Sarga 52

Verse 1

प्रभातायां तु शर्वर्यां पृथुवक्षा महायशाः।उवाच रामः सौमित्रिं लक्ष्मणं शुभलक्षणम्।।2.52.1।।

ເມື່ອຄືນຄ່ຳຜ່ານໄປສູ່ອາລຸນ ພຣະຣາມຜູ້ອົງອົບກວ້າງ ແລະ ມີກຽດຍົດຍິ່ງ ໄດ້ຕັດກັບພຣະລັກສະມະນະ ບຸດແຫ່ງສຸມິຕຣາ ຜູ້ມີລັກສະນະອັນເປັນມົງຄົນ।

Verse 2

भास्करोदयकालोऽयं गता भगवती निशा।असौ सुकृष्णो विहगः कोकिलस्तात कूजति।।2.52.2।।

ໂອ ລັກສະມະນະ, ບັດນີ້ແມ່ນເວລາພຣະພາສະກະຣະ (ພຣະອາທິດ) ຂຶ້ນ; ຄືນອັນນ່າເຄົາລົບໄດ້ຜ່ານໄປແລ້ວ. ເບິ່ງເຖີດ, ນົກປີກດຳນັ້ນ—ໂກກິລາ (ນົກຄູກຄູ)—ກຳລັງຮ້ອງສຽງຫວານຢູ່ທີ່ນັ້ນ.

Verse 3

बर्हिणानां च निर्घोषः श्रूयते नदतां वने।तराम जाह्नवीं सौम्य शीघ्रगां सागरङ्गमाम्।।2.52.3।।

ໃນປ່າມີສຽງນົກຢູງຮ້ອງກ້ອງກັງວານ ໂອ້ ມິດສະຫາຍຜູ້ອ່ອນໂຍນ ມາເຖີດ ໃຫ້ເຮົາຂ້າມແມ່ນ້ຳຈາຫນະວີ (ຄົງຄາ) ອັນໄຫຼໄວ ແລະມຸ່ງສູ່ທະເລ

Verse 4

विज्ञाय रामस्य वचः सौमित्रिर्मित्रनन्दनः।गुहमामन्त्र्य सूतं च सोऽतिष्ठद्भ्रातुरग्रतः।।2.52.4।।

ເມື່ອຮູ້ແຈ້ງພຣະວາຈາຂອງພຣະຣາມແລ້ວ ສະມິຕຣີ ລັກສະມະນະ—ຜູ້ເຮັດໃຫ້ມິດສະຫາຍຍິນດີ—ໄດ້ເຊີນຄຸຫະ ແລະສາຣະຖີມາ ແລ້ວຈຶ່ງຢືນຢູ່ເບື້ອງໜ້າພີ່ຊາຍຂອງຕົນ.

Verse 5

स तु रामस्य वचनं निशम्य प्रतिगृह्य च।स्थपतिस्तूर्णमाहूय सचिवानिदमब्रवीत्।।2.52.5।।

ເມື່ອໄດ້ຟັງພຣະວາຈາຂອງພຣະຣາມ ແລະຮັບຄຳຂໍແລ້ວ ຫົວໜ້ານິສາດະກໍເຮັດການເອີ້ນບັນດາອຳມາດຢ່າງຮີບດ່ວນ ແລ້ວກ່າວດັ່ງນີ້.

Verse 6

अस्य वाहनसंयुक्तां कर्णग्राहवतीं शुभाम्।सुप्रतारां दृढां तीर्थे शीघ्रं नावमुपाहर।।2.52.6।।

ຈົ່ງຮີບນຳເຮືອອັນເປັນມົງຄຸນ ແຂງແຮງ ແລະຂ້າມໄດ້ສະດວກ ມາທີ່ທ່ານ້ຳອັນສັກສິດ ໃຫ້ພ້ອມດ້ວຍເຄື່ອງປະກອບແລະຜູ້ຄວບຄຸມເຮືອ ເພື່ອໃຫ້ການຂ້າມຝັ່ງປອດໄພແລະງ່າຍດາຍ

Verse 7

तं निशम्य समादेशं गुहामात्यगणो महान्।उपोह्य रुचिरां नावं गुहाय प्रत्यवेदयत्।।2.52.7।।

ເມື່ອໄດ້ຍິນພຣະບັນຊານັ້ນ ຄະນະອຳມາດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງຄຸຫະໄດ້ນຳເຮືອງາມລຳໜຶ່ງອອກມາ ແລະທູນກັບຄຸຫະວ່າ ໄດ້ປະຕິບັດຕາມພຣະບັນຊາແລ້ວ

Verse 8

ततः स प्राञ्जलिर्भूत्वा गुहो राघवमब्रवीत्।उपस्थितेयं नौर्देव भूयः किं करवाणि ते।।2.52.8।।

ແລ້ວ ກຸຫະ ໄດ້ປະນົມມື ແລະ ກ່າວຕໍ່ ຣາຆະວະ ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ, ເຮືອໄດ້ຈັດພ້ອມແລ້ວ; ຂ້າພະອົງຄວນຮັບໃຊ້ພຣະອົງອີກຢ່າງໃດ?”

Verse 9

तवामरसुतप्रख्य तर्तुं सागरगां नदीम्।नौरियं पुरुषव्याघ्र तां त्वमारोह सुव्रत।।2.52.9।।

ໂອ ເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ ຜູ້ສະຫວ່າງໄສດັ່ງບຸດແຫ່ງເທວະ ແລະໝັ້ນຄົງໃນພຣະວຣະຕະ ນີ້ແມ່ນເຮືອເພື່ອໃຫ້ທ່ານຂ້າມແມ່ນ້ຳທີ່ໄຫຼໄປສູ່ທະເລ; ຂໍເຊີນຂຶ້ນເຮືອ ໂອ ຜູ້ມີພຣະວຣະຕະງາມ.

Verse 10

अथोवाच महातेजा रामो गुहमिदं वचः।कृतकामोऽस्मि भवता शीघ्रमारोप्यतामिति।।2.52.10।।

ແລ້ວພຣະຣາມຜູ້ມີຣັດສະມີເດຊາອັນຍິ່ງ ໄດ້ຕັດກັບຄຸຫະວ່າ: “ໂດຍອາໄສການຊ່ວຍເຫຼືອຂອງເຈົ້າ ກິດຂອງເຮົາສຳເລັດແລ້ວ; ຈົ່ງຂຶ້ນໄປໃຫ້ໄວ”।

Verse 11

ततः कलापान् सन्नह्य खड्गौ बध्वा च धन्विनौ।जग्मतुर्येन तौ गङ्गां सीतया सह राघवौ।।2.52.11।।

ຕໍ່ມາ ຣາຆະວະທັງສອງຜູ້ຖືຄັນທະນູ ໄດ້ຈັດເຕັມກະບອກລູກສອນ ແລະ ຄາດດາບ; ພ້ອມນາງສີຕາ ພວກພຣະອົງໄດ້ເດີນທາງມຸ່ງສູ່ແມ່ນ້ຳຄົງຄາ।

Verse 12

राममेव तु धर्मज्ञमुपगम्य विनीतवत्।किमहं करवाणीति सूतः प्राञ्जलिरब्रवीत्।।2.52.12।।

ສາຣະຖີໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະຣາມຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໃນທຳມະ ແລ້ວກ່າວດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມ ພ້ອມພະນົມມືວ່າ: “ຂ້າພະເຈົ້າຄວນເຮັດສິ່ງໃດ?”

