Sarga 49
अहल्याशापमोक्षः — The Release of Ahalya and Indra’s Restoration
बालकाण्ड
ສັກຣະນີ້ຖັກທໍ່ເຫດການພິທີຍັດຍະອັນເທວະພາບ ຄຽງຄູ່ກັບເລື່ອງການຟື້ນຟູທາງຈິດທຳ. ອິນທຣະ ເນື່ອງຈາກໄດ້ຂັດຂວາງຕະປະຂອງພຣະລິສີ ໂກຕະມະ ແລະລ່ວງລະເມີດຂອບເຂດແຫ່ງຄວາມສັກສິດໃນຄອບຄົວ ຈຶ່ງຕົກຢູ່ໃນຄວາມໂກດແຄ້ນແລະຄຳສາບ. ອິນທຣະໂສກເສົ້າຕໍ່ຄວາມເສຍຫາຍ ແລະຂໍທາງແກ້ໄຂຈາກເທວະທັງຫຼາຍ ໂດຍມີອັກນີເປັນຜູ້ນຳ. ຕາມຄຳສັ່ງຂອງອັກນີ ພິຕຣະເທວະໄດ້ນຳອັນດະຂອງແກະຜູ້ມາຕໍ່ໃຫ້ອິນທຣະ ເພື່ອຊົດເຊີຍຄວາມຂາດພ້ອມ ແລະເກີດເປັນປະເພນີໃນພິທີຍັດຍະວ່າ ແກະຜູ້ທີ່ຖືກຕອນກໍຮັບເປັນເຄື່ອງບູຊາໄດ້. ຕໍ່ມາ ວິສວາມິຕຣະໄດ້ຊີ້ນຳໃຫ້ພຣະຣາມເຂົ້າໄປຍັງອາສຣົມຂອງໂກຕະມະ ເພື່ອປົດປ່ອຍນາງອະຫະລະຍາ ຜູ້ຖືກສາບໃຫ້ເລືອນຫາຍຈາກສາຍຕາຈົນກວ່າພຣະຣາມຈະມາ. ພຣະຣາມ ແລະ ພຣະລັກສະມະນະ ຕາມການນຳຂອງວິສວາມິຕຣະ ໄດ້ເຫັນນາງອະຫະລະຍາ—ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຕະປະຂອງນາງຖືກພັນລະນາດ້ວຍອຸປະມາເຫມືອນແສງຈັນທຣາທີ່ຖືກໝອກບັງ ແລະຄວາມສະຫວ່າງດັ່ງຕາເວັນ. ເມື່ອຄຳສາບສິ້ນສຸດ ສອງພຣະອົງໄດ້ສຳຜັດພຣະບາດຂອງນາງ; ນາງຕ້ອນຮັບດ້ວຍພິທີຕາມຈາຣີດ (pādya, arghya, ātithya) ແລະເກີດການສະເຫຼີມສະຫຼອງໃນສະຫວັນ: ຝົນດອກໄມ້, ສຽງກອງ, ການຂັບຮ້ອງຂອງຄັນທັຣວະ ແລະການຟ້ອນຂອງອັບສະຣາ. ໂກຕະມະລິສີໄດ້ກັບຄືນຮ່ວມກັບນາງອະຫະລະຍາ ແລະຖວາຍກຽດແດ່ພຣະຣາມ; ພຣະຣາມຈຶ່ງເດີນທາງຕໍ່ໄປສູ່ມິຖິລາ.
Shlokas
Verse 1
अफलस्तु ततश्शक्रो देवानग्निपुरोगमान्।अब्रवीत्त्रस्तवदनस्सर्षिस्सङ्घान् सचारणान्।।।।
ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ສັກກະ (ອິນທຣະ) ຜູ້ຖືກພາກຄວາມເປັນຊາຍອອກໄປ ແລະມີໃບໜ້າຫວາດຫວັ່ນ ໄດ້ກ່າວຕໍ່ເທວະທັງຫຼາຍ—ມີພຣະອັກນີເປັນຜູ້ນໍາ—ພ້ອມທັງຊຸມນຸມຣິສີ ແລະພວກຈາຣະນະ.
