Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

वानर-ऋक्ष-सेना-प्रशंसा

Cataloguing the Vanara and Bear Forces

भ्रमराचरितायत्रसर्वकालफलद्रुमाः ।।6.27.34।।यंसूर्यस्तुल्यपर्णाभमनुपर्येतिपर्वतम् ।यस्यभासासदाभान्तितद्वर्णामृगपक्षिणः ।।6.27.35।।यस्यप्रस्थंमहात्मानोनत्यजन्तिमहर्षयः ।सर्वकालफलावृक्षास्सदाफलसमन्विताः ।।6.27.36।।मधूनिचमहार्हाणियस्मिन्पर्वतसत्तमे ।तत्रैवरमतेराजन्रम्येकाञ्चनपर्वते ।।6.27.37।।मुख्योवानरमुख्यानांकेसरीनामयूथपः ।

bhramarācaritā yatra sarvakālaphaladrumāḥ |

yaṃ sūryas tulyaparṇābham anuparyeti parvatam |

yasya bhāsā sadā bhānti tadvarṇā mṛgapakṣiṇaḥ |

yasya prasthaṃ mahātmāno na tyajanti maharṣayaḥ |

sarvakālaphalāvṛkṣāḥ sadā phalasamanvitāḥ |

madhūni ca mahārhāṇi yasmin parvatasattame |

tatraiva ramate rājan ramye kāñcanaparvate |

mukhyo vānarāmukhyānāṃ kesarī nāma yūthapaḥ ||

ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ ມີພູອັນປະເສີດໜຶ່ງ ທີ່ນັ້ນມີຕົ້ນໄມ້ອອກຜົນທຸກກາລ ແລະຝູງເຜິ້ງບິນວົນຢູ່ເປັນນິດ ໃບໄມ້ຂອງພູນັ້ນສ່ອງປະກາຍດຸດດວງຕາເວັນ ປານດັ່ງພຣະສູຣິຍະໂຄຈອນອ້ອມພູນັ້ນ ດ້ວຍຮັດສະມີຂອງມັນ ສັດກວາງ ນົກ ແລະສັດອື່ນໆ ກໍສ່ອງສະຫວ່າງເປັນສີດຽວກັນ ພື້ນຮາບສູງຂອງພູນັ້ນ ບັນດາມະຫາຣິສີ ແລະຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ບໍ່ເຄີຍລະທິ້ງ ໃນພູອັນຍອດນີ້ ມີຕົ້ນໄມ້ອອກຜົນທຸກລະດູ ອຸດົມດ້ວຍຜົນສຸກຢູ່ເສມອ ແລະມີນ້ຳເຜິ້ງອັນລ້ຳຄ່າ ທີ່ນັ້ນແຫຼະ ເທິງພູຄຳອັນງາມນ່າຊົມ ມີ «ເກສະຣີ» ຫົວໜ້າກອງທັບ ຜູ້ເປັນເອກໃນບັນດາຫົວໜ້າວານອນ ພຳນັກແລະສຳຣານຢູ່

मधूनिhoneys
मधूनि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (Nom/Acc), बहुवचन (plural)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
महार्हाणिvery valuable
महार्हाणि:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमहा + अर्ह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (Nom/Acc), बहुवचन (plural); विशेषण (adjective) मधूनि इति विशेष्यस्य
यस्मिन्in which
यस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक (m/n), सप्तमी विभक्ति (Loc), एकवचन (sg); सम्बन्धवाचक सर्वनाम (relative pronoun)
पर्वतसत्तमेon the best of mountains
पर्वतसत्तमे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपर्वत + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), सप्तमी विभक्ति (Loc), एकवचन (sg); संबोधनार्थे स्थानवाचक (locative of address/context)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (particle of emphasis/only)
रमतेdelights/dwells happily
रमते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootरम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (sg), आत्मनेपद (Ātmanepada)
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), संबोधन विभक्ति (Voc), एकवचन (sg)
रम्येin the delightful
रम्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक (m/n), सप्तमी विभक्ति (Loc), एकवचन (sg); विशेषण (adjective) पर्वते इति विशेष्यस्य
काञ्चनपर्वतेon the golden mountain
काञ्चनपर्वते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाञ्चन + पर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), सप्तमी विभक्ति (Loc), एकवचन (sg)
मुख्यःchief
मुख्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), प्रथमा विभक्ति (Nom), एकवचन (sg); विशेषण (adjective) यूथपः इति विशेष्यस्य
वानरमुख्यानाम्of the chief monkeys
वानरमुख्यानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootवानर + मुख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), षष्ठी विभक्ति (Gen), बहुवचन (pl)
केसरीKesari
केसरी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकेसरी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), प्रथमा विभक्ति (Nom), एकवचन (sg); नाम (proper noun)
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनामनिर्देशक अव्यय (indeclinable indicating name: "named")
यूथपःtroop-leader
यूथपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयूथप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), प्रथमा विभक्ति (Nom), एकवचन (sg)

"O king! Where the trees give fruit in all seasons which is inhabited by honeybees, whose leaves shine similar to that of Sunshine, where birds animals and all ever shining in golden colour of the Sun, where sages and great souls reside without leaving; where trees always yield tasty fruits and have valuable honey; in such a delightful golden mountain Vanara leader named Kesari, the chief of all chief Vanaras revels."

K
Kesari
S
Sun (Sūrya)
K
Kāñcana-parvata (Golden Mountain)
V
Vānara

FAQs

By portraying a sacred, life-sustaining mountain where sages reside and nature is abundant, the verse frames the world as ordered and nurtured by Dharma—places aligned with righteousness become fit abodes for the virtuous and support spiritual practice.

Satya appears as truthful narration of qualities—unexaggerated markers of sanctity (sages staying, constant fruit, precious honey) that establish reliable knowledge about the place and about Kesari’s stature, grounding the lineage and setting in credible description.