Verse 13

ततोऽब्रवीद्दाशरथिः सुमन्त्रं स्पृशन् करेणोत्तमदक्षिणेन।सुमन्त्र शीघ्रं पुनरेव याहिराज्ञः सकाशे भव चाप्रमत्तः।।2.52.13।।

ແລ້ວພຣະຣາມ ພຣະໂອຣສແຫ່ງທະສະຣະຖ ໄດ້ແຕະສຸມັນຕຣະຢ່າງອ່ອນໂຍນດ້ວຍມືຂວາອັນປະເສີດ ແລ້ວຕຣັດວ່າ: “ສຸມັນຕຣະເອີຍ ຈົ່ງກັບໄປໂດຍໄວ ຈົ່ງຢູ່ໃກ້ພຣະຣາຊາ ແລະຈົ່ງຕື່ນຮູ້ບໍ່ປະມາດໃນການຮັບໃຊ້”

Verse 14

निवर्तस्वेत्युवाचैव ह्येतावद्धि कृतं मम।रथं विहाय पद्भ्यां तु गमिष्यामि महावनम्।।2.52.14।।

ພຣະອົງຕຣັດວ່າ: “ຈົ່ງກັບໄປ; ເຖິງແຕ່ນີ້ ເຈົ້າໄດ້ເຮັດເພື່ອເຮົາພໍແລ້ວ. ຈົ່ງປະລະລົດໄວ້ ແລ້ວເຮົາຈະເດີນດ້ວຍຕີນເຂົ້າສູ່ປ່າໃຫຍ່”

Verse 15

आत्मानं त्वभ्यनुज्ञातमवेक्ष्यार्तः स सारथिः।सुमन्त्रः पुरुषव्याघ्रमैक्ष्वाकमिदमब्रवीत्।।2.52.15।।

ເມື່ອສຸມັນຕະ ຜູ້ຂັບລົດ ເຫັນວ່າຕົນໄດ້ຮັບອະນຸຍາດໃຫ້ລາຈາກແລ້ວ ກໍເສົ້າໂສກຢ່າງຫນັກ ແລະໄດ້ກ່າວຖ້ອຍຄໍານີ້ແດ່ພຣະຣາມ ຜູ້ເປັນເສືອໃນຫມູ່ບຸລຸດ ແຫ່ງວົງອິກສະວາກຸ.

Verse 16

नातिक्रान्तमिदं लोके पुरुषेणेह केनचित्।तव सभ्रातृभार्यस्य वासः प्राकृतवद्वने।।2.52.16।।

ໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີໃຜຈະເກີນກວ່າການທີ່ພຣະອົງໄດ້ກະທໍາ: ຢູ່ອາໄສໃນປ່າດັ່ງຄົນທົ່ວໄປ ພ້ອມດ້ວຍພຣະອະນຸຊາ ແລະພຣະຊາຍາ.

Verse 17

न मन्ये ब्रह्मचर्येऽस्ति स्वधीते वा फलोदयः।मार्दवार्जवयोर्वापि त्वां चेद्व्यसनमागतम्।।2.52.17।।

ຖ້າແມ່ນວ່າພຣະອົງຮັກສາພຣະພົມຈັນ (ພຣະພົມຈັນຍະ) ມີຄວາມຮູ້ຈາກຄໍາສອນອັນສັກສິດ ມີຄວາມອ່ອນໂຍນ ແລະຄວາມຊື່ສັດຕົງ ແຕ່ໄພພິບັດຍັງມາຮອດພຣະອົງ—ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຫັນວ່າຄຸນທໍາເຫຼົ່ານັ້ນຈະໃຫ້ຜົນ.

Verse 18

सह राघव वैदेह्या भ्रात्रा चैव वने वसन्।त्वं गतिं प्राप्स्यसे वीर त्रीन् लोकांस्तु जयन्निव।।2.52.18।।

ໂອ ຣາຄະວະ ວີຣະບຸລຸດຜູ້ກ້າ—ເມື່ອພຣະອົງຢູ່ໃນປ່າພ້ອມດ້ວຍນາງໄວເທຫີ ແລະພຣະອະນຸຊາ ພຣະອົງຈະໄດ້ຮັບຄະຕິອັນເປັນມົງຄຸນ ປານດັ່ງໄດ້ຊະນະສາມໂລກ.

Verse 19

वयं खलु हता राम ये त्वयाप्युपवञ्चिताः।कैकेय्या वशमेष्यामः पापाया दुःखभागिनः।।2.52.19।।

ແທ້ຈິງແລ້ວ ພວກເຮົາພິນາດແລ້ວ ໂອ ພຣະຣາມ ເພາະແມ່ນແຕ່ພຣະອົງກໍຖືກພາກອອກຈາກພວກເຮົາ; ພວກເຮົາຈະຕົກຢູ່ໃຕ້ອໍານາດນາງໄກເກຍີຜູ້ບາບ ແລະຈະເປັນຜູ້ຮັບສ່ວນແຫ່ງຄວາມທຸກ.

Verse 20

इति ब्रुवन्नात्मसमं सुमन्त्रः सारथिस्तदा।दृष्ट्वा दूरगतं रामं दुःखार्तो रुरुदे चिरम्।।2.52.20।।

ເມື່ອເວົ້າດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ສຸມັນຕະ ສາຣະຖີ—ຜູ້ທີ່ເຫັນພຣະຣາມເທົ່າກັບຕົນເອງ—ເມື່ອເຫັນພຣະຣາມໄປໄກ ກໍຖືກທຸກຂ໌ສົກຄອບງຳ ແລະຮ້ອງໄຫ້ຢູ່ດົນນານ.

Verse 21

ततस्तु विगते बाष्पे सूतं स्पृष्टोदकं शुचिम्।रामस्तु मधुरं वाक्यं पुनः पुनरुवाच तम्।।2.52.21।।

ຕໍ່ມາ ເມື່ອນ້ຳຕາສົງລົງແລ້ວ ສາຣະຖີໄດ້ແຕະນ້ຳ ແລະດື່ມນ້ຳອັນບໍລິສຸດ ຈົນຈິດໃຈສະຫງົບແລະຜ່ອງໃສ; ພຣະຣາມຈຶ່ງຕັດຖ້ອຍຄຳອ່ອນຫວານຢ່າງໄພເພາະແກ່ເຂົາ ຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ.

Verse 22

इक्ष्वाकूणां त्वया तुल्यं सुहृदं नोपलक्षये।यथा दशरथो राजा मां न शोचेत्तथा कुरु।।2.52.22।।

ໃນຫມູ່ວົງສາອິກສະວາກຸ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຫັນມິດຜູ້ໃດຈະເທົ່າທ່ານ. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງປະພຶດໃຫ້ເປັນໄປເພື່ອໃຫ້ພຣະຣາຊາທະສະຣະຖະ ບໍ່ໂສກເສົ້າເນື່ອງຈາກຂ້າພະເຈົ້າ.

Verse 23

शोकोपहतचेताश्च वृद्धश्च जगतीपतिः।कामभावावसन्नश्च तस्मादेतद्ब्रवीमि ते।।2.52.23।।

ເພາະວ່າ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງແຜ່ນດິນນັ້ນ ຈິດໃຈຖືກຄວາມໂສກຄອບງຳ ແລະກໍຊະລາພາບແລ້ວ; ຍັງຖືກແຮງກະຕຸ້ນແຫ່ງກາມຕັນຫາກົດທັບອີກ—ດັ່ງນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງກ່າວຄຳນີ້ແກ່ທ່ານ.

Verse 24

यद्यदाज्ञापयेत्किञ्चित्स महात्मा महीपतिः।कैकेय्याः प्रियकामार्थं कार्यं तदविकाङ्क्षया।।2.52.24।।

ເພື່ອໃຫ້ໄກເກຍີພໍພຣະໄທ ສິ່ງໃດກໍຕາມ ແມ່ນແຕ່ເລັກນ້ອຍ ທີ່ພຣະມະຫາກະສັດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ມີພຣະບັນຊາ ຈົ່ງປະຕິບັດໃຫ້ສຳເລັດໂດຍບໍ່ລັງເລ

Verse 25

एतदर्थं हि राज्यानि प्रशासति नरेश्वराः।यदेषां सर्वकृत्येषु मनो न प्रतिहन्यते।।2.52.25।।

ແທ້ຈິງແລ້ວ ເພາະເຫດນີ້ແຫຼະ ພຣະຣາຊາທັງຫຼາຍຈຶ່ງປົກຄອງອານາຈັກ: ເພື່ອໃຫ້ພຣະປະສົງໃນການດຳເນີນກິດທຸກຢ່າງ ບໍ່ຖືກຂັດຂວາງໂດຍອຸປະສັກ

Verse 26

यद्यथा स महाराजो नालीकमधिगच्छति।न च ताम्यति दुःखेन सुमन्त्र कुरु तत्तथा।।2.52.26।।

ສຸມັນຕຣະເອີຍ ຈົ່ງປະຕິບັດໃຫ້ເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ເພື່ອໃຫ້ພຣະມະຫາກະສັດບໍ່ຕົກຢູ່ໃນຄວາມຫມົດຫວັງ ແລະບໍ່ເຫື່ອຍໂຫຍດເນື່ອງຈາກຄວາມໂສກ

