Sarga 56

Verse 1

अथ रात्र्यां व्यतीतायामवसुप्तमनन्तरम्।प्रबोधयामास शनैर्लक्ष्मणं रघुनन्दनः।।।।

ເມື່ອຄືນນັ້ນຜ່ານພົ້ນໄປ ພຣະຣາມ—ຜູ້ເປັນຄວາມປິຕິແຫ່ງວົງສາຣະຄຸ—ກໍຄ່ອຍໆປຸກພຣະລັກສະມະນະຜູ້ກຳລັງຫຼັບ ດ້ວຍຄວາມອ່ອນໂຍນ។

Verse 2

सौमित्रे श्रुणु वन्यानां वल्गु व्याहरतां स्वनम्।सम्प्रतिष्ठामहे काल प्रस्थानस्य परन्तप।।।।

ໂອ້ ສໍາມິດຣີ ຈົ່ງຟັງສຽງຮ້ອງອັນຫວານຂອງນົກໃນປ່າເຖີດ. ໂອ້ ຜູ້ປາບສັດຕູ ບັດນີ້ແມ່ນເວລາທີ່ພວກເຮົາຈະອອກເດີນທາງ.

Verse 3

स सुप्तस्समये भ्रात्रा लक्ष्मणः प्रतिबोधितः।जहौ निद्रां च तन्द्रीं च प्रसक्तं च पथि श्रमम्।।।।

ເມື່ອພີ່ຊາຍປຸກໃນເວລາອັນຄວນ ພຣະລັກສະມະນະກໍສະຫຼັດທິ້ງທັງນິທຣາ ແລະຄວາມງ່ວງຊຶມ ພ້ອມທັງຄວາມເມື່ອຍລ້າຈາກການເດີນທາງທີ່ເກາະຕິດຢູ່ຕາມທາງ।

Verse 4

तत उत्थाय ते सर्वे स्पृष्ट्वा नद्या श्शिवं जलम्।पन्थानमृषिणाऽदिष्टं चित्रकूटस्य तं ययुः।।।।

ຕໍ່ມາ ທຸກຄົນລຸກຂຶ້ນ ສຳຜັດນ້ຳແມ່ນ້ຳອັນເປັນມົງຄຸນ ແລ້ວເດີນຕາມເສັ້ນທາງທີ່ລິສີໄດ້ຊີ້ນຳ ມຸ່ງໄປສູ່ຈິຕຣະກູຏ.

Verse 5

ततस्सम्प्रस्थितः काले रामस्सौमित्रिणा सह।सीतां कमलपत्राक्षीमिदं वचनमब्रवीत्।।।।

ຕໍ່ມາ ໃນການອັນຄວນ ພຣະຣາມໄດ້ອອກເດີນທາງພ້ອມກັບເສົາມິຕຣີ (ພຣະລັກສະມະນະ) ແລ້ວກ່າວຖ້ອຍຄຳນີ້ແກ່ນາງສີຕາ ຜູ້ມີນັຍນາດຸຈກີບດອກບົວ.

Verse 6

आदिप्तानिव वैदेहि सर्वतः पुष्पितान्नगान्।स्वैः पुष्पैः किंशुकान् पश्य मालिनशिशिरात्यये।।।।

ໂອ ໄວເທຫີ ຈົ່ງເບິ່ງຕົ້ນກິໍມຊຸກະເຫຼົ່ານັ້ນ—ເມື່ອລະດູໜາວສິ້ນສຸດ ມັນບານທົ່ວທຸກທິດ—ເບິ່ງປານດັ່ງໄຟລຸກໂພງ ແລະປະດັບດ້ວຍພວງດອກຂອງຕົນເອງ.

