Sarga 97

Verse 1

सुसंरब्धं तु सौमित्रिं लक्ष्मणं क्रोधमूर्छितम्।रामस्तु परिसान्त्व्याथ वचनं चेदमब्रवीत्।।।।

ແລ້ວພຣະຣາມໄດ້ປອບໂຍນພຣະລັກສະມະນະ ບຸດແຫ່ງນາງສຸມິຕຣາ ຜູ້ກຳລັງຮ້ອນຮົນແລະຖືກຄວາມໂກດຄອບງຳ ແລ້ວຈຶ່ງຕຣັດຖ້ອຍຄຳນີ້

Verse 2

किमत्र धनुषा कार्यमसिना वा सचर्मणा।महेष्वासे महाप्राज्ञे भरते स्वयमागते।।।।

ເມື່ອພຣະພະຣະຕະ ຜູ້ເປັນມະຫານັກທະນູ ແລະມີປັນຍາຍິ່ງ ໄດ້ມາດ້ວຍພຣະອົງເອງແລ້ວ ຈະມີຄວາມຈຳເປັນອັນໃດຕໍ່ຄັນທະນູ ຫຼືດາບ ຫຼືໂລ່ອີກເລົ່າ

Verse 3

पितुस्सत्यं प्रतिश्रुत्य हत्वा भरतमागतम्।किं करिष्यामि राज्येन सापवादेन लक्ष्मण।।।।

ໂອ ພຣະລັກສະມະນະ ແມ່ນແຕ່ຂ້າໄດ້ປະຕິຍານຮັກສາສັດຈະຂອງພຣະບິດາ ແຕ່ອານາຈັກຈະມີປະໂຫຍດອັນໃດ ຖ້າໄດ້ມາພ້ອມຄຳຕຳນິ—ໂດຍຂ້າພຣະພະຣະຕະຜູ້ມາທີ່ນີ້?

Verse 4

यद्द्रव्यं बान्धवानां वा मित्राणां वा क्षये भवेत्।नाहं तत्प्रतिगृह्णीयां भक्षान्विषकृतानिव।।।।

ຊັບສິນໃດທີ່ເກີດຈາກຄວາມພິນາດຂອງຍາດພີ່ນ້ອງ ຫຼືມິດສະຫາຍ ຂ້າຈະບໍ່ຮັບເດັດຂາດ—ເຫມືອນອາຫານທີ່ຖືກປຸງດ້ວຍພິດ.

Verse 5

धर्ममर्थं च कामं च पृथिवीं चापि लक्ष्मण।इच्छामि भवतामर्थे एतत् प्रतिशृणोमि ते।।।।

ໂອ ພຣະລັກສະມະນະ ເພື່ອປະໂຫຍດຂອງພວກເຈົ້າ ຂ້າປາຖະໜາທັງ ທັມມະ, ອັດຖະ, ກາມະ ແລະແມ່ນແຕ່ແຜ່ນດິນ (ອຳນາດອະທິປະໄຕ) ຂໍໃຫ້ຮູ້ວ່າ ນີ້ແມ່ນຄຳຢືນຢັນອັນໝັ້ນຄົງຂອງຂ້າຕໍ່ເຈົ້າ.

Verse 6

भ्रात्रूणां संग्रहार्थं च सुखार्थं चापि लक्ष्मण।राज्यमप्यहमिच्छामि सत्येनाऽयुधमालभे।।।।

ໂອ ລັກສະມະນະ, ເພື່ອຮວບຮວມພີ່ນ້ອງໃຫ້ສາມັກຄີ ແລະເພື່ອຄວາມສຸກຂອງພວກເຂົາ ແມ່ນແຕ່ລາຊະອານາຈັກຂ້າກໍຍອມຮັບ; ຂ້າສາບານດ້ວຍຄວາມຈິງ ໂດຍໃຫ້ອາວຸດເປັນພະຍານ.

Verse 7

नेयं मम मही सौम्य दुर्लभा सागराम्बरा।न हीच्छेयमधर्मेण शक्रत्वमपि लक्ष्मण।।।।

ໂອ ລັກສະມະນະຜູ້ອ່ອນໂຍນ, ແຜ່ນດິນນີ້ທີ່ຖືກທະເລໂອບລ້ອມ ບໍ່ແມ່ນສິ່ງຍາກສໍາລັບຂ້າທີ່ຈະໄດ້; ແຕ່ຖ້າຕ້ອງໄດ້ດ້ວຍອະທັມ ແມ່ນແຕ່ອໍານາດຂອງພຣະອິນທຣາຂ້າກໍບໍ່ປາດຖະໜາ.