Verse 2
कुर्वता तपसो विघ्नं गौतमस्य महात्मन:।क्रोधमुत्पाद्य हि मया सुरकार्यमिदं कृतम्।।।।
ໂດຍການກໍ່ກວນຕະບະຂອງມະຫາອາດມາ ໂຄຕະມະ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ກະຕຸ້ນໃຫ້ທ່ານພິໂລດ; ດັ່ງນັ້ນ ການກະທຳນີ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດເພື່ອເປັນການຮັບໃຊ້ແດ່ເທວະທັງຫຼາຍ.
Verse 3
अफलोऽस्मि कृतस्तेन क्रोधात्सा च निराकृता।शापमोक्षेण महता तपोऽस्यापहृतं मया।।।।
ເນື່ອງຈາກຄວາມພິໂລດຂອງທ່ານ ຂ້າພະເຈົ້າຖືກເຮັດໃຫ້ຂາດພະລັງຄວາມເປັນຊາຍ ແລະນາງກໍຖືກປະຕິເສດ. ດ້ວຍຄຳສາບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນີ້ພ້ອມເງື່ອນໄຂແຫ່ງການພົ້ນສາບ ຕະບະພະລັງຂອງທ່ານກໍຖືກຫຼຸດລົງເນື່ອງຈາກຂ້າພະເຈົ້າ.
Verse 4
तस्मात्सुरवरास्सर्वे सर्षिस्सङ्घास्सचारणा: ।सुरसाह्यकरं सर्वे सफलं कर्तुमर्हथ।।।।
ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ເທວະຜູ້ປະເສີດທັງຫຼາຍ—ພ້ອມດ້ວຍຫມູ່ຣິສີ ແລະພວກຈາຣະນະ—ເນື່ອງຈາກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ກະທຳເພື່ອປະໂຫຍດແດ່ເທວະທັງຫຼາຍ ຂໍທ່ານທັງປວງຈົ່ງຊ່ວຍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າກັບຄືນສູ່ຄວາມສົມບູນອີກຄັ້ງ.
Verse 5
शतक्रतोर्वचश्श्रुत्वा देवास्साग्निपुरोगमा:।पितृदेवानुपेत्याहु स्सह सर्वैर्मरुद्गणै:।।।।
ເມື່ອໄດ້ຍິນພຣະວາຈາຂອງ ສະຕະກຣະຕຸ ເທວະທັງຫຼາຍມີພຣະອັກນີເປັນຜູ້ນຳ ແລະມີຫມູ່ມາຣຸດທັງປວງຕິດຕາມ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພິຕຣິເທວະ ແລ້ວກ່າວຖ້ອຍຄຳຕໍ່ພວກທ່ານ.
Verse 6
अयं मेषस्सवृषणश्शक्रो ह्यवृषण: कृत:।मेषस्य वृषणौ गृह्य शक्रायाऽशु प्रयच्छथ।।।।
“ແກະຜູ້ນີ້ຍັງມີອັນທະ (ໄຂ່) ແຕ່ສັກຣະ (ພຣະອິນທຣາ) ຖືກເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີແລ້ວ. ຈົ່ງນຳອັນທະຂອງແກະນີ້ໄປ ແລະມອບໃຫ້ສັກຣະໂດຍໄວ.”
Verse 7
अफलस्तु कृतो मेष: परां तुष्टिं प्रदास्यति।भवतां हर्षणार्थाय ये च दास्यन्ति मानवा:।।1.49.7।।
“ແມ່ນແຕ່ແກະນັ້ນຖືກເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີອັນທະ ມັນກໍຈະຍັງນຳຄວາມພໍໃຈອັນຍິ່ງໃຫຍ່ມາໃຫ້; ເພື່ອຄວາມຍິນດີຂອງທ່ານທັງຫຼາຍ ແລະຂອງມະນຸດຜູ້ຈະນຳມັນມາຖວາຍ.”