Verse 7

पश्य भल्लातकान् फुल्लान्नरै रनुपसेवितान्।फलपत्रैरवनता न्नूनं शक्ष्याम जीवितुम्।।।।

ເບິ່ງຕົ້ນພະລາຕະກະເຫຼົ່ານີ້ ອອກດອກບານເຕັມທີ່ ແຕ່ບໍ່ຄ່ອຍມີຄົນມາໃຊ້ສອຍ; ກິ່ງງ່າໂນ້ມຕ່ຳເນື່ອງຈາກໝາກແລະໃບ—ແນ່ນອນ ພວກເຮົາຈະດຳລົງຊີວິດຢູ່ນີ້ໄດ້

Verse 8

पश्य द्रोणप्रमाणानि लम्बमानानि लक्ष्मण।मधूनि मधुकारीभि स्सम्भृतानि नगे नगे।।।।

ໂອ ລັກສະມະນະ ເບິ່ງເຖີດ—ຮັງນ້ຳເຜິ້ງໃຫຍ່ເທົ່າມາດຕາ “ໂດຣະນະ” ຫ້ອຍລົງຢູ່; ເຜິ້ງໄດ້ສະສົມນ້ຳເຜິ້ງໄວ້ຕາມຕົ້ນໄມ້ແຕ່ລະຕົ້ນ

Verse 9

एष क्रोशति नत्यूहस्तं शिखी प्रतिकूजति।रमणीये वनोद्देशे पुष्पसंस्तरसङ्कटे।।।।

ທີ່ນີ້ ນົກນັດຍູຫະຮ້ອງຂຶ້ນ ແລະນົກຢູງກໍຂານຮັບເປັນສຽງໂຕ້ຕອບ ໃນບ່ອນປ່າອັນງາມນີ້ ທີ່ພື້ນດິນໜາແນ່ນດ້ວຍດອກໄມ້ຫຼົ່ນກະຈາຍ

Verse 10

मातङ्गयूथानुसृतं पक्षिसंङ्घानुनादितम्।चित्रकूटमिमं पश्य प्रवृद्धशिखरं गिरिम्।।।।

ຈົ່ງເບິ່ງພູຈິດຣະກູດນີ້ ທີ່ມີຍອດພູສູງໃຫຍ່ເຕີບໂຕ; ມີຮອຍຝູງຊ້າງເດີນຕາມ ແລະກ້ອງກັງວານດ້ວຍສຽງຮ້ອງຂອງຝູງນົກຫຼາຍໝູ່.

Verse 11

समभूमितले रम्ये द्रुमैर्बहुभिरावृते।पुण्ये रंस्यामहे तात चित्रकूटस्य कानने।।।।

ນ້ອງຮັກເອີຍ ໃນປ່າອັນສັກສິດແຫ່ງຈິດຣະກູດນີ້—ພື້ນດິນຮາບງາມ ແລະປົກຄຸມດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ຫຼາຍ—ພວກເຮົາຈົ່ງພັກອາໄສຢູ່ດ້ວຍຄວາມຊື່ນບານເຖີດ.

Verse 12

ततस्तौ पादचारेण गच्छन्तौ सह सीतया।रम्यमासेदतुश्शैलं चित्रकूटं मनोरमम्।।।।

ຕໍ່ມາ ທັງສອງພຣະອົງເດີນທາງດ້ວຍຕີນ ພ້ອມດ້ວຍນາງສີຕາ ແລ້ວໄດ້ເຖິງພູຈິດຣະກູດອັນງາມ ແລະນ່າຊື່ນຊົມຢ່າງຍິ່ງ.

Verse 13

तन्तु पर्वतमासाद्य नानापक्षिगणायुतम्।बहुमूलफलं रम्यं सम्पन्नं सरसोदकम्।।।।

ເມື່ອເຖິງພູນັ້ນ—ອັນແອອັດໄປດ້ວຍຝູງນົກນານາຊະນິດ—ອຸດົມດ້ວຍຮາກແລະໝາກຜົນ ງາມນ່າຊົມ ແລະມີນ້ຳສະຫຼອງໃສເຢັນສະບາຍພຽງພໍ ພຣະຣາມາຈຶ່ງກ່າວຕໍ່ໄປ.

Verse 14

मनोज्ञोऽयं गिरिस्सौम्य नानाद्रुमलतायुतः।बहुमूलफलो रम्य स्स्वाजीवः प्रतिभाति मे।।।।

ໂອ້ ສໍາມິດຣີຜູ້ອ່ອນໂຍນ ພູນີ້ເປັນທີ່ພໍໃຈແກ່ດວງໃຈ ເຕັມໄປດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ແລະເຄືອໄມ້ນານາ ອຸດົມດ້ວຍຮາກແລະໝາກຜົນ ງາມນ່າຊົມ—ໃນຄວາມຄິດຂອງຂ້າ ມັນເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສອັນດີ.