Verse 8

यद्विना भरतं त्वां च शत्रुघ्नं चापि मानद।भवेन्मम सुखं किञ्चिद्भस्म तत्कुरुतां शिखी।।।।

ໂອ ຜູ້ທຳນຸບຳລຸງກຽດສັກສີ, ຖ້າບໍ່ມີພຣະພາຣະຕະ, ບໍ່ມີເຈົ້າ, ແລະບໍ່ມີສັດຣຸຄນະ ຍັງຈະມີຄວາມສຸກໃດໆໃຫ້ຂ້າໄດ້ ຂໍໃຫ້ໄຟເຜົາຄວາມສຸກນັ້ນໃຫ້ເປັນຂີ້ເຖົ່າ.

Verse 9

मन्येऽहमागतोऽयोध्यां भरतो भ्रातृवत्सलः।मम प्राणात्प्रियतरः कुलधर्ममनुस्मरन्।।।।श्रुत्वा प्रव्राजितं मां हि जटावल्कलधारिणम्।जानक्यासहितं वीर त्वया च पुरुषर्षभ।।।।स्नेहेनाऽक्रान्तहृदय श्शोकेनाकुलितेन्द्रियः।द्रष्टुमभ्यागतो ह्येष भरतो नान्यथाऽगतः।।।।

ໂອ ວີຣະບຸລຸດ, ຍອດແຫ່ງມະນຸດ, ຂ້າເຊື່ອວ່າ ພຣະພາຣະຕະ—ຜູ້ຮັກພີ່ນ້ອງ, ຜູ້ທີ່ຂ້າຮັກຍິ່ງກວ່າຊີວິດ, ແລະຜູ້ລະລຶກກຸລະທັມ—ໄດ້ມາຈາກອະໂຍທະຍາ. ເມື່ອໄດ້ຍິນວ່າຂ້າຖືກເນລະເທດ ມັດຜົມເປັນຊະຕາ ແລະນຸ່ງຫົ່ມເປືອກໄມ້ ພ້ອມດ້ວຍ ພຣະນາງຊານະກີ ແລະເຈົ້າ, ຫົວໃຈຂອງພຣະອົງຖືກຄວາມຮັກຄອບງໍາ ແລະອິນທຣີຍະສັ່ນໄຫວດ້ວຍຄວາມໂສກ; ພຣະອົງຈຶ່ງມາເພື່ອເຫັນຂ້າ ບໍ່ໄດ້ມາເພື່ອເຫດອື່ນໃດ.

Verse 10

मन्येऽहमागतोऽयोध्यां भरतो भ्रातृवत्सलः।मम प्राणात्प्रियतरः कुलधर्ममनुस्मरन्।।2.97.9।।श्रुत्वा प्रव्राजितं मां हि जटावल्कलधारिणम्।जानक्यासहितं वीर त्वया च पुरुषर्षभ।।2.97.10।।स्नेहेनाऽक्रान्तहृदय श्शोकेनाकुलितेन्द्रियः।द्रष्टुमभ्यागतो ह्येष भरतो नान्यथाऽगतः।।2.97.11।।

ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນວ່າ ພຣະພະຣະຕະ ຜູ້ຮັກພີ່ນ້ອງຢ່າງລຶກຊຶ້ງ ເປັນທີ່ຮັກຂອງຂ້າພະເຈົ້າຍິ່ງກວ່າຊີວິດ ແລະລະລຶກຖືທຳຂອງວົງຕະກູນ ໄດ້ກັບເຖິງອະໂຍທະຍາແລ້ວ. ໂອ ວີຣະບຸລຸດ, ໂອ ຍອດແຫ່ງບຸລຸດ, ເມື່ອພຣະອົງໄດ້ຍິນວ່າ ຂ້າພະເຈົ້າຖືກເນລະເທດ ມີຜົມຊົງຊະຕາ ແລະນຸ່ງຫົ່ມເປືອກໄມ້ ພ້ອມນາງຊານະກີ ແລະທ່ານ ໃຈຂອງພຣະພະຣະຕະຖືກຄວາມຮັກຄອບງຳ ແລະອິນຊີຖືກຄວາມໂສກສັ່ນຄອນ; ພຣະອົງຈຶ່ງມານີ້ເພື່ອເຫັນຂ້າພະເຈົ້າເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ໄດ້ມາເພື່ອຢ່າງອື່ນ