Verse 8
अग्नेस्तु वचनं श्रुत्वा पितृदेवास्समागता:।उत्पाट्य मेषवृषणौ सहस्राक्षे न्यवेशयन्।।।।
ເມື່ອໄດ້ຟັງພຣະວາຈາຂອງອັຄນີ ບັນດາປິຕຣິເທວະຕາກໍມາຊຸມນຸມ; ພວກເຂົາໄດ້ຖອນອັນທະຂອງແກະນັ້ນ ແລ້ວນຳໄປຝັງປະສານໃຫ້ແກ່ ສະຫັດສະຣາກສະ (ພຣະອິນທຣາ).
Verse 9
तदा प्रभृति काकुत्स्थ पितृदेवास्समागता:।अफलान् भुञ्जते मेषान् फलैस्तेषामयोजयन्।।।।
“ໂອ ກາກຸດສະຖະ ນັບແຕ່ເວລານັ້ນເປັນຕົ້ນມາ ບັນດາປິຕຣິເທວະຕາຜູ້ຊຸມນຸມກັນ ຍອມຮັບແກະຜູ້ທີ່ບໍ່ມີອັນທະເປັນເຄື່ອງຖວາຍ; ເພາະອັນທະນັ້ນໄດ້ນຳໄປປະສານໃຫ້ແກ່ພຣະອິນທຣາແລ້ວ.”
Verse 10
इन्द्रस्तु मेषवृषणस्तदाप्रभृति राघव।गौतमस्य प्रभावेन तपसश्च महात्मन:।।।।
ໂອ ຣາຄະວະ, ນັບແຕ່ເວລານັ້ນເປັນຕົ້ນມາ ອິນທຣະມີອັນທະແຫ່ງແກະຜູ້; ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງຕະປະ ແລະເດຊະຂອງມະຫາຕະມະ ໂຄຕະມະ.
Verse 11
तदागच्छ महातेज आश्रमं पुण्यकर्मण:।तारयैनां महाभागामहल्यां देवरूपिणीम्।।।।
ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ມີເດຊາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ແລະສ່ອງສະຫວ່າງ ຈົ່ງເຂົ້າໄປຍັງອາສຣົມຂອງພຣະໂຄຕະມະ ຜູ້ປະພຶດກຸສົນອັນບໍລິສຸດ ແລະຈົ່ງໂປດປົດປ່ອຍນາງອະຫັລຍາ ຜູ້ມີວາສນາ ງາມດຸດເທວະຮູບ ໃຫ້ພົ້ນຈາກພັນທະນັ້ນເຖີດ
Verse 12
विश्वामित्रवचश्श्रुत्वा राघवस्सहलक्ष्मण:।विश्वामित्रं पुरस्कृत्य तमाश्रममथाविशत्।।।।
ເມື່ອໄດ້ຟັງພຣະວາຈາຂອງພຣະວິສວາມິດຣະແລ້ວ ພຣະຣາມາພ້ອມດ້ວຍພຣະລັກສະມະນະ ກໍໄດ້ເຂົ້າໄປຍັງອາສຣົມນັ້ນ ໂດຍນອບນ້ອມໃຫ້ພຣະວິສວາມິດຣະນຳໜ້າ
Verse 13