Verse 15

मुनयश्च महात्मानो वसन्त्यस्मि शिलोच्चये।अयं वासो भवेत्तावदत्र सौम्य रमेमहि।।।।

ບັນດາມຸນີມະຫາອາດມາຜູ້ໃຈກວ້າງ ພຳນັກຢູ່ເທິງສັນຫີນນີ້. ດັ່ງນັ້ນ ຂໍໃຫ້ທີ່ນີ້ເປັນທີ່ພັກຂອງພວກເຮົາຊົ່ວຄາວ; ໂອ້ ຜູ້ອ່ອນໂຍນ ພວກເຮົາຈົ່ງຢູ່ທີ່ນີ້ດ້ວຍຄວາມສຸກສະຫງົບ.

Verse 16

इति सीता च रामश्च लक्ष्मणश्च कृताञ्जलिः।अभिगम्याऽश्रमं सर्वे वाल्मीकि मभिवादयन्।।।।

ດັ່ງນັ້ນ ສີຕາແລະພຣະຣາມາ ພ້ອມທັງພຣະລັກສະມັນຜູ້ປະນົມມື ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາອາສຣົມ; ທຸກພຣະອົງພາກັນຖວາຍຄວາມນົບນ້ອມ ແລະອະພິວາດແດ່ພຣະຣິສີ ວາລະມີກິ.

Verse 17

तान्महर्षि प्रमुदितः पूजयामास धर्मवित्।अस्यतामिति चोवाच स्वागन्तु निवेद्य च।।।।

ແລ້ວມະຫາລິສີຜູ້ຮູ້ທຳ ມີໃຈຍິນດີ ໄດ້ບູຊາເຄົາລົບພວກເຂົາ ຕ້ອນຮັບການມາເຖິງ ແລະກ່າວວ່າ “ເຊີນນັ່ງເຖີດ”

Verse 18

ततोऽब्रवीन्महाबाहुर्लक्ष्मणं लक्ष्मणाग्रजः।सन्निवेद्य यथान्याय मात्मानमृषये प्रभुः।।।।

ຕໍ່ມາ ພຣະຣາມຜູ້ມີພະພາຫາແຂງກ້າ ຜູ້ເປັນອ້າຍຂອງພຣະລັກສະມະນະ ໄດ້ທູນແນະນຳພຣະອົງຕໍ່ໜ້າລິສີຕາມຄວາມຄວນ ແລ້ວຈຶ່ງກ່າວກັບພຣະລັກສະມະນະ

Verse 19

लक्ष्मणाऽऽनय दारूणि दृढानि च वराणि च।कुरुष्वाऽवसथं सौम्य वासे मेऽभिरतं मनः।।।।

“ພຣະລັກສະມະນະເອີຍ ຈົ່ງນຳໄມ້ທີ່ແຂງແຮງ ແລະດີງາມມາ. ໂອ ຜູ້ອ່ອນໂຍນ ຈົ່ງສ້າງທີ່ພັກອາໄສ ເພາະໃຈເຮົາປາຖະໜາຈະພັກຢູ່ທີ່ນີ້”

Verse 20

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सौमित्रिर्विविधान् द्रुमान्।आजहार तत श्चक्रे पर्णशालामरिन्दमः।।।।

ເມື່ອໄດ້ຍິນພຣະດຳຣັດນັ້ນ ພຣະເສົາມິຕຣີ ຜູ້ປາບສັດຕູ ໄດ້ນຳໄມ້ຫຼາຍຊະນິດມາ ແລ້ວຈຶ່ງສ້າງກະຕ່ອມມຸງໃບໄມ້

Verse 21

तां निष्ठितां बद्धकटां दृष्ट्वा रामस्सुदर्शनाम्।शुश्रूषमाणमेकाग्रमिदं वचनमब्रवीत्।।।।

ເມື່ອພຣະຣາມເຫັນກະຕ່ອມນັ້ນສຳເລັດດີ ງາມນ່າຊົມ ຕັ້ງມັ່ນແຂງແຮງ ແລະກັ້ນຝາດ້ວຍເສື່ອທີ່ມັດແນ່ນຫນາ ພຣະອົງຈຶ່ງກ່າວຖ້ອຍຄຳນີ້ແກ່ພຣະລັກສະມະນະ ຜູ້ຢືນຢ່າງນອບນ້ອມ ຕັ້ງໃຈຈະຮັບໃຊ້