Verse 11

मन्येऽहमागतोऽयोध्यां भरतो भ्रातृवत्सलः।मम प्राणात्प्रियतरः कुलधर्ममनुस्मरन्।।2.97.9।।श्रुत्वा प्रव्राजितं मां हि जटावल्कलधारिणम्।जानक्यासहितं वीर त्वया च पुरुषर्षभ।।2.97.10।।स्नेहेनाऽक्रान्तहृदय श्शोकेनाकुलितेन्द्रियः।द्रष्टुमभ्यागतो ह्येष भरतो नान्यथाऽगतः।।2.97.11।।

ໃຈຂອງພຣະພະຣະຕະຖືກຄວາມຮັກຄອບງຳ ແລະອິນຊີຖືກຄວາມໂສກສັ່ນຄອນ; ພຣະອົງມາແທ້ໆເພື່ອເຫັນຂ້າພະເຈົ້າເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ໄດ້ມາເພື່ອຈຸດປະສົງອື່ນ

Verse 12

अम्बां च कैकयीं रुष्य परुषं चाप्रियं वदन्।प्रसाद्य पितरं श्रीमार्नाज्यं मे दातुमागतः।।।।

ພຣະພະຣະຕະຜູ້ສະຫງ່າງາມ ໄດ້ກຣິ້ວໂກດຕໍ່ພຣະມານາ ໄກເກຍີ ຕຣັດຖ້ອຍຄຳແຂງກະດ້າງບໍ່ນ່າຟັງ ແລະໄດ້ປອບໃຈພຣະບິດາຂອງພວກເຮົາໃຫ້ສະຫງົບແລ້ວ ຈຶ່ງເສດັດມາເພື່ອຖວາຍລາຊະອານາຈັກແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ

Verse 13

प्राप्तकालं यदेषोऽस्मान्भरतो द्रष्टुमिच्छति।अस्मासु मनसाऽप्येष नाप्रियं किञ्चिदाचरेत्।।।।

ເວລານີ້ເໝາະສົມຍິ່ງທີ່ພຣະພາຣະຕະປາດຖະນາຈະມາພົບພວກເຮົາ; ແມ່ນແຕ່ໃນໃຈກໍບໍ່ຄິດກະທຳສິ່ງໃດທີ່ເປັນໂທດ ຫຼືບໍ່ນ່າພໍໃຈແກ່ພວກເຮົາເລີຍ។

Verse 14

विप्रियं कृतपूर्वं ते भरतेन कदा नु किम्।ईदृशं वा भयं तेऽद्य भरतं योऽत्र शङ्कसे।।।।

ແທ້ຈິງແລ້ວ ພຣະພາຣະຕະເຄີຍເຮັດສິ່ງໃດທີ່ບໍ່ນ່າພໍໃຈແກ່ທ່ານເມື່ອໃດ? ມື້ນີ້ທ່ານມີຄວາມຢ້ານກົວອັນໃດ ຈຶ່ງສົງໄສພຣະພາຣະຕະຢູ່ນີ້?

Verse 15

न हि ते निष्ठुरं वाच्यो भरतो नाप्रियं वचः।अहं ह्यप्रियमुक्त स्स्यां भरतस्याप्रिये कृते।।।।

ຢ່າເວົ້າຄຳຮຸນແຮງ ຫຼືຄຳທີ່ບໍ່ນ່າພໍໃຈກ່ຽວກັບພຣະພາຣະຕະເລີຍ; ເພາະຖ້າທ່ານເວົ້າເຊັ່ນນັ້ນ ກໍເຫມືອນຄຳຂົມນັ້ນຖືກເວົ້າຕໍ່ພວກເຮົາເອງ।

Verse 16

कथं नु पुत्राः पितरं हन्युः कस्यां चिदापदि।भ्राता वा भ्रातरं हन्यात्सौमित्रे प्राणमात्मनः।।।।

ໂອ ສໍມິດຕຣີ, ໃນຄວາມພິບັດໃດໆ ລູກຊາຍຈະຂ້າພໍ່ໄດ້ແນວໃດ? ຫຼືພີ່ນ້ອງຈະຂ້າພີ່ນ້ອງຂອງຕົນ—ຜູ້ຮັກດັ່ງຊີວິດ—ໄດ້ແນວໃດ?