ददर्श च महाभागां तपसा द्योतितप्रभाम्।लोकैरपि समागम्य दुर्निरीक्ष्यां सुरासुरै:।।।।प्रयत्नान्निर्मितां धात्रा दिव्यां मायामयीमिव।स तुषारावृतां साभ्रां पूर्णचन्द्रप्रभामिव।।।।मध्येंऽभसो दुराधर्षां दीप्तां सूर्यप्रभामिव।
ແລ້ວພຣະອົງໄດ້ເຫັນນາງອະຫັລຍາ ຜູ້ມີພາກດີຢ່າງຍິ່ງ ຮັດສະມີສ່ອງໄສດ້ວຍອຳນາດຕະປະ—ລະອຽດລຶກລັບຈົນແມ່ນມະນຸດ ເທວະ ແລະອະສຸຣະມາຊຸມນຸມກັນ ກໍຍາກຈະເຫັນ. ນາງປານດັ່ງຮູບທິບທີ່ພຣະທາຕາ (ຜູ້ສ້າງ) ບັນຈົງເນຣະມິດດ້ວຍຄວາມພາກພຽນ ດຸດແສງຈັນເຕັມດວງທີ່ຖືກໝອກແລະເມກບັງ ແລະດຸດຮັດສະມີຕາເວັນອັນຍາກຈະຕ້ານທານ ສ່ອງສະຫວ່າງຢູ່ກາງສາຍນ້ຳ
Verse 14
ददर्श च महाभागां तपसा द्योतितप्रभाम्।लोकैरपि समागम्य दुर्निरीक्ष्यां सुरासुरै:।।1.49.13।।प्रयत्नान्निर्मितां धात्रा दिव्यां मायामयीमिव।स तुषारावृतां साभ्रां पूर्णचन्द्रप्रभामिव।।1.49.14।। मध्येंऽभसो दुराधर्षां दीप्तां सूर्यप्रभामिव।
ຄຳພັນນານີ້ຍັງດຳເນີນຊ້ຳດັ່ງເກົ່າ: ພຣະຣາມາໄດ້ເຫັນນາງອະຫັລຍາ ຜູ້ສ່ອງໄສດ້ວຍຕະປະ ແລະຍາກຈະເຫັນແມ່ນແຕ່ເມື່ອສັດທັງຫຼາຍມາຊຸມນຸມກັນ; ນາງປານດັ່ງຮູບທິບທີ່ຜູ້ສ້າງບັນຈົງເນຣະມິດ ດຸດແສງຈັນເຕັມດວງຖືກໝອກແລະເມກບັງ ແລະດຸດຮັດສະມີຕາເວັນອັນບໍ່ອາດຕ້ານທານ ສ່ອງຜ່ານສາຍນ້ຳ
Verse 15
सा हि गौतमवाक्येन दुर्निरीक्ष्या बभूव ह।।।।त्रयाणामपि लोकानां यावद्रामस्य दर्शनम्।
ເນື່ອງຈາກພຣະວາຈາຂອງພຣະໂຄຕະມະ ນາງຈຶ່ງກາຍເປັນຜູ້ຍາກຈະເຫັນ ແມ່ນແຕ່ສຳລັບສາມໂລກ—ຈົນກວ່າຈະເຖິງຂະນະທີ່ພຣະຣາມາປາກົດພຣະອົງໃຫ້ໄດ້ດາຣະສັນ
Verse 16
शापस्यान्तमुपागम्य तेषां दर्शनमागता।।।।राघवौ तु ततस्तस्या: पादौ जगृहतुस्तदा।
ເມື່ອຄຳສາບມາຮອດການສິ້ນສຸດ ນາງກໍປາກົດໃຫ້ເຂົາທັງສອງເຫັນ. ແລ້ວພຣະຣາຆະວະທັງສອງກໍກົ້ມລົງຈັບພຣະບາດຂອງນາງດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ເພື່ອຖວາຍນະມັດສະການ.