Verse 22

ऐणेयं मांसमाहृत्य शालां यक्ष्यामहे वयम्।कर्तव्यं वास्तुशमनं सौमित्रे चिरजीविभिः।।।।

ໂອ ລັກສະມະນະ, ຖ້າພວກເຮົາຈະພັກຢູ່ນີ້ດົນ ກ່ອນອື່ນພຶງບູຊາໃຫ້ເທວະຜູ້ຄຸ້ມຄອງທີ່ພັກນີ້ພໍໃຈ; ດັ່ງນັ້ນພວກເຮົາຈະນຳເນື້ອກວາງດຳມາ ແລະປະກອບພິທີວາສະຕຸ-ຊະມະນ ບູຊາກະຕໍ້ນີ້ຕາມຄຳພີ.

Verse 23

मृगं हत्वाऽऽनय क्षिप्रं लक्ष्मणेह शुभेक्षण।कर्तव्य श्शास्त्रदृष्टो हि विधिर्धर्ममनुस्मर।।।।

ໂອ ລັກສະມະນະ ຜູ້ມີສາຍຕາເປັນມງຄົດ, ຈົ່ງລ່າກວາງໜຶ່ງຕົວແລ້ວນຳມານີ້ໃຫ້ໄວ; ເພາະພິທີຕາມທີ່ຄຳພີສາດສະຕຣາສອນໄວ້ ຈຳເປັນຕ້ອງປະຕິບັດ—ຈົ່ງລະລຶກເສັ້ນທາງແຫ່ງທັມ.

Verse 24

भ्रातुर्वचनमाज्ञाय लक्ष्मणः परवीरहा।चकार स यथोक्तं च तं राम पुनरब्रवीत्।।।।

ເມື່ອລັກສະມະນະ—ຜູ້ປະຫານວີລະຊົນຂອງສັດຕູ—ເຂົ້າໃຈຖ້ອຍຄຳຂອງພີ່ຊາຍແລ້ວ ກໍໄດ້ປະຕິບັດຕາມທີ່ສັ່ງໄວ້ທຸກປະການ; ແລ້ວພຣະຣາມະຈຶ່ງກ່າວກັບເຂົາອີກຄັ້ງ.

Verse 25

ऐणेयं श्रपयस्वैतच्छालां यक्ष्यामहे वयम्।त्वर सौम्य मुहूर्तोऽयं ध्रुवश्च दिवसोऽप्ययम्।।।।

ໂອ ຜູ້ອ່ອນໂຍນ, ຈົ່ງປຸງເນື້ອກວາງດຳນີ້; ພວກເຮົາຈະປະກອບຍັດຍະບູຊາໃຫ້ແກ່ກະຕໍ້ນີ້. ຈົ່ງຮີບເຖີດ ໂອ ສົມິຕຣີ—ເວລານີ້ຖືກກຳນົດແນ່ນອນ ແລະວັນນີ້ກໍເປັນວັນທີ່ຈັດໄວ້ສຳລັບພິທີ.

Verse 26

स लक्ष्मणः कृष्णमृगं मेध्यं हत्वा प्रतापवान्।अथ चिक्षेप सौमित्रिस्समिद्धे जातवेदसि।।।।

ຕໍ່ມາ ລັກສະມະນະຜູ້ມີພະລັງ ບຸດແຫ່ງສຸມິຕຣາ ໄດ້ປະຫານກວາງດຳອັນບໍລິສຸດ ເໝາະສົມແກ່ການບູຊາ; ແລ້ວສົມິຕຣິກໍໄດ້ຖວາຍເປັນອາຮຸຕິ ໂຍນລົງໃນໄຟທີ່ກໍໄວ້ລຸກໂຊນດີ ຄື ຊາຕະເວດັສ.