Verse 27

अदृष्टदुःखं राजानं वृद्धमार्यं जितेन्द्रियम्।ब्रूयास्त्वमभिवाद्यैव मम हेतोरिदं वचः।।2.52.27।।

ກ່ອນອື່ນ ຈົ່ງຖວາຍຄວາມນົບນ້ອມດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລ້ວຈຶ່ງກ່າວຖ້ອຍຄຳນີ້ແທນຂ້າພະເຈົ້າແດ່ພຣະຣາຊາ—ຜູ້ຊະລາ ຜູ້ສູງສົ່ງ ຜູ້ສຳລວມອິນທຣີ ແລະບໍ່ຄຸ້ນກັບຄວາມທຸກໂສກ

Verse 28

नैवाहमनुशोचामि लक्ष्मणो न च मैथिली।अयोध्यायाश्च्युताश्चेति वने वत्स्यामहेति च।।2.52.28।।

ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໂສກເສົ້າເລີຍ—ລັກສະມະນະກໍບໍ່ ແລະໄມຖິລີກໍບໍ່—ທັງເລື່ອງຖືກໃຫ້ອອກຈາກອະໂຍທະຍາ ແລະທັງເລື່ອງຈະຕ້ອງໄປພຳນັກຢູ່ໃນປ່າ

Verse 29

चतुर्दशसु वर्षेषु निवृत्तेषु पुनः पुनः।लक्ष्मणं मां च सीतां च द्रक्ष्यसे क्षिप्रमागतान्।।2.52.29।।

ເມື່ອຄົບກຳນົດສິບສີ່ປີແລ້ວ ທ່ານຈະໄດ້ເຫັນພຣະລັກສະມະນະ, ພຣະສີຕາ ແລະເຮົາ ກັບຄືນມາໂດຍໄວ—ແລະຕໍ່ໄປກໍຈະໄດ້ພົບກັນເນືອງໆ ອີກ

Verse 30

एवमुक्त्वा तु राजानं मातरं च सुमन्त्र मे।अन्याश्च देवीस्सहिताः कैकेयीं च पुनः पुनः।।2.52.30।।आरोग्यं ब्रूहि कौशल्यामथ पादाभिवन्दनम्।सीताया मम चाऽऽर्यस्य वचनाल्लक्ष्मणस्य च।।2.52.31।।

ໂອ້ ສຸມັນຕຣາ ເມື່ອໄດ້ກ່າວດັ່ງນີ້ແກ່ພຣະຣາຊາແລ້ວ ຈົ່ງນຳຂໍ້ຄວາມຂອງເຮົາໄປບອກຊ້ຳໆ ແກ່ພຣະມານດາຂອງເຮົາ ແກ່ພຣະມະເຫສີອື່ນໆພ້ອມກັນ ແລະແກ່ນາງໄກເກຍີດ້ວຍ

Verse 31

एवमुक्त्वा तु राजानं मातरं च सुमन्त्र मे।अन्याश्च देवीस्सहिताः कैकेयीं च पुनः पुनः।।2.52.30।।आरोग्यं ब्रूहि कौशल्यामथ पादाभिवन्दनम्।सीताया मम चाऽऽर्यस्य वचनाल्लक्ष्मणस्य च।।2.52.31।।

ຈົ່ງບອກພຣະນາງໂກສັນລະຍາວ່າ ພວກເຮົາຢູ່ດີມີສຸຂ; ແລະຕາມຖ້ອຍຄຳຂອງພຣະສີຕາ ຂອງເຮົາ ແລະຂອງພຣະລັກສະມະນະຜູ້ສູງສົງ ຈົ່ງນຳການນົບນ້ອມກຣາບທີ່ພຣະບາດຂອງເຮົາໄປຖວາຍແດ່ພຣະນາງ

Verse 32

ब्रूयाश्च हि महाराजं भरतं क्षिप्रमानय।आगतश्चापि भरतः स्थाप्यो नृपमते पदे।।2.52.32।।

ແລະຈົ່ງບອກພຣະມະຫາຣາຊາໃຫ້ເຊີນພຣະພາຣະຕະມາໂດຍໄວ; ເມື່ອພຣະພາຣະຕະມາຮອດແລ້ວ ກໍຄວນສະຖາປະນາພຣະອົງໃຫ້ດຳລົງໃນຕຳແໜ່ງກະສັດ ຕາມພຣະຣາຊະດຳຣິຂອງພຣະຣາຊາ

Verse 33

भरतं च परिष्वज्य यौवराज्येऽभिषिच्य च।अस्मत्सन्तापजं दुःखं न त्वामभिभविष्यति।।2.52.33।।

ຈົ່ງກອດພຣະພາຣະຕະ ແລະປະກອບພິທີອະພິເສກຕັ້ງເປັນຍຸວະຣາຊ; ແລ້ວຄວາມໂສກທີ່ເກີດຈາກການພັດພາກຂອງພວກເຮົາ ຈະບໍ່ອາດຄອບງຳທ່ານໄດ້

Verse 34

भरतश्चापि वक्तव्यो यथा राजनि वर्तसे।तथा मातृषु वर्तेथाः सर्वास्वेवाविशेषतः।।2.52.34।।

ແລະຄວນບອກພຣະພາຣະຕະດ້ວຍວ່າ: ດັ່ງທີ່ພຣະອົງປະພຶດຕໍ່ພຣະຣາຊາຢ່າງໃດ ກໍຄວນປະພຶດຕໍ່ພຣະມານດາທັງປວງຢ່າງນັ້ນ ໂດຍບໍ່ແບ່ງແຍກ

Verse 35

यथा च तव कैकेयी सुमित्रा च विशेषतः।तथैव देवी कौशल्या मम माता विशेषतः।।2.2.35।।

ແລະດັ່ງທີ່ພຣະໄກເກຍີ ແລະພຣະສຸມິຕຣາ ເປັນທີ່ຮັກຍິ່ງຂອງທ່ານ ຉັນໃດ ກໍຄວນໃຫ້ການນັບຖືເປັນພິເສດແກ່ເທວີເກົາສະລະຍາ—ແມ່ຂອງຂ້າພະເຈົ້າ—ຉັນນັ້ນ

Verse 36

तातस्य प्रियकामेन यौवराज्यमपेक्षता।लोकयोरुभयोः शक्यं त्वया यत्सुखमेधितुम्।।2.52.36।।

ຍຸວະຣາຊະພາບນັ້ນກຳລັງຄອຍພຣະອົງ ເນື່ອງຈາກພຣະປະສົງອັນເປັນທີ່ຮັກຂອງພຣະບິດາ; ຂໍໃຫ້ທ່ານປະພຶດໃຫ້ເປັນໄປເພື່ອໃຫ້ພຣະບິດາຂອງພວກເຮົາໄດ້ຄວາມຜາສຸກໃນສອງໂລກ

Verse 37

निवर्त्यमानो रामेण सुमन्त्रः शोककर्शितः।तत्सर्वं वचनं श्रुत्वा स्नेहात्काकुत्स्थमब्रवीत्।।2.52.37।।

ເມື່ອຖືກພຣະຣາມາສົ່ງໃຫ້ກັບ ສຸມັນຕຣະຜູ້ຖືກຄວາມໂສກກັດກິນ ໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄຳທັງໝົດນັ້ນ ແລ້ວດ້ວຍຄວາມອາລັຍ ຈຶ່ງກ່າວຕໍ່ເຈົ້າຊາຍວົງກາກຸດສະຖະ

Verse 38

यदहं नोपचारेण ब्रूयां स्नेहादविक्लबः।भक्तिमानिति तत्तावद्वाक्यं त्वं क्षन्तुमर्हसि।।2.52.38।।

ຖ້າຂ້າພະເຈົ້າເວົ້າກັບທ່ານຢ່າງສະນິດສະນົມ ເນື່ອງດ້ວຍຄວາມຮັກ ແລະບໍ່ລັງເລ ຂໍທ່ານໂປດອະໄພຖ້ອຍຄໍານີ້ ໂດຍເຫັນວ່າເປັນວາຈາຂອງຜູ້ຮັບໃຊ້ຜູ້ມີພັກຕິ.