Verse 17

यदि राज्यस्य हेतोस्त्वमिमां वाचं प्रभाषसे।वक्ष्यामि भरतं दृष्ट्वा राज्यमस्मै प्रदीयताम्।।।।

ຖ້າທ່ານເວົ້າຄຳເຫຼົ່ານີ້ເພື່ອເຫດແຫ່ງລາຊະອານາຈັກ ເມື່ອພວກເຮົາໄດ້ພົບພຣະພາຣະຕະ ພວກເຮົາຈະກ່າວວ່າ: ‘ຂໍໃຫ້ມອບລາຊະອານາຈັກນີ້ແກ່ທ່ານເຖີດ।’

Verse 18

उच्यमानोऽपि भरतो मया लक्ष्मण तद्वचः।राज्यमस्मै प्रयच्छेति बाढमित्येव वक्ष्यति।।।।

ໂອ ລັກສະມະນະ ແມ່ນແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວກັບພະພຣະຕະວ່າ «ຈົ່ງມອບລາຊະອານາຈັກໃຫ້ພຣະອົງນັ້ນ» ພະພຣະຕະກໍຈະຕອບແນ່ນອນວ່າ «ດີແລ້ວ ໃຫ້ເປັນດັ່ງນັ້ນ»

Verse 19

तथोक्तो धर्मशीलेन भ्रात्रा तस्य हिते रतः।लक्ष्मणः प्रविवेशेव स्वानि गात्राणि लज्जया।।।।

ເມື່ອຖືກພີ່ຊາຍຜູ້ຕັ້ງມັ່ນໃນທຳ ແລະມຸ່ງຫວັງປະໂຫຍດແກ່ເຂົາ ກ່າວດັ່ງນັ້ນ ລັກສະມະນະກໍຖືກຄວາມອາຍຄອບງຳ ຮາວກັບຫົດກາຍກັບເຂົ້າໄປໃນອະວັຍວະຂອງຕົນ

Verse 20

तद्वाक्यं लक्ष्मण श्श्रुत्वा व्रीलितः प्रत्युवाच ह।त्वां मन्ये द्रष्टुमायातः पिता दशरथ स्स्वयम्।।।।

ເມື່ອລັກສະມະນະໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄຳນັ້ນ ກໍອາຍໃຈ ແລະຕອບວ່າ “ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນວ່າ ພຣະບິດາດະຊະຣະຖະ ໄດ້ເສດັດມາດ້ວຍພຣະອົງເອງ ເພື່ອຊົມເຫັນທ່ານ”

Verse 21

व्रीलितं लक्ष्मणं दृष्ट्वा राघवः प्रत्युवाच ह।एष मन्ये महाबाहुरिहास्मान्द्रष्टुमागतः।।।।

ເມື່ອຣາຄະວະເຫັນລັກສະມະນະອາຍໃຈ ຈຶ່ງຕອບວ່າ “ເຮົາເຫັນວ່າ ຜູ້ມີແຂນອັນກ້າແຂງນັ້ນ ໄດ້ມາທີ່ນີ້ເພື່ອຊົມເຫັນພວກເຮົາ”

Verse 22

अथवा नौ ध्रुवं मन्ये मन्यमान स्सुखोचितौ।वनवासमनुध्याय गृहाय प्रतिनेष्यति।।।।

ຫຼືບໍ່ຢ່າງນັ້ນ—ເຮົາເຫັນວ່າແນ່ນອນ—ເມື່ອລະລຶກເຖິງຊີວິດຢູ່ປ່າຂອງພວກເຮົາ ແລະເຫັນວ່າພວກເຮົາຄຸ້ນກັບຄວາມສຸກສະບາຍ ທ່ານນັ້ນຈຶ່ງມາເພື່ອນຳພວກເຮົາກັບຄືນສູ່ເຮືອນ

Verse 23

इमां वाप्येष वैदेहीमत्यन्तसुखसेविनीम्।पिता मे राघव श्श्रीमान्वनादादाय यास्यति।।।।

ບໍ່ຢ່າງນັ້ນ ໂອ ຣາຆະວະ ພຣະບິດາຂອງຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ຮຸ່ງເຮືອງ ຈະນຳນາງໄວເທຫີ ຜູ້ເຕີບໃຫຍ່ໃນຄວາມສຸກສະບາຍຢ່າງຍິ່ງ ອອກຈາກປ່າ ແລ້ວກັບຄືນໄປ.

Verse 24

एतौ तौ सम्प्रकाशेते गोत्रवन्तौ मनोरमौ।वायुवेगसमौ वीर जवनौ तुरगोत्तमौ।।।।

ໂອ ວີຣະບຸລຸດ ຈົ່ງເບິ່ງ—ມ້າຍອດຢ່າງສອງຕົວນັ້ນປາກົດສະຫວ່າງໄສ ມີສາຍຕະກູນສູງສົ່ງ ງາມນ່າຊົມ ວ່ອງໄວ ເທົ່າກັບລົມໃນຄວາມໄວ.