Verse 27

तन्तु पक्वं परिज्ञाय निष्टप्तं छिन्नशोणितम्।लक्ष्मण: पुरुषव्याघ्रमथ राघवमब्रवीत्।।।।

ເມື່ອເຫັນວ່າມັນສຸກດີແລ້ວ—ຍ່າງໄດ້ງາມ ແລະເລືອດໄຫຼອອກໝົດ—ພຣະລັກສະມະນະຈຶ່ງກ່າວຕໍ່ພຣະຣາຆະວະ ຜູ້ເປັນເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ។

Verse 28

अयं सर्व: समस्ताग्ङ: श्रृत: कृष्णमृगो मया।देवतां देवसङ्काश यजस्व कुशलो ह्यसि।।।।

ກວາງດຳນີ້ ຄົບຖ້ວນທຸກອະວະຍະວະ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ປຸງໃຫ້ສຸກດີແລ້ວ. ໂອ ຜູ້ສ່ອງສະຫວ່າງດຸດເທວະ ຈົ່ງນຳໄປຖວາຍແດ່ເທວະຕາ—ທ່ານຊຳນານໃນພິທີຍັຊະນະ (yajña) ແທ້ໆ।

Verse 29

राम: स्नात्वा तु नियतो गुणवान् जप्यकोविदः।सङ्ग्रहेणाकरोत् स्रवार्न मन्त्रान् सत्रावसानिकान्।।।।

ພຣະຣາມ ຜູ້ມີຄຸນທຳ ສຳລວມ ແລະຊຳນານໃນການຈະປະມັນຕຣາ (japa) ໄດ້ອາບນ້ຳຊຳລະ ຕັ້ງຈິດໃຫ້ໝັ້ນ ແລ້ວຈຶ່ງກ່າວມັນຕຣາທັງປວງອັນຄວນແກ່ການສິ້ນສຸດພິທີ ຢ່າງຫຍໍ້ກະທັດຮັດ।

Verse 30

इष्ट्वा देवगणान्सर्वान्विवेशाऽवसथं शुचिः।बभूव च मनोह्लादो रामस्यामिततेजसः।।।।

ເມື່ອໄດ້ບູຊາເທວະກຸ່ມທັງປວງ ແລະກາຍເປັນຜູ້ບໍລິສຸດແລ້ວ ພຣະອົງກໍເຂົ້າສູ່ທີ່ພັກ; ແລະໃນດວງໃຈຂອງພຣະຣາມຜູ້ມີຣັດສະມີຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້ ກໍເກີດຄວາມປິຕິຍິນດີອັນເລິກຊຶ້ງ។

Verse 31

वैश्वदेवबलिं कृत्वा रौद्रं वैष्णव मेव च।वास्तुसंशमनीयानि मङ्गलानि प्रवर्तयन्।।।।जपं च न्यायत कृत्वा स्नात्वा नद्यां यथाविधि।पापसंशमनं राम श्चकार बलिमुत्तमम्।।।।

ເມື່ອຖວາຍພລີບູຊາແດ່ຫມູ່ວິສະເວເທວະ ພ້ອມທັງຖວາຍບູຊາແດ່ພຣະຣຸທຣະ ແລະພຣະວິສະນຸແລ້ວ ພຣະຣາມຈຶ່ງເລີ່ມພິທີມົງຄຸນເພື່ອປະລອມແລະສະງົບພຣະວາສະຕຸເທວະຜູ້ຮັກສາທີ່ພັກ.

Verse 32

वैश्वदेवबलिं कृत्वा रौद्रं वैष्णव मेव च।वास्तुसंशमनीयानि मङ्गलानि प्रवर्तयन्।।2.56.31।।जपं च न्यायत कृत्वा स्नात्वा नद्यां यथाविधि।पापसंशमनं राम श्चकार बलिमुत्तमम्।।2.56.32।।

ແລ້ວພຣະຣາມໄດ້ກະທຳຊະປະ (ຈະປະ) ຕາມຫຼັກທີ່ຖືກຕ້ອງ ແລະອາບນ້ຳໃນແມ່ນ້ຳຕາມພິທີ ຈຶ່ງຖວາຍພລີອັນປະເສີດເພື່ອສະງົບແລະກຳຈັດບາບ.

Verse 33

वेदिस्थलविधानानि चैत्यान्यायतनानि च।आश्रमस्यानुरूपाणि स्थापयामास राघवः।।।।

ພຣະຣາຄະວະໄດ້ຈັດຕັ້ງໃຫ້ເໝາະສົມກັບອາສຣົມ ທັງການຈັດວາງບ່ອນຕັ້ງເວທີບູຊາ ສະຖານທີ່ສັກກາລະ (ໄຈຕະ) ແລະອາຍະຕະນະສຳລັບການນະມັດສະການ ພ້ອມທັງເຂດສັກສິດຕ່າງໆ.