Verse 39

कथं हि त्वद्विहीनोऽहं प्रतियास्यामि तां पुरीम्।तव तावद्वियोगेन पुत्रशोकाकुलामिव।।2.52.39।।

ຂ້າພະເຈົ້າຈະກັບໄປນະຄອນນັ້ນໂດຍບໍ່ມີທ່ານໄດ້ແນວໃດ? ອະໂຍທະຍາ ເມື່ອພັດພາກຈາກທ່ານ ຈະເປັນດັ່ງແມ່ຜູ້ວຸ້ນວາຍດ້ວຍໂສກຈາກການເສຍລູກ.

Verse 40

सराममपि तावन्मे रथं दृष्ट्वा तदा जनः।विना रामं रथं दृष्ट्वा विदीर्येतापि सा पुरी।।2.52.40।।

ໃນເວລານັ້ນ ປະຊາຊົນໄດ້ເຫັນລົດຂອງຂ້າພະເຈົ້າມີພຣະຣາມຢູ່ດ້ວຍ; ແຕ່ເມື່ອເຫັນລົດກັບຄືນໂດຍບໍ່ມີພຣະຣາມ ພວກເຂົາຈະແຕກສະລາຍ ແລະນະຄອນນັ້ນກໍປານດັ່ງຈະແຕກອອກດ້ວຍໂສກ.

Verse 41

दैन्यं हि नगरी गच्छेद्दृष्ट्वा शून्यमिमं रथम्।सूतावशेषं स्वं सैन्यं हतवीरमिवाऽहवे।।2.52.41।।

ເມື່ອເຫັນລົດນີ້ວ່າງເປົ່າ ນະຄອນຈະຕົກຢູ່ໃນຄວາມອະນາດອະເນຈອນ; ດັ່ງກອງທັບໃນສະໜາມຮົບເມື່ອວີຣະບຸລຸດຖືກສັງຫານ ເຫຼືອແຕ່ສາຣະຖີເປັນເສດສ່ວນ.

Verse 42

दूरेऽपि निवसन्तं त्वां मानसेनाग्रतः स्थितम्।चिन्तयन्तोऽद्य नूनं त्वां निराहाराः कृताः प्रजाः।।2.52.42।।

ແມ່ນແຕ່ພຣະອົງປະທັບຢູ່ໄກ ແຕ່ປະຊາຊົນກໍຖືພຣະອົງໄວ້ໃນໃຈ ດັ່ງພຣະອົງຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າ. ມື້ນີ້ແນ່ນອນ ພວກເຂົາຈະອົດອາຫານ ເພາະຈິດໃຈຈົມຢູ່ແຕ່ການຄິດຮອດພຣະອົງ.

Verse 43

दृष्टं तद्धि त्वया राम यादृशं त्वत्प्रवासने।प्रजानां सङ्कुलं वृत्तं त्वच्छोकक्लान्तचेतसाम्।।2.52.43।।

ເພາະພຣະອົງໄດ້ເຫັນດ້ວຍພຣະເນດເອງ ໂອ ພຣະຣາມ ໃນຄາວທີ່ພຣະອົງເສດຈາກໄປ ວ່າສະພາບຂອງປະຊາຊົນວຸ່ນວາຍສັບສົນແນວໃດ ແລະຈິດໃຈຂອງເຂົາທັງຫຼາຍກໍເຫນື່ອຍລ້າດ້ວຍຄວາມໂສກອາໄລພຣະອົງ.

Verse 44

आर्तनादो हि यः पौरैर्मुक्तस्त्वद्विप्रवासने।सरथं मां निशाम्यैव कुर्युः शतगुणं ततः।।2.52.44।।

ໃນຄາວທີ່ພຣະອົງຖືກເນລະເທດ ຊາວເມືອງໄດ້ປ່ອຍສຽງຮ້ອງໄຫ້ອັນເຈັບປວດ; ບັດນີ້ເມື່ອເຂົາເຫັນຂ້າພະເຈົ້າກັບຄືນມາພ້ອມລົດສົງຄາມ ເຂົາຈະຮ້ອງຄວາມທຸກນັ້ນໜັກຂຶ້ນອີກຮ້ອຍເທົ່າ.

Verse 45

अहं किं चापि वक्ष्यामि देवीं तव सुतो मया।नीतोऽसौ मातुलकुलं सन्तापं मा कृथा इति।।2.52.45।।

ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວອັນໃດແກ່ເທວີ ເກົາສະລະຍາ? ຈະກ່າວວ່າ ‘ພຣະໂອຣສຂອງພຣະນາງ ຂ້າພະເຈົ້ານຳໄປຫາວົງຍາດຝ່າຍມານດາ (ເຮືອນລຸງ) ແລ້ວ ຂໍຢ່າໂສກ’ ດັ່ງກັບວ່ານັ້ນແມ່ນຄວາມຈິງຫລື?

Verse 46

असत्यमपि नैवाहं ब्रूयां वचनमीदृशम्।कथमप्रियमेवाहं ब्रूयां सत्यमिदं वचः।।2.52.46।।

ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ອາດເວົ້າຖ້ອຍຄຳທີ່ບໍ່ແທ້ແບບນັ້ນໄດ້ເລີຍ; ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຈະເວົ້າຄວາມຈິງນີ້ໄດ້ແນວໃດ ໃນເມື່ອມັນເຈັບປວດຕໍ່ຜູ້ຟັງຢ່າງຫນັກ?

Verse 47

मम तावन्नियोगस्थास्त्वद्बन्धुजनवाहिनः।कथं रथं त्वया हीनं प्रवक्ष्यन्ति हयोत्तमाः।।2.52.47।।

ມ້າອັນປະເສີດເຫຼົ່ານີ້—ແມ່ນຢູ່ໃຕ້ຄຳສັ່ງຂອງຂ້າ ແລະເຄີຍຊິນກັບການອັນເຊີນທ່ານພ້ອມພວກສະຫາຍ—ບັດນີ້ເມື່ອບໍ່ມີທ່ານ ລົດສົງຄາມທີ່ຫວ່າງເປົ່ານີ້ ມັນຈະລາກໄປໄດ້ແນວໃດ?

Verse 48

तन्न शक्ष्याम्यहं गन्तुमयोध्यां त्वदृतेऽनघ।वनवासानुयानाय मामनुज्ञातुमर्हसि।।2.52.48।।

ດັ່ງນັ້ນ ໂອ້ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ ຂ້າບໍ່ອາດໄປອະໂຍທະຍາໄດ້ໂດຍບໍ່ມີທ່ານ. ຂໍທ່ານໂປດປະທານອະນຸຍາດໃຫ້ຂ້າຕາມທ່ານໄປສູ່ການຢູ່ປ່າເປັນນິລະເທດ.

Verse 49

यदि मे याचमानस्य त्यागमेव करिष्यसि।सरथोऽग्निं प्रवेक्ष्यामि त्यक्तमात्र इह त्वया।।2.52.49।।

ຖ້າແມ່ນຂ້າອ້ອນວອນແລ້ວ ທ່ານຍັງເລືອກຈະທອດທິ້ງຂ້າແຕ່ຢ່າງດຽວ ເມື່ອໃດທີ່ທ່ານປະລະຂ້າໄວ້ທີ່ນີ້ ຂ້າຈະເຂົ້າສູ່ໄຟພ້ອມກັບລົດຂອງຂ້າ.

Verse 50

भविष्यन्ति वने यानि तपोविघ्नकराणि ते।रथेन प्रतिबाधिष्ये तानि सत्त्वानि राघव।।2.52.50।।

ໂອ້ ຣາຆະວະ ໃນປ່າມີສັດໃດໆທີ່ຈະມາຂັດຂວາງຕະປະຂອງທ່ານ ຂ້າຈະໃຊ້ລົດຂອງຂ້າຕ້ານທານ ກັ້ນໄວ້ ແລະຂັບໄລ່ໃຫ້ຖອຍກັບ.

Verse 51

त्वत्कृते न मयाऽवाप्तं रथचर्याकृतं सुखम्।आशंसे त्वत्कृते नाहं वनवासकृतं सुखम्।।2.52.51।।

ໂດຍພຣະກະລຸນາຂອງພຣະອົງ ແຕ່ກ່ອນຂ້າພະເຈົ້າເຄີຍໄດ້ຊື່ນຊົມຄວາມສຸກໃນການຂັບລົດຮົບຂອງພຣະອົງ; ແລະໂດຍພຣະກະລຸນາດຽວກັນນີ້ ບັດນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຫວັງວ່າຈະໄດ້ພົບຄວາມສຸກ ແມ່ນແຕ່ໃນການຢູ່ປ່າ ໃນຍາມພຣະອົງຖືກເນລະເທດ.

