवपर्वतः ।।।।
ອັງຄະດະ ຜູ້ເປັນຍອດໃນຫມູ່ວານອນ ປານດັ່ງກອງຫີນຜາໃຫຍ່; ເມື່ອປະດັບກຳໄລແຂນ ລາວກໍສ່ອງປະກາຍດັ່ງພູເຂົາທີ່ມີສາຍແຮ່.
Verse 85
निरायुधोमहातेजाःकेवलंनखदंष्ट्रवान् ।नरान्तकमभिक्रम्यवालिपुत्रोऽब्रवीद्वचः ।।।।
ແມ່ນບໍ່ຖືອາວຸດ ແຕ່ຍັງສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍເທດສະພາບ ມີແຕ່ເລັບແລະແຂ້ວເປັນອາວຸດ ບຸດແຫ່ງວາລີ ອັງຄະດະ ໄດ້ກ້າວເຂົ້າຫານະຣານຕະກະ ແລ້ວກ່າວວາຈາ។
Verse 86
तिष्ठकिंप्राकृतैरेभिर्हरिभिस्त्वंकरिष्यसि ।अस्मिन्वज्रसमस्पर्शंप्रासंक्षिपममोरसि ।।।।
“ຢຸດ! ກັບຝູງວານອນທຳມະດາເຫຼົ່ານີ້ ເຈົ້າຈະສຳເລັດອັນໃດ? ຈົ່ງຂວ້າງຫອກທີ່ສຳຜັດດຸດວັຊຣະນັ້ນ ໃສ່ອົກຂອງຂ້າ!”
Verse 87
अङ्गदस्यवचश्श्रुत्वाप्रचुक्रोधनरान्तकः ।सन्दश्यदशनैरोष्ठंन्वििश्श्वस्यभुजङ्गवत् ।।।।अभिगम्याङ्गदंक्रुद्धोवालिपुत्रंनरान्तकः ।प्रासंसमाविध्यतदाङ्गदायसमुज्ज्वलन्तंसहसोत्ससर्ज ।स वालिपुत्रोरसिवज्रकल्पेबभूवभग्नोन्यपतच्चभूमौ ।।।।
ເມື່ອນະຣານຕະກະໄດ້ຍິນວາຈາຂອງອັງຄະດະ ກໍເກີດໂທສະລຸກໂລດ; ກັດຮິມຝີປາກດ້ວຍຟັນ ແລະຟ້ອງຟືດດຸດງູ. ດ້ວຍຄວາມໂກດ ມັນເຂົ້າໄປຫາບຸດແຫ່ງວາລີ ແລ້ວຂວ້າງຫອກອັນສະຫວ່າງໄສໄປຫາອັງຄະດະດ້ວຍແຮງຫຼາຍ. ແຕ່ເມື່ອຫອກນັ້ນກະທົບອົກອັງຄະດະດຸດວັຊຣະ ມັນກໍແຕກຫັກ ແລະຕົກລົງສູ່ພື້ນດິນ
Verse 88
अङ्गदस्यवचश्श्रुत्वाप्रचुक्रोधनरान्तकः ।सन्दश्यदशनैरोष्ठंन्वििश्श्वस्यभुजङ्गवत् ।।6.69.87।।अभिगम्याङ्गदंक्रुद्धोवालिपुत्रंनरान्तकः ।प्रासंसमाविध्यतदाङ्गदायसमुज्ज्वलन्तंसहसोत्ससर्ज ।स वालिपुत्रोरसिवज्रकल्पेबभूवभग्नोन्यपतच्चभूमौ ।।6.69.88।।
ເມື່ອນະຣານຕະກະໄດ້ຍິນວາຈາຂອງອັງຄະດະ ກໍເກີດໂທສະລຸກໂລດ; ກັດຮິມຝີປາກດ້ວຍຟັນ ແລະຟ້ອງຟືດດຸດງູ. ດ້ວຍຄວາມໂກດ ມັນເຂົ້າໄປຫາບຸດແຫ່ງວາລີ ແລ້ວຂວ້າງຫອກອັນສະຫວ່າງໄສໄປຫາອັງຄະດະດ້ວຍແຮງຫຼາຍ. ແຕ່ເມື່ອຫອກນັ້ນກະທົບອົກອັງຄະດະດຸດວັຊຣະ ມັນກໍແຕກຫັກ ແລະຕົກລົງສູ່ພື້ນດິນ
Verse 89
तंप्रासमालोक्यतदाविभग्नंसुपर्णकृत्तोरगभोगकल्पम् ।तलंसमुद्यम्य स वालिपुत्रस्तुरङ्गमतस्यजघानमूर्ध्नि ।।।।
ເຫັນຫອກນັ້ນແຕກຫັກຕົກຢູ່ ດຸດຂົດງູທີ່ຄຣຸດຕັດຂາດ ບຸດແຫ່ງວາລີຈຶ່ງຍົກຝາມືຂຶ້ນ ແລ້ວຟາດໃສ່ຫົວມ້ານັ້ນ
Verse 90
निमग्नतालुस्फ्सुटिताक्षितारोनिष्क्रान्तजिह्वोऽचलसन्निकाशः ।स तस्यवाजीनिपपातभूमौतलप्रहारेणविशीर्णमूर्धा ।।।।
ດ້ວຍຝາມືຂອງອັງຄະດະ ມ້ານັ້ນທີ່ໃຫຍ່ດຸດພູເຂົາ ກໍລົ້ມລົງສູ່ພື້ນດິນ: ຫົວແຕກອອກ ແກ້ມຈົມ ນັກຕາແຕກພັງ ແລະລີ້ນຍື່ນອອກມາ
Verse 91
नरान्तकःक्रोधवशंजगामहतंतुरङ्गंपतितंनिरीक्ष्य ।स मुष्टिमुद्यम्यमहाप्रभावोजघानशीर्षेयुधि वालिपुत्रम् ।।।।
ເມື່ອເຫັນມ້າຂອງຕົນຕາຍ ແລະ ລົ້ມລົງ, ນະຣານຕກະ ຜູ້ມີພະລັງມະຫາສານ ກໍຄຽດແຄ້ນຢ່າງໜັກ, ຍົກກຳປັ້ນຂຶ້ນທຸບຫົວລູກຊາຍຂອງ ພະຍາພານ.
