Valmiki Ramayana 2.64.42: Ayodhya Kanda, Sarga 64, Shloka 42

शब्दवेध्य-अनर्थः, ऋषिशापः, दशरथस्य प्राणत्यागः

The Sound-Target Tragedy, the Sage’s Curse, and Dasaratha’s Death

Devanagari script

यान्ति शूरा गतिं यां च सङ्ग्रामेष्वनिवर्तिनः।हतास्त्वभिमुखाः पुत्र गतिं तां परमां व्रज।।2.64.42।।

Sanskrit recitationValmiki Ramayana 2.64.42

Transliteration

yānti śūrā gatiṃ yāṃ ca saṅgrāmeṣv anivartinaḥ |

hatās tv abhimukhāḥ putra gatiṃ tāṃ paramāṃ vraja ||2.64.42||

Translation

ຄະຕິໃດທີ່ວີລະຊົນຜູ້ບໍ່ຖອຍໃນສົງຄາມໄດ້ຮັບ—ຜູ້ທີ່ລົ້ມລົງໂດຍຫັນໜ້າສູ້ສັດຕູ—ໂອ ລູກເອີຍ ຈົ່ງໄປສູ່ຄະຕິອັນສູງສຸດນັ້ນ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यान्ति: go/attain
• यान्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन

• शूराः: heroes/warriors
• शूराः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शूर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• गतिम्: state/goal
• गतिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• याम्: which
• याम्: Karma-anvayi (कर्म-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• सङ्ग्रामेषु: in battles
• सङ्ग्रामेषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सङ्ग्राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन

• अनिवर्तिनः: not retreating
• अनिवर्तिनः: Karta-anvayi (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनिवर्तिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (of शूराः)

• हताः: slain
• हताः: Karta-anvayi (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषण-अव्यय (particle: but/indeed)

• अभिमुखाः: facing (the enemy)
• अभिमुखाः: Karta-anvayi (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभिमुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (of शूराः implied)

• पुत्र: O son
• पुत्र: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• गतिम्: state/goal
• गतिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• ताम्: that
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• परमाम्: supreme
• परमाम्: Karma-anvayi (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (of गतिम्)

• व्रज: attain/go
• व्रज: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It affirms a dharmic valuation of courage and steadfastness: not retreating from one’s duty (here compared to battle) is linked with a higher destiny.

What is the narrative situation?

The father consoles and honors his son by equating his undeserved death with the merit of heroic death, granting him an elevated spiritual destination.

Which character virtue is emphasized?

Steadfastness (dhṛti) and honorable facing of fate—cast in the idiom of warrior ethics.