Verse 52

प्रसीदेच्छामि तेऽरण्ये भवितुं प्रत्यनन्तरः।प्रीत्याऽभिहितमिच्छामि भव मे प्रत्यनन्तरः।।2.52.52।।

ຂໍພຣະອົງໂປດເມດຕາຂ້າພະເຈົ້າ; ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຈະຢູ່ໃກ້ຊິດຂ້າງພຣະອົງໃນປ່າ. ດ້ວຍຄວາມຮັກ ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຈະໄດ້ຍິນພຣະອົງກ່າວວ່າ ‘ຈົ່ງຢູ່ໃກ້ຂ້າພະເຈົ້າ’.

Verse 53

इमे चापि हया वीर यदि ते वनवासिनः।परिचर्यां करिष्यन्ति प्राप्स्यन्ति परमां गतिम्।।2.52.53।।

ໂອ ວີຣະບຸລຸດ, ຖ້າແມ່ນມ້າເຫຼົ່ານີ້ກໍສາມາດຮັບໃຊ້ພຣະອົງໃນຍາມພຣະອົງພຳນັກຢູ່ປ່າ, ພວກມັນກໍຈະໄດ້ບັນລຸຄະຕິອັນສູງສຸດ.

Verse 54

तव शुश्रूषणं मूर्ध्ना करिष्यामि वने वसन्।अयोध्यां देवलोकं वा सर्वथा प्रजहाम्यहम्।।2.52.54।।

ເມື່ອຢູ່ປ່າ ຂ້າພະເຈົ້າຈະຮັບໃຊ້ພຣະອົງດ້ວຍການນ້ອມສີສະ; ເພື່ອການນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະລະທິ້ງທຸກສິ່ງ—ແມ່ນແຕ່ອະໂຍທະຍາ ຫຼືແມ່ນແຕ່ເທວະໂລກກໍຕາມ.

Verse 55

न हि शक्या प्रवेष्टुं सा मयाऽयोध्या त्वया विना।राजधानी महेन्द्रस्य यथा दुष्कृतकर्मणा।।2.52.55।।

ຫາກບໍ່ມີພຣະອົງ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ອາດເຂົ້າສູ່ອະໂຍທະຍາໄດ້; ດັ່ງຄົນຜູ້ກະທຳບາບ ບໍ່ອາດເຂົ້າສູ່ນະຄອນຂອງມະເຫນທຣາ (ພຣະອິນທຣາ) ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໄດ້ຉັນນັ້ນ.

Verse 56

वनवासे क्षयं प्राप्ते ममैष हि मनोरथः।यदनेन रथेनैव त्वां वहेयं पुरीं पुनः।।2.52.56।।

ເມື່ອການພຳນັກໃນປ່າຕາມຄຳສັ່ງສຳເລັດສິ້ນ ນີ້ແມ່ນຄວາມປາຖະໜາອັນຮັກຍິ່ງຂອງຂ້າ: ຂໍໃຫ້ຂ້າໄດ້ນຳທ່ານກັບສູ່ນະຄອນອີກຄັ້ງ ດ້ວຍລົດຮາຊະລົດຄັນນີ້ເອງ

Verse 57

चतुर्दश हि वर्षाणि सहितस्य त्वया वने।क्षणभूतानि यास्यन्ति शतसङ्ख्यान्यतोऽन्यथा।।2.52.57।।

ຖ້າຂ້າໄດ້ຢູ່ກັບທ່ານໃນປ່າ ສິບສີ່ປີນັ້ນຈະຜ່ານໄປດັ່ງພິບຕາ; ແຕ່ຖ້າບໍ່ໄດ້ຢູ່ດ້ວຍ ຈະຮູ້ສຶກດັ່ງຮ້ອຍປີ

Verse 58

भृत्यवत्सल तिष्ठन्तं भर्तृपुत्रगते पथि।भक्तं भृत्यं स्थितं स्थित्यां त्वं न मां हातुमर्हसि।।2.52.58।।

ໂອ ຜູ້ເມດຕາຕໍ່ຂ້າຮັບໃຊ້ ຂ້າຢືນຢູ່ໃນເສັ້ນທາງທີ່ທ່ານ—ພຣະຣາຊະບຸດຂອງນາຍຂ້າ—ໄດ້ເດີນໄປ ຂ້າເປັນຂ້າຮັບໃຊ້ຜູ້ມີພັກດີ ຕັ້ງມັ່ນໃນທຳໜ້າທີ່ ຂໍທ່ານຢ່າລະທິ້ງຂ້າ

Verse 59

एवं बहुविधं दीनं याचमानं पुनः पुनः।रामो भृत्यानुकम्पी तु सुमन्त्रमिदमब्रवीत्।।2.52.59।।

ດັ່ງນັ້ນ ສຸມັນຕຣະໄດ້ອ້ອນວອນຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ ດ້ວຍຖ້ອຍຄຳອັນເສົ້າສະເທືອນຫຼາຍປະການ; ພຣະຣາມຜູ້ເມດຕາຕໍ່ຂ້າຮັບໃຊ້ ຈຶ່ງຕັດຖ້ອຍຄຳນີ້ແກ່ເຂົາ

Verse 60

जानामि परमां भक्तिं मयि ते भर्तृवत्सल।शृणु चापि यदर्थं त्वां प्रेषयामि पुरीमितः।।2.52.60।।

ໂອ ຜູ້ຮັກພັກດີຕໍ່ນາຍຂອງຕົນ, ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ວ່າພັກຕິອັນສູງສຸດຂອງເຈົ້າທີ່ມີຕໍ່ຂ້າພະເຈົ້າ. ບັດນີ້ຈົ່ງຟັງເຫດຜົນທີ່ຂ້າພະເຈົ້າສົ່ງເຈົ້າຈາກນີ້ກັບໄປສູ່ນະຄອນ.

Verse 61

नगरीं त्वां गतं दृष्ट्वा जननी मे यवीयसी।कैकेयी प्रत्ययं गच्छेदिति रामो वनं गतः।।2.52.61।।

ເມື່ອມານດານ້ອຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ພຣະນາງໄກເກຍີ ເຫັນເຈົ້າກັບເຖິງອະໂຍທະຍາ, ນາງຈະເຊື່ອໝັ້ນວ່າ: “ພຣະຣາມໄດ້ເສດັດເຂົ້າປ່າແທ້ແລ້ວ”.

Verse 62

परितुष्टा हि सा देवी वनवासं गते मयि।राजानं नातिशङ्केत 'मिथ्यावादी'ति धार्मिकम्।।2.52.62।।

ເພາະເມື່ອພຣະມະເຫສີນັ້ນພໍໃຈຢ່າງເຕັມທີ່ວ່າຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ໄປຢູ່ປ່າແລ້ວ, ນາງຈະບໍ່ສົງໄສພຣະຣາຊາຜູ້ດຳຣົງທຳອີກ ໂດຍຄິດວ່າ “ພຣະອົງເປັນຜູ້ເວົ້າຕົວະ”.

Verse 63

एष मे प्रथमः कल्पो यदम्बा मे यवीयसी।भरतारक्षितं स्फीतं पुत्रराज्यमवाप्नुयात्।।2.52.63।।

ນີ້ແມ່ນປະຕິຍານຄັ້ງທໍາອິດຂອງຂ້າ: ຂໍໃຫ້ແມ່ນ້ອຍຂອງຂ້າໄດ້ຮັບອານາຈັກອັນຮຸ່ງເຮືອງຂອງລູກຊາຍ ໂດຍມີພຣະພະຣະຕະຄຸ້ມຄອງແລະບໍລິຫານໃຫ້ມັ່ນຄົງ.

Verse 64

मम प्रियार्थं राज्ञश्च सरथस्त्वं पुरीं व्रज।सन्दिष्टश्चासि यानर्थांस्तां स्तान् ब्रूयास्तथा तथा।।2.52.64।।

ເພື່ອຂ້າ ແລະເພື່ອພຣະຣາຊາ ເຈົ້າຈົ່ງກັບເມືອງພ້ອມລົດສົງຄາມ; ແລະຕາມທີ່ໄດ້ຮັບຄໍາສັ່ງ ຈົ່ງຖ່າຍທອດຂໍ້ຄວາມໃຫ້ແຕ່ລະຄົນຢ່າງຖືກຕ້ອງຕາມນັ້ນ.