Verse 92
अथाङ्गदोमुष्टिविशीर्णमूर्धासुस्रावतीव्रंरुधिरंभृशोष्णम् ।मुहुर्विजज्वालमुमोहचापिसंज्ञांसमासाद्यविसिष्मिये च ।।।।
ຈາກນັ້ນ ອົງຄົດ ທີ່ຫົວແຕກຍ້ອນຖືກທຸບ ກໍມີເລືອດຮ້ອນໄຫຼອອກມາຢ່າງແຮງ. ລາວເຊ ແລະ ໝົດສະຕິໄປຊົ່ວຄາວ, ແຕ່ເມື່ອຟື້ນຄືນມາ ກໍຮູ້ສຶກປະຫຼາດໃຈ.
Verse 93
अथाङ्गदोमृत्युसमानवेगंसंवर्त्यमुष्टिंगिरिशृङ्गकल्पम् ।निपातयामासतदामहात्मानरान्तकस्योरसिवालिपुत्रः ।।।।
ຈາກນັ້ນ ອົງຄົດ ຜູ້ມີຈິດໃຈສູງສົ່ງ ກໍກຳປັ້ນທີ່ໄວປານຄວາມຕາຍ ແລະ ໜັກປານຍອດພູເຂົາ ຟາດລົງໃສ່ເອິກຂອງ ນະຣານຕກະ.
Verse 94
स मुष्टिनिष्पिष्टविभिन्नवक्षाज्वालावमन्शोणितदिग्धगात्रः ।नरान्तकोभूमितलेपपातयथाऽचलोवज्रनिपातभग्नः ।।।।
ດ້ວຍກຳປັ້ນນັ້ນ, ໜ້າເອິກຂອງ ນະຣານຕະກະ ກໍແຕກມຸ່ນ ແລະ ຮ່າງກາຍເຕັມໄປດ້ວຍເລືອດ ພ້ອມທັງຮາກອອກມາເປັນໄຟ, ລົ້ມລົງພື້ນດິນປຽບດັ່ງພູເຂົາທີ່ຖືກຟ້າຜ່າຈົນພັງທະລາຍ.
Verse 95
अथान्तरिक्षेत्रिदशोत्तमानांवनौकसांचैवमहाप्रणादः ।बभूवतस्मिन्निहतेऽग्य्रवीर्येनरान्तकेवालिसुतेनसंख्ये ।।।।
ຈາກນັ້ນ, ເມື່ອ ນະຣານຕະກະ ຜູ້ເກັ່ງກ້າທີ່ສຸດ ຖືກລູກຊາຍຂອງພະຍາພານລີ ສັງຫານໃນສະໜາມຮົບ, ສຽງໂຮ່ຮ້ອງດ້ວຍຄວາມຍິນດີກໍດັງກ້ອງຂຶ້ນໃນໝູ່ເທວະດາເທິງທ້ອງຟ້າ ແລະ ກອງທັບວານອນ.
Verse 96
अथाङ्गदोराममनःप्रहर्षणंसुदुष्करं त त्कृतवाहनिविक्रमम् ।विसिष्मियेसोऽप्यतिवीर्यविक्रमपुनश्चयुद्धे स बभूवहर्षितः ।।।।
ພະຣາມຊົງດີພະໄທ ແລະ ອັດສະຈັນໃຈທີ່ ອົງຄົດ ສາມາດເຮັດວີລະກຳທີ່ຍາກນີ້ໄດ້ສຳເລັດ. ຝ່າຍ ອົງຄົດ ຜູ້ມີພະລະກຳລັງມະຫາສານ ກໍດີໃຈ ແລະ ພ້ອມທີ່ຈະຕໍ່ສູ້ອີກຄັ້ງ.
Frequently Asked Questions
The chapter contrasts grief-driven collapse with rajadharma: Trisira critiques Rāvaṇa’s public wailing and urges decisive action, while Aṅgada models disciplined courage by confronting a mass-killing threat (Narāntaka) to protect the fleeing Vānara host.
Leadership is tested by adversity: authority without emotional regulation becomes strategically costly. The Sarga teaches that courage and clarity—expressed through timely counsel and targeted intervention—can reverse panic and re-stabilize a community under siege.
The battlefield before Laṅkā is framed through martial-cultural markers: pradakṣiṇa (clockwise circumambulation) as a departure rite, protective anointing with herbs and fragrances, and the vivid war-scape of elephants, chariots, storm-like noise, and rock-and-tree weaponry characteristic of the Vānara mode of combat.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.