Valmiki Ramayana 2.99.13: Ayodhya Kanda, Sarga 99, Shloka 13

चित्रकूटप्राप्तिः

Bharata Reaches Chitrakuta and Beholds Rama

Devanagari script

अत्राहं पुरुषव्याघ्रं गुरुसत्कारकारिणम्।आर्यं द्रक्ष्यामि संहृष्टो महर्षिमिव राघवम्।।2.99.13।।

Sanskrit recitationValmiki Ramayana 2.99.13

Transliteration

atrāhaṁ puruṣa-vyāghraṁ guru-satkāra-kāriṇam |

āryaṁ drakṣyāmi saṅhṛṣṭo maharṣim iva rāghavam ||2.99.13||

Translation

ທີ່ນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄດ້ເຫັນພຣະຣາຆະວະດ້ວຍໃຈປິຕິ—ເປັນເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ ຜູ້ບູຊາແລະເຄົາລົບຄູອາຈານແລະຜູ້ເຖົ້າແກ່ ເປັນອາຣະຍະຜູ້ສູງສົ່ງ ມີອາການດຸດດັ່ງມະຫາຣິຊີ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• पुरुषव्याघ्रम्: the tiger among men (best of men)
• पुरुषव्याघ्रम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: पुरुष + व्याघ्र (प्रातिपदिक-समास)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘पुरुषाणां व्याघ्रः’ (best among men)

• गुरुसत्कारकारिणम्: one who honors the elders/teachers
• गुरुसत्कारकारिणम्: विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: गुरु + सत्कार + कारिन् (प्रातिपदिक-समास)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘गुरोः सत्कारं करोति’

• आर्यम्: noble/venerable
• आर्यम्: विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: आर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (राघवम्)

• द्रक्ष्यामि: I shall see
• द्रक्ष्यामि: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), उत्तम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• संहृष्टः: delighted
• संहृष्टः: भाव (Bhāva/State of subject)
• Type: Adjective
• Root: सम् + हृष् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; अहम् इत्यस्य विशेषणम्

• महर्षिम्: a great sage
• महर्षिम्: उपमान (Upamāna/Standard of comparison)
• Type: Noun
• Root: महर्षि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• इव: like
• इव: उपमा (Simile marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-वाचक-अव्ययम् (comparative particle)

• राघवम्: Rama (Raghava)
• राघवम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Context

I shall see here with a delighted heart the venerable Rama, the best of men, who renders great hospitality (to elders) and who resembles a maharshi.

Characters & Entities

• Rāma (Rāghava)
• guru (elders/teachers)
• maharṣi (great sage, by simile)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is expressed as honoring elders and teachers (guru-satkāra). Nobility is measured not by power but by reverence, humility, and right conduct.

What is the narrative situation?

Bharata anticipates meeting Rāma at Chitrakūṭa and expresses joy at seeing him, praising his noble and sage-like qualities.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s virtue of respectful hospitality and veneration toward elders—presented as a hallmark of ārya (noble) conduct.