Verse 65

इत्युक्त्वा वचनं सूतं सान्त्वयित्वा पुनः पुनः।गुहं वचनमक्लीबो रामो हेतुमदब्रवीत्।।2.52.65।।

ເມື່ອຕຣັດຕໍ່ສາຣະຖີແລະປອບໃຈເຂົາຊໍ້າໆແລ້ວ ພຣະຣາມຜູ້ບໍ່ຮູ້ເມື່ອຍ ຈຶ່ງຕຣັດກັບຄຸຫະດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາອັນມີເຫດຜົນ.

Verse 66

नेदानीं गुह योग्योऽयं वासो मे सजने वने।आवश्यं ह्याश्रमे वासः कर्तव्यस्तद्गतो विधिः।।2.52.66।।

“ຄຸຫະເອີຍ ບັດນີ້ປ່ານີ້ທີ່ຜູ້ຄົນເຂົ້າອອກຫຼາຍ ບໍ່ເໝາະແກ່ການພໍານັກຂອງຂ້າ. ຂ້າຈໍາເປັນຕ້ອງຢູ່ໃນອາສຣົມ ເພື່ອປະພຶດວິໄນແລະຈາຣິຍາທີ່ກໍານົດໄວ້ໃຫ້ຖືກຕ້ອງ.”

Verse 67

सोऽहं गृहीत्वा नियमं तपस्वि जनभूषणम्।हितकामः पितुर्भूयः सीताया लक्ष्मणस्य च।।2.52.67।।जटाः कृत्वा गमिष्यामि न्यग्रोधक्षीरमानय।

“ຂ້າໄດ້ຮັບເອົາວັດຕະປະຕິບັດແຫ່ງຕະປະ—ອັນເປັນເຄື່ອງປະດັບຂອງນັກບໍາເພັນພຽນ—ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພຣະບິດາ ແລະເພື່ອຄວາມຜາສຸກຂອງນາງສີຕາກັບພຣະລັກສະມະນະ. ຂ້າຈະອອກເດີນທາງໂດຍເຮັດຜົມເປັນຊະຕາ. ຈົ່ງນໍານ້ໍາຢາງນົມຂອງຕົ້ນໄຊມາໃຫ້ຂ້າ.”

Verse 68

तत् क्षीरं राजपुत्राय गुहः क्षिप्रमुपाहरत्।।2.52.68।।लक्ष्मणस्यात्मनश्चैव रामस्तेनाकरोज्जटाः।

ກຸຫະໄດ້ນຳນ້ຳຢາງສີຄ້າຍນ້ຳນົມນັ້ນມາຖວາຍແກ່ພຣະຣາຊະກຸມານໂດຍໄວ; ພຣະຣາມໄດ້ໃຊ້ມັນເຮັດເປັນຊະຕາ (ຜົມມັດ) ໃຫ້ທັງພຣະອົງແລະພຣະລັກສະມະນະ.

Verse 69

दीर्घबाहुर्नरव्याघ्रो जटिलत्वमधारयत्।।2.52.69।।तौ तदा चीरवसनौ जटामण्डलधारिणौ।आशोभेतामृषिसमौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।।2.52.70।।

ພຣະຣາມຜູ້ມີແຂນຍາວ ເປັນເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ ໄດ້ຮັບສະພາບເປັນຜູ້ຊົງຊະຕາ. ແລ້ວສອງພີ່ນ້ອງ—ພຣະຣາມ ແລະ ພຣະລັກສະມະນະ—ນຸ່ງຫົ່ມເຄື່ອງນຸ່ງຈາກເປືອກໄມ້ ແລະສວມວົງຊະຕາດັ່ງມົງກຸດ ງາມສະຫງ່າດຸດດັ່ງລະສີຄູ່.

Verse 70

दीर्घबाहुर्नरव्याघ्रो जटिलत्वमधारयत्।।2.52.69।।तौ तदा चीरवसनौ जटामण्डलधारिणौ।आशोभेतामृषिसमौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।।2.52.70।।

ໃນຂະນະນັ້ນ ສອງພີ່ນ້ອງ ພຣະຣາມ ແລະ ພຣະລັກສະມະນະ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າເປືອກໄມ້ ແລະສວມຊະຕາມັດເປັນມົງກຸດ ງາມສະຫງ່າດັ່ງພຣະຣິສີ

Verse 71

ततो वैखानसं मार्गमास्थितः सह लक्ष्मणः।व्रतमादिष्टवान् रामः सखायं गुहमब्रवीत्।।2.52.71।।

ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ພຣະຣາມພ້ອມພຣະລັກສະມະນະໄດ້ດຳເນີນຕາມມັກໄວຄານະສະແຫ່ງຕະບະ ແລະເມື່ອທົງຕັ້ງວຣະຕະແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດກັບສະຫາຍຄືຄຸຫະ

Verse 72

अप्रमत्तो बले कोशे दुर्गे जनपदे तथा।भवेथा गुह राज्यं हि दुरारक्षतमं मतम्।।2.52.72।।

“ຄຸຫະເອີຍ ຈົ່ງຢ່າປະມາດໃນກອງທັບ ຄັງຫຼວງ ປ້ອມປະການ ແລະແຂວງເມືອງທັງຫຼາຍ ເພາະອານາຈັກນັ້ນ—ດັ່ງທີ່ທ່ານຜູ້ຮູ້ກ່າວ—ເປັນສິ່ງທີ່ຄຸ້ມຄອງຍາກຢ່າງຍິ່ງ”

Verse 73

ततस्तं समनुज्ञाय गुहमिक्ष्वाकुनन्दनः।जगाम तूर्णमव्यग्रः सभार्यः सह लक्ष्मणः।।2.52.73।।

ຕໍ່ມາ ຜູ້ເປັນຄວາມປິຕິແຫ່ງວົງອິກສະວາກຸ ເມື່ອຂໍລາຄຸຫະດ້ວຍຄວາມນົບນ້ອມແລ້ວ ກໍໄດ້ເດີນທາງໄປໂດຍໄວ ດ້ວຍໃຈສະຫງົບ ພ້ອມພຣະຊາຍາ ແລະພຣະລັກສະມະນະ

Verse 74

स तु दृष्ट्वा नदीतीरे नावमिक्ष्वाकुनन्दनः।तितीर्षुः शीघ्रगां गङ्गामिदं लक्ष्मणमब्रवीत्।।2.52.74।।

ເມື່ອພຣະໂອຣສແຫ່ງອິກສະວາກຸໄດ້ເຫັນເຮືອຢູ່ຝັ່ງນ້ຳ ແລະປະສົງຈະຂ້າມແມ່ນ້ຳຄົງຄາອັນໄຫຼແຮງ ຈຶ່ງຕັດກັບພຣະລັກສະມະນະດັ່ງນີ້

Verse 75

आरोह त्वं नरव्याघ्र स्थितां नावमिमां शनैः।सीतां चारोपयान्वक्षं परिगृह्य मनस्विनीम्।।2.52.75।।

“ໂອ ພະຍັກໃນຫມູ່ມະນຸດ ຈົ່ງຂຶ້ນເຮືອລຳນີ້ທີ່ພ້ອມແລ້ວຢ່າງຊ້າໆ ແລະຈົ່ງຊ່ວຍພຣະນາງສີຕາຜູ້ມີໃຈສູງໃຫ້ຂຶ້ນ ໂດຍຈັບຍຶດຄານ/ທ່ອນພະຍຸງໃຫ້ໝັ້ນ”

Verse 76

स भ्रातुः शासनं श्रुत्वा सर्वमप्रतिकूलयन्।आरोप्य मैथिलीं पूर्वमारुरोहाऽऽत्मवां स्ततः।।2.52.76।।

ເມື່ອໄດ້ຟັງພຣະບັນຊາຂອງພຣະເຊດຖາ ແລະບໍ່ຂັດຂືນແຕ່ຢ່າງໃດ ພຣະລັກສະມະນະຜູ້ສຳລວມຕົນໄດ້ຊ່ວຍພຣະນາງໄມຖິລີ (ສີຕາ) ຂຶ້ນເຮືອກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງຂຶ້ນຕາມ

