Shloka 34

रामलक्षणवर्णनम्

Description of Rama and Lakshmana; Alliance Narrative to Sita

Devanagari script

ततस्स सान्त्वयामास सुग्रीवं लक्ष्मणाग्रजः।स्त्रीहेतोर्वालिना भ्रात्रा निरस्तमुरुतेजसा।।।।

Transliteration

tatassa sāntvayāmāsa sugrīvaṃ lakṣmaṇāgrajaḥ | strīhetor vālinā bhrātrā nirastam urutejasā ||

Translation

ຕໍ່ມາ ພຣະຣາມ ຜູ້ເປັນພີ່ໃຫຍ່ຂອງພຣະລັກສະມະນະ ໄດ້ປອບໃຈພຣະສຸກຣີວ—ຜູ້ຖືກພີ່ຊາຍຂອງຕົນເອງ ຄື ວາລີ ຜູ້ມີເດຊານຸພາບຫຼາຍ ຂັບໄລ່ອອກໄປ ເນື່ອງຈາກຂໍ້ຂັດແຍ່ງເພາະເລື່ອງນາງຜູ້ໜຶ່ງ។

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सान्त्वयामास: consoled
• सान्त्वयामास: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सान्त्वय् (धातु)
• Form: धातु: सान्त्वय् (to console), लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• सुग्रीवम्: Sugriva
• सुग्रीवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; कर्म

• लक्ष्मणाग्रजः: Lakshmana's elder brother (Rama)
• लक्ष्मणाग्रजः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण + अग्रज (प्रातिपदिक)
• Form: समास: लक्ष्मण-अग्रज (षष्ठी-तत्पुरुष; ‘लक्ष्मणस्य अग्रजः’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्त्रीहेतोः: because of a woman
• स्त्रीहेतोः: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: स्त्री + हेतु (प्रातिपदिक)
• Form: समास: स्त्री-हेतु (तत्पुरुष; ‘स्त्री कारणम्’), पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; हेतौ (cause)

• वालिना: by Vali
• वालिना: Kartr (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वालिन्/वालि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कर्तृ/करणभावे

• भ्रात्रा: by (his) brother
• भ्रात्रा: Kartr (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘वालिना’ इत्यस्य विशेषण (his brother)

• निरस्तम्: deposed/banished
• निरस्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: नि-रस् (धातु)
• Form: कृदन्त: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘सुग्रीवम्’ इत्यस्य विशेषण

• उरुतेजसा: by one of great prowess/splendor
• उरुतेजसा: Kartr (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उरु + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: समास: उरु-तेजस् (कर्मधारय; ‘उरु तेजः यस्य’), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-तेजस्, तृतीया, एकवचन; ‘वालिना’ इत्यस्य विशेषण

Context

"Then Rama, consoled Sugriva who was dethroned and abandoned on acount of a woman by his brother Vali, endowed with great prowess.

Characters & Entities

• Rāma
• Lakṣmaṇa
• Sugrīva
• Vāli

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is compassion and responsible leadership: Rāma steadies an ally who has suffered injustice and exile, guiding him away from despair toward righteous action.

What is the narrative situation?

Hanumān recalls the early alliance: Sugrīva had been expelled by Vāli due to a dispute connected with a woman; Rāma offers him reassurance and support.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s karuṇā (compassion) and steadiness in restoring confidence to those who are wronged.