Verse 34

वन्यैर्माल्यैः फलैर्मूलैः पक्वैर्मांसैर्यथाविधि।अद्भिर्जपैश्च वेदोक्तैर्दर्भैश्च ससमित्कुशैः।।।।तौ तर्पयित्वा भूतानि राघवौ सह सीतया।तदा विविशतु श्शालां सुशुभां शुभलक्षणौ।।।।

ໂດຍໃຊ້ພວງມາລາດອກໄມ້ປ່າ ໝາກໄມ້ ແລະຫົວຮາກ ເນື້ອທີ່ປຸງຕາມພິທີ ພ້ອມທັງນ້ຳ ບົດຈະປະຕາມພຣະເວທ ຫຍ້າດັຣພະ ແລະໄມ້ຟືນບູຊາພ້ອມຫຍ້າກຸສະ—ທັງໝົດຕາມຂົງເຂດພິທີ—

Verse 35

तां वृक्षपर्णच्छदनां मनोज्ञां यथाप्रदेशं सुकृतां निवाताम्।वासाय सर्वे विविशुस्समेतास्सभां यथा देवगणास्सुधर्माम्।।2.56.36।।

ເມື່ອໄດ້ທຳຕັຣປະນະໃຫ້ຫມູ່ພູຕະ (ສັດຕະວະ/ວິນຍານຜູ້ຮັກສາຖິ່ນ) ອິ່ມໃຈແລ້ວ ຣາຄະວະທັງສອງພ້ອມນາງສີຕາ ຈຶ່ງເຂົ້າສູ່ກະຕ່ອມອັນງາມສະຫງ່າ ທັງສອງມີລັກສະນະມົງຄຸນ.

Verse 36

तां वृक्षपर्णच्छदनां मनोज्ञां यथाप्रदेशं सुकृतां निवाताम्।वासाय सर्वे विविशुस्समेतास्सभां यथा देवगणास्सुधर्माम्।।।।

ແລ້ວທຸກຄົນພ້ອມພຽງກັນໄດ້ເຂົ້າໄປພັກອາໄສໃນກະຕ່ອມມຸງໃບໄມ້ອັນນ່າຊົມນັ້ນ—ສ້າງໄວ້ດີ ຕັ້ງຢູ່ຖືກຖິ່ນ ແລະກັ້ນລົມ—ດຸດດັ່ງຫມູ່ເທວະເຂົ້າສູ່ສະພາສຸທັມມາ.

Verse 37

अनेकनानामृगपक्षिसङ्कुले विचित्रपत्रस्तबकैर्द्रुमैर्युते।वनोत्तमे व्यालमृगानुनादिते तदा विजह्रु स्सुसुखं जितेन्द्रियाः।।।।

ໃນຂະນະນັ້ນ ຜູ້ທີ່ສຳລວມອິນທຣີ ແລະຊະນະຕົນເອງແລ້ວ ໄດ້ເທື່ອນທ່ຽວຢ່າງສະບາຍສຸກຍິ່ງໃນປ່າອັນປະເສີດນັ້ນ—ແອດແນ່ນດ້ວຍສັດປ່ານານາແລະນົກຫຼາຍຊະນິດ ມີຕົ້ນໄມ້ພ້ອມຊໍ່ໃບຫຼາກສີ ແລະກ້ອງກັງວານດ້ວຍສຽງສັດປ່າ.

Verse 38

सुरम्यमासाद्य तु चित्रकूटं नदीं च तां माल्यवतीं सुतीर्थाम्।ननन्द हृष्टो मृगपक्षिजुष्टां जहौ च दुखं पुरविप्रवासात्।।।।

ເມື່ອໄດ້ເຖິງຈິດຣະກູດອັນງາມຍິ່ງ ແລະແມ່ນ້ຳມາລະຍະວະຕີທີ່ມີທ່າຂ້າມອັນດີແລະບໍລິສຸດ ພຣະຣາມກໍປິຕິຍິນດີ; ເຫັນດິນແດນທີ່ມີສັດປ່າແລະຝູງນົກອາໄສ ຈຶ່ງປ່ອຍວາງຄວາມໂສກຈາກການຖືກນິລະເທດອອກຈາກນະຄອນ.