Verse 77

अथारुरोह तेजस्वी स्वयं लक्ष्मणपूर्वजः।ततो निषादाधिपतिर्गुहो ज्ञातीनचोदयत्।।2.52.77।।

ຕໍ່ມາ ພຣະຣາມຜູ້ມີຣັດສະມີ—ເປັນພຣະເຊດຖາຂອງພຣະລັກສະມະນະ—ໄດ້ຂຶ້ນເຮືອດ້ວຍພຣະອົງເອງ ແລ້ວນັ້ນ ຄຸຫະ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງຊາວນິສາດ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຍາດພີ່ນ້ອງຂອງຕົນຮີບລົງມື (ພາຍເຮືອ)

Verse 78

राघवोऽपि महातेजा नावमारुह्य तां ततः।ब्रह्मवत् क्षत्रवच्चैव जजाप हितमात्मनः।।2.52.78।।

ພຣະຣາຄະວະຜູ້ມີເດຊາອັນໃຫຍ່ ເມື່ອຂຶ້ນເຮືອລຳນັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ສະທ້ອນສວດມົນມົງຄົນດ້ວຍສຽງແຜ່ວເບົາ ເພື່ອຄຸ້ມຄອງພຣະອົງ—ສົມຄວນທັງແບບພຣາຫມັນ ແລະແບບກະສັດນັກຮົບ

Verse 79

आचम्य च यथाशास्त्रं नदीं तां सह सीतया।प्राणमत्प्रीतिसंहृष्टो लक्ष्मणश्चामितप्रभः।।2.52.79।।

ເມື່ອຊົມນ້ຳ (ອາຈະມະນ) ຕາມຂໍ້ບັນຍັດແຫ່ງສາສະຕຣາແລ້ວ, ພຣະອົງພ້ອມດ້ວຍ ສີຕາ ໄດ້ນ້ອມກາຍນົບນ້ອມຕໍ່ແມ່ນ້ຳນັ້ນ; ແລະ ລັກສະມະນະ ຜູ້ມີຣັດສະມີສະຫວ່າງໄສ ກໍປິຕິຍິນດີ ແລະ ກະທຳການນົບນ້ອມດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ.

Verse 80

अनुज्ञाय सुमन्त्रं च सबलं चैव तं गुहम्।आस्थाय नावं रामस्तु चोदयामास नाविकान्।।2.52.80।।

ເມື່ອພຣະຣາມໄດ້ປະທານອະນຸຍາດໃຫ້ ສຸມັນຕຣະ ແລະ ກຸຫະພ້ອມດ້ວຍພົນຂອງເຂົາແລ້ວ, ພຣະອົງຈຶ່ງຂຶ້ນເຮືອ ແລະ ຊັກຊວນໃຫ້ນາວິກພາຍໄປຂ້າງໜ້າ.

Verse 81

ततस्तैश्चोदिता सा नौः कर्णधारसमाहिता।शुभस्फ्यवेगाभिहता शीघ्रं सलिलमत्यगात्।।2.52.81

ແລ້ວ ເຮືອນັ້ນຖືກນາວິກເຮັດໃຫ້ເຄື່ອນ, ມັ່ນຄົງດ້ວຍການຄວບຄຸມຂອງນາຍທ້າຍຜູ້ຊໍານານ; ແລະ ດ້ວຍແຮງພາຍອັນແຂງກ້າທີ່ຮວດໄວ ຈຶ່ງຂ້າມຜ່ານສາຍນ້ຳໄປຢ່າງວ່ອງໄວ.

Verse 82

मध्यं तु समनुप्राप्य भागीरथ्यास्त्वनिन्दिता।वैदेही प्राञ्जलिर्भूत्वा तां नदीमिदमब्रवीत्।।2.52.82।।

ເມື່ອເຖິງກາງສາຍນ້ຳແຫ່ງ ພາຄີຣະຖີ, ວາຍເທຫີ ສີຕາ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ ໄດ້ປະນົມມື ແລະ ກ່າວຕໍ່ແມ່ນ້ຳນັ້ນດັ່ງນີ້.

Verse 83

पुत्रो दशरथस्यायं महाराजस्य धीमतः।निदेशं पारयित्वेमं गङ्गे त्वदभिरक्षितः।।2.52.83।।चतुर्दश हि वर्षाणि समग्राण्युष्य कानने।भ्रात्रा सह मया चैव पुनः प्रत्यागमिष्यति।।2.52.84।।ततस्त्वां देवि सुभगे क्षेमेण पुनरागता।यक्ष्ये प्रमुदिता गङ्गे सर्वकामसमृद्धिनी।।2.52.85।।

ໂອ ພຣະແມ່ຄົງຄາ, ໃນການຄຸ້ມຄອງຂອງພຣະອົງ ພຣະໂອຣສແຫ່ງມະຫາຣາຊາທະສະຣະຖ ຜູ້ມີປັນຍານີ້ ຈະປະຕິບັດພຣະບັນຊານັ້ນໃຫ້ສຳເລັດ. ເມື່ອຢູ່ໃນປ່າຄົບສິບສີ່ປີເຕັມແລ້ວ ພຣະອົງຈະກັບຄືນມາອີກ ພ້ອມພຣະອະນຸຊາ ແລະພ້ອມກັບຂ້າພະເຈົ້າ. ແລ້ວເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າກັບມາໂດຍສະຫວັດດີ ໂອ ພຣະແມ່ຄົງຄາຜູ້ເປັນມົງຄຸນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະບູຊາພຣະອົງດ້ວຍຄວາມປິຕິ ພຣະອົງຜູ້ບັນດານໃຫ້ສົມປາດຖະໜາທັງປວງ

Verse 84

पुत्रो दशरथस्यायं महाराजस्य धीमतः।निदेशं पारयित्वेमं गङ्गे त्वदभिरक्षितः।।2.52.83।।चतुर्दश हि वर्षाणि समग्राण्युष्य कानने।भ्रात्रा सह मया चैव पुनः प्रत्यागमिष्यति।।2.52.84।।ततस्त्वां देवि सुभगे क्षेमेण पुनरागता।यक्ष्ये प्रमुदिता गङ्गे सर्वकामसमृद्धिनी।।2.52.85।।

ໂອ ພຣະແມ່ຄົງຄາ, ໃນການຄຸ້ມຄອງຂອງພຣະອົງ ພຣະໂອຣສແຫ່ງມະຫາຣາຊາທະສະຣະຖ ຜູ້ມີປັນຍານີ້ ຈະປະຕິບັດພຣະບັນຊານັ້ນໃຫ້ສຳເລັດ. ເມື່ອຢູ່ໃນປ່າຄົບສິບສີ່ປີເຕັມແລ້ວ ພຣະອົງຈະກັບຄືນມາອີກ ພ້ອມພຣະອະນຸຊາ ແລະພ້ອມກັບຂ້າພະເຈົ້າ. ແລ້ວເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າກັບມາໂດຍສະຫວັດດີ ໂອ ພຣະແມ່ຄົງຄາຜູ້ເປັນມົງຄຸນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະບູຊາພຣະອົງດ້ວຍຄວາມປິຕິ ພຣະອົງຜູ້ບັນດານໃຫ້ສົມປາດຖະໜາທັງປວງ

Verse 85

पुत्रो दशरथस्यायं महाराजस्य धीमतः।निदेशं पारयित्वेमं गङ्गे त्वदभिरक्षितः।।2.52.83।।चतुर्दश हि वर्षाणि समग्राण्युष्य कानने।भ्रात्रा सह मया चैव पुनः प्रत्यागमिष्यति।।2.52.84।।ततस्त्वां देवि सुभगे क्षेमेण पुनरागता।यक्ष्ये प्रमुदिता गङ्गे सर्वकामसमृद्धिनी।।2.52.85।।