Verse 25

स एष सुमहाकायः कम्पते वाहिनीमुखे।नागश्शत्रुञ्जयो नाम वृद्धस्तातस्य धीमतः।।।।

ທີ່ນັ້ນ ຢູ່ຫນ້າສຸດຂອງກອງທັບ ຊ້າງຮ່າງໃຫຍ່ມະຫາກາຍນັ້ນກຳລັງເຄື່ອນໄຫວ—ເປັນຊ້າງເຖົ້າ ຊື່ ‘ສັດຣຸນຊະຍະ’—ເປັນຂອງພຣະບິດາຜູ້ມີປັນຍາຂອງພວກເຮົາ.

Verse 26

न तु पश्यामि तच्छत्रं पाण्डुरं लोकसत्कृतम् |पितुर्दिव्यं महाबाहो संशयो भवतीह मे।।।।

ແຕ່ທ່ານເອີຍ ຜູ້ມີແຂນຍາວ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຫັນສະຫວ່າງຂາວອັນງາມສົດຂອງພຣະບິດາ—ສະຫວ່າງທີ່ຜູ້ຄົນນັບຖື—ເລີຍເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມສົງໄສໃນໃຈຂ້າພະເຈົ້າ.

Verse 27

वृक्षाग्रादवरोह त्वं कुरु लक्ष्मण मद्वचः।इतीव रामो धर्मात्मा सौमित्रिं तमुवाच ह।।।।

“ຈົ່ງລົງມາຈາກຍອດໄມ້ ລັກສະມະນະ ແລະຈົ່ງເຮັດຕາມຄຳຂອງເຮົາ” ດັ່ງນີ້ ພຣະຣາມຜູ້ດຳຣົງທຳ ໄດ້ກ່າວແກ່ ສາວມິຕຣີ.

Verse 28

अवतीर्य तु सालाग्रात्तस्मात्स समितिञ्जयः।लक्ष्मणः प्राञ्जलिर्भूत्वा तस्थौ रामस्य पार्श्वतः।।।।

ແລ້ວພຣະລັກສະມະນະ ຜູ້ຊະນະໃນສົງຄາມ ໄດ້ລົງຈາກຍອດຕົ້ນສາລານັ້ນ ແລະປະນົມມືຢືນຢູ່ຂ້າງພຣະຣາມ.

Verse 29

भरतेनापि सन्दिष्टा सम्मर्दो न भवेदिति।समन्तात्तस्य शैलस्य सेना वासमकल्पयत्।।।।

ຕາມຄຳສັ່ງຂອງພຣະພະຣະຕະດ້ວຍວ່າ “ຢ່າໃຫ້ແອອັດ” ກອງທັບຈຶ່ງຕັ້ງຄ່າຍຢູ່ຮອບພູນັ້ນທຸກທິດ.

Verse 30

अध्यर्धमिक्ष्वाकुचमूर्योजनं पर्वतस्य सा।पार्श्वे न्यविशदावृत्य गजवाजिरथाकुला।।।।

ກອງທັບອິກສະວາກຸ—ແອດແນ່ນໄປດ້ວຍຊ້າງ ມ້າ ແລະລົດສົງຄາມ—ແຜ່ກວ້າງເກີນໜຶ່ງຢໂຍຊະນະຄື່ງ ແລະໄດ້ລ້ອມຂ້າງພູ ຕັ້ງຄ່າຍຢູ່ຂ້າງນັ້ນ.

Verse 31

सा चित्रकूटे भरतेन सेना धर्मं पुरस्कृत्य विधूय दर्पम्।प्रसादनार्थं रघुनन्दनस्य विराजते नीतिमता प्रणीता।।।।

ທີ່ຈິຕຣະກູດ ກອງທັບທີ່ພຣະພະຣະຕະນຳພາ ປາກົດສະຫວ່າງໄສ—ຍົກທຳມະໄວ້ເປັນຫນ້າ ສະລັດທິ້ງຄວາມທະນົງ ແລະເດີນໄປພາຍໃຕ້ຜູ້ນຳຜູ້ຖືນີຕິ ເພື່ອຂໍພຣະເມດຕາຈາກຣະຄຸນັນທະນະ (ພຣະຣາມ)។