Valmiki Ramayana 2.7.11 — Ayodhya Kanda, Sarga 7, Shloka 11

मन्थराप्रवेशः

Manthara Observes Ayodhya and Incites Kaikeyi

Devanagari script

श्वः पुष्येण जितक्रोधं यौवराज्येन राघवम्।राजा दशरथो राममभिषेचयिताऽनघम्।।।।

Transliteration

śvaḥ puṣyeṇa jitakrodhaṃ yauvarājyeṇa rāghavam | rājā daśaratho rāmam abhiṣecayitā ’nagham ||

Translation

“ມື້ອື່ນ ໃນນັກຂັດປຸສຍະອັນເປັນມົງຄົນ ພະເຈົ້າທະສະຣະຖະຈະປະກອບພິທີອະພິເສກ ສະຖາປະນາພະຣາມ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ ແຫ່ງວົງສ໌ຣະຄຸ ຜູ້ຊະນະຄວາມໂກຣດ ໃຫ້ເປັນຍຸວະຣາຊາ.”

Word by Word

• श्वः: tomorrow
• श्वः: Kāla (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: श्वः (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (adverb of time): 'tomorrow'

• पुष्येण: under Puṣya (asterism)
• पुष्येण: Kāla (काल)
• Type: Noun
• Root: पुष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया (करण) एकवचनम्; नक्षत्र-निर्देशः: 'under (the star) Puṣya'

• जित-क्रोधम्: who has conquered anger
• जित-क्रोधम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: जित (कृदन्त, √जि) + क्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया (कर्म) एकवचनम्; विशेषणम् राघवम् प्रति; समासार्थः: जितः क्रोधः येन सः

• यौवराज्येन: with the heir-apparent status
• यौवराज्येन: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: यौवराज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया (करण) एकवचनम्; 'with the office of heir-apparent'

• राघवम्: Raghava (Rama)
• राघवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया (कर्म) एकवचनम्

• राजा: the king
• राजा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (कर्ता) एकवचनम्

• दशरथः: Daśaratha
• दशरथः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दशरथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (कर्ता) एकवचनम्

• रामम्: Rama
• रामम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया (कर्म) एकवचनम्

• अभिषेचयिता: will consecrate
• अभिषेचयिता: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अभि-√सिच् (धातु)
• Form: तृन्-प्रत्ययान्त कर्तृवाचक-नामधातु (agent noun) पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; भविष्यदर्थे: 'one who will consecrate'

• अनघम्: blameless
• अनघम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अनघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया (कर्म) एकवचनम्; विशेषणम् रामम् प्रति

Context

Having heard these words of the royal maid, the hunchback became furious and speedily descended from that palace resembling the peak of mount Kailasa.

Characters & Entities

• Puṣya (nakṣatra)
• Daśaratha
• Rāma
• Raghu lineage (Rāghava)
• yauvarājya (heir-apparent office)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is linked to fitness for rule: Rāma is described as jitakrodha (self-controlled), a key royal virtue—governing oneself before governing others.

What is the narrative situation?

A palace attendant informs Mantharā that Daśaratha plans to install Rāma as heir-apparent the next day under the Puṣya star.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s restraint and moral blamelessness (jitakrodha, anagha), marking him as an ideal prince in the dharmic model of kingship.