Verse 17
स्मरन्ती गौतमवच: प्रतिजग्राह सा च तौ।।।।पाद्यमर्घ्यं तथाऽऽतिथ्यं चकार सुसमाहिता।प्रतिजग्राह काकुत्स्थो विधिदृष्टेन कर्मणा।।।।
ນາງລະລຶກເຖິງພຣະວາຈາຂອງໂຄຕະມະ ແລ້ວຮັບຕ້ອນຮັບທັງສອງດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ; ນາງນ້ອມຖວາຍນ້ຳລ້າງພຣະບາດ (ປາດຍະ), ອັຣຄະຍະເພື່ອບູຊາ ແລະການຕ້ອນຮັບແຂກ (ອາຕິຖະຍະ) ດ້ວຍໃຈສະຫງົບ. ກາກຸດສະຖະ (ພຣະຣາມ) ກໍຮັບພິທີນັ້ນຕາມວິທີທີ່ປະເພນີກຳນົດໄວ້
Verse 18
स्मरन्ती गौतमवच: प्रतिजग्राह सा च तौ।।1.49.17।।पाद्यमर्घ्यं तथाऽऽतिथ्यं चकार सुसमाहिता।प्रतिजग्राह काकुत्स्थो विधिदृष्टेन कर्मणा।।1.49.18।।
ນາງລະລຶກຖ້ອຍຄຳຂອງໂຄຕະມະ ແລ້ວຕ້ອນຮັບດ້ວຍກຽດ—ນ້ອມຖວາຍປາດຍະ (ນ້ຳລ້າງພຣະບາດ), ອັຣຄະຍະເພື່ອຄວາມເຄົາລົບ ແລະອາຕິຖະຍະ (ການຮັບແຂກ) ດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໃຈຄົບຖ້ວນ; ກາກຸດສະຖະ (ພຣະຣາມ) ກໍຮັບຕາມກິດທີ່ປະເພນີແຫ່ງທຳມະຮັບຮອງ
Verse 19
पुष्पवृष्टिर्महत्यासीद्देवदुन्दुभिनिस्वनै:।गन्धर्वाप्सरसां चैव महानासीत्समागम:।।।।
ມີຝົນດອກໄມ້ອັນໃຫຍ່ຫຼວງຕົກລົງ ທ່າມກາງສຽງກອງທິບອັນກັງວານ; ແລະຍັງມີການຊຸມນຸມອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງຄັນທັຣວະ ແລະອັບສະຣາອີກດ້ວຍ
Verse 20
साधु साध्विति देवास्तामहल्यां समपूजयन्।तपोबलविशुद्धाङ्गी गौतमस्य वशानुगाम्।।।।
ເທວະທັງຫຼາຍໄດ້ບູຊາອະຫັລຍາ ແລະຮ້ອງວ່າ “ສາທຸ! ສາທຸ!”—ນາງຜູ້ມີກາຍອັນບໍລິສຸດດ້ວຍພະລັງຕະປະ ແລະບັດນີ້ຢູ່ໃນຄວາມນອບນ້ອມຕໍ່ອຳນາດແລະພຣະບັນຊາຂອງໂຄຕະມະ
Verse 21
गौतमोऽपि महातेजा अहल्यासहितस्सुखी।रामं सम्पूज्य विधिवत्तपस्तेपे महातपा:।।।।
ໂຄຕະມະດ້ວຍ—ຜູ້ມີເທຊະອັນຍິ່ງ ແລະເປັນມະຫາຕະປະສີ—ມີຄວາມປິຕິຍິນດີຮ່ວມກັບອະຫັລຍາ; ເມື່ອບູຊາພຣະຣາມຕາມພິທີອັນຖືກຕ້ອງແລ້ວ ທ່ານກໍກັບໄປປະພຶດຕະປະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຕໍ່ໄປ
Verse 22
रामोऽपि परमां पूजां गौतमस्य महामुने:।सकाशाद्विधिवत्प्राप्य जगाम मिथिलां तत:।।।।
ພຣະຣາມະກໍໄດ້ຮັບການບູຊາແລະກຽດຕິຍົດອັນສູງສຸດຈາກມະຫາມຸນີ ໂຄຕະມະ ຕາມພິທີວິທີອັນຖືກຕ້ອງ ແລ້ວຈຶ່ງອອກເດີນທາງຈາກນັ້ນໄປສູ່ ມິຖິລາ.
Frequently Asked Questions
The sarga presents the consequences of Indra’s misconduct and interference with a sage’s austerities, showing how transgression against marital and ascetic boundaries triggers curse, social rupture, and the need for restitution within a cosmic-ritual order.
Tapas and dharma are depicted as real forces that shape visibility, honor, and cosmic balance: wrongdoing yields tangible loss, while purification and rightful intervention (Rāma’s touch and Ahalyā’s disciplined hospitality) restore order without erasing accountability.
Gautama’s āśrama functions as the cultural landmark of ascetic authority and ritual hospitality (pādya–arghya–ātithya), while the narrative transition toward Mithilā signals the next socio-political milestone leading to Janaka’s court and the marriage episode.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.