ໂອ ພຣະແມ່ຄົງຄາ, ໃນການຄຸ້ມຄອງຂອງພຣະອົງ ພຣະໂອຣສແຫ່ງມະຫາຣາຊາທະສະຣະຖ ຜູ້ມີປັນຍານີ້ ຈະປະຕິບັດພຣະບັນຊານັ້ນໃຫ້ສຳເລັດ. ເມື່ອຢູ່ໃນປ່າຄົບສິບສີ່ປີເຕັມແລ້ວ ພຣະອົງຈະກັບຄືນມາອີກ ພ້ອມພຣະອະນຸຊາ ແລະພ້ອມກັບຂ້າພະເຈົ້າ. ແລ້ວເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າກັບມາໂດຍສະຫວັດດີ ໂອ ພຣະແມ່ຄົງຄາຜູ້ເປັນມົງຄຸນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະບູຊາພຣະອົງດ້ວຍຄວາມປິຕິ ພຣະອົງຜູ້ບັນດານໃຫ້ສົມປາດຖະໜາທັງປວງ

Verse 86

त्वं हि त्रिपथगा देवि ब्रह्मलोकं समीक्षसे।भार्या चोदधिराजस्य लोकेऽस्मिन् सम्प्रदृश्यसे।।2.52.86।।

ໂອ ພຣະນາງເທວີ, ພຣະອົງແມ່ນ “ຕຣິປະຖະຄາ” ຜູ້ໄຫຼຜ່ານສາມພູມິ; ພຣະອົງທອດພຣະເນດເຖິງພຣະພຣົມມະໂລກ ແລະໃນໂລກນີ້ກໍປາກົດເປັນພຣະຊາຍາຂອງພຣະຣາຊາແຫ່ງສະມຸດ

Verse 87

सा त्वां देवि नमस्यामि प्रशंसामि च शोभने।प्राप्तराज्ये नरव्याघ्रे शिवेन पुनरागते।।2.52.87।।गवां शतसहस्राणि वस्त्राण्यन्नं च पेशलम्।ब्राह्मणेभ्यः प्रदास्यामि तव प्रियचिकीर्षया।।2.52.88।।

ໂອ ພຣະນາງເທວີ ຜູ້ງາມສະຫງ່າ, ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນົບນ້ອມກາບໄຫວ ແລະສັນລະເສີນພຣະອົງ. ເມື່ອ “ເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ” ນັ້ນ ກັບຄືນມາໂດຍສະຫວັດດີ ແລະໄດ້ຮັບຣາຊະອານາຈັກຄືນ, ເພື່ອໃຫ້ເປັນທີ່ພໍພຣະໄທ ຂ້າພະເຈົ້າຈະຖວາຍທານແກ່ພຣາຫມັນ ເປັນງົວໜຶ່ງແສນ ຜ້ານຸ່ງຫົ່ມ ແລະອາຫານອັນປະນີດ

Verse 88

सा त्वां देवि नमस्यामि प्रशंसामि च शोभने।प्राप्तराज्ये नरव्याघ्रे शिवेन पुनरागते।।2.52.87।।गवां शतसहस्राणि वस्त्राण्यन्नं च पेशलम्।ब्राह्मणेभ्यः प्रदास्यामि तव प्रियचिकीर्षया।।2.52.88।।

ໂອ ພຣະນາງເທວີ ຜູ້ງາມສະຫງ່າ, ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນົບນ້ອມກາບໄຫວ ແລະສັນລະເສີນພຣະອົງ. ເມື່ອ “ເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ” ນັ້ນ ກັບຄືນມາໂດຍສະຫວັດດີ ແລະໄດ້ຮັບຣາຊະອານາຈັກຄືນ, ເພື່ອໃຫ້ເປັນທີ່ພໍພຣະໄທ ຂ້າພະເຈົ້າຈະຖວາຍທານແກ່ພຣາຫມັນ ເປັນງົວໜຶ່ງແສນ ຜ້ານຸ່ງຫົ່ມ ແລະອາຫານອັນປະນີດ

Verse 89

सुराघटसहस्रेण मांसभूतौदनेन च।यक्ष्ये त्वां प्रयता देवि पुरीं पुनरुपागता।।2.52.89।।

ໂອ ພຣະນາງເທວີ, ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າກັບເຂົ້າສູ່ນະຄອນ (ອະໂຍທະຍາ) ອີກຄັ້ງ ດ້ວຍຄວາມບໍລິສຸດ ແລະຄວາມສຳລວມສະຫງົບ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະປະກອບຍັດຍະບູຊາແດ່ພຣະອົງ ໂດຍຖວາຍສຸຣາໃນໝໍ້ໜຶ່ງພັນ ແລະເຂົ້າສຸກ (ໂອດະນະ) ທີ່ປຸງກັບເນື້ອ ເປັນເຄື່ອງບູຊາ

Verse 90

यानि त्वत्तीरवासीनि दैवतानि च सन्ति हि।तानि सर्वाणि यक्ष्यामि तीर्थान्यायतनानि च।।2.52.90।।

ບັນດາເທວະທີ່ສະຖິດຢູ່ຕາມຝັ່ງຂອງທ່ານ ແລະທັງຫມົດບັນດາຕີຣຖະ (ທ່ານ້ຳສັກສິດ) ກັບອາຍະຕະນະ (ສະຖານບູຊາ) ຂ້າພະເຈົ້າຈະນະມັດສະການບູຊາທັງປວງ.

Verse 91

पुनरेव महाबाहुर्मया भ्रात्रा च सङ्गतः।अयोध्यां वनवासात्तु प्रविशत्वनघोऽनघे।।2.52.91।।

ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ ຂໍໃຫ້ພຣະຣາມຜູ້ມີພຣະພາຫຸອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ບໍ່ມີຄວາມດ່າງພ້ອຍ ເມື່ອໄດ້ກັບມາພົບຂ້າພະເຈົ້າ ແລະພຣະອະນຸຊາອີກຄັ້ງແລ້ວ ຫຼັງຈາກພຳນັກໃນປ່າ ຈົ່ງເສດັດເຂົ້າອະໂຍທະຍາອີກເທື່ອ.

Verse 92

तथा सम्भाषमाणा सा सीता गङ्गामनिन्दिता।दक्षिणा दक्षिणं तीरं क्षिप्रमेवाभ्युपागमत्।।2.52.92।।

ເມື່ອນາງສີຕາຜູ້ບໍ່ມີຄວາມດ່າງພ້ອຍ ໄດ້ກ່າວດັ່ງນັ້ນຕໍ່ແມ່ຄົງຄາ ເຮືອກໍຮອດຝັ່ງທາງໃຕ້ໂດຍໄວ ເປັນທ່າຂຶ້ນອັນເປັນມົງຄຸນ.

Verse 93

तीरं तु समनुप्राप्य नावं हित्वा नरर्षभः।प्रातिष्ठत सह भ्रात्रा वैदेह्या च परन्तपः।।2.52.93।।

ເມື່ອຮອດຝັ່ງແລ້ວ ພຣະອົງປະຖິ້ມເຮືອໄວ້ ພຣະຣາມ—ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ມະນຸດ ແລະຜູ້ປາບປະລາມສັດຕູ—ໄດ້ເດີນທາງຕໍ່ໄປພ້ອມພຣະອະນຸຊາ ແລະໄວເທຫີ (ສີຕາ).

Verse 94

अथाब्रवीन्महाबाहुः सुमित्रानन्दवर्धनम्।भव संरक्षणार्थाय सजने विजनेऽपि वा।।2.52.94।।

ແລ້ວພຣະຣາມຜູ້ມີພາຫາອັນແຂງກ້າ ຈຶ່ງຕັດກັບພຣະລັກສະມະນະ ຜູ້ເພີ່ມພູນຄວາມປິຕິແກ່ພຣະສຸມິຕຣາ ວ່າ: “ຈົ່ງຕື່ນຮູ້ເພື່ອການຄຸ້ມຄອງ ຈະຢູ່ທ່າມກາງຜູ້ຄົນ ຫຼືໃນທີ່ສະຫງົບເປົ່າກໍຕາມ”

Verse 95

अवश्यं रक्षणं कार्यमदृष्टे विजने वने।अग्रतो गच्छ सौमित्रे सीता त्वामनुगच्छतु।।.2.52.95।।

ໃນປ່າອັນເປົ່າວ່າງ ທີ່ບໍ່ຄຸ້ນເຄີຍ ແລະມອງບໍ່ເຫັນທາງນີ້ ຈຳເປັນຕ້ອງຮັກສາການຄຸ້ມຄອງໃຫ້ແນ່ນອນ. ໂອ ສາວມິຕເຣ (ລູກພຣະສຸມິຕຣາ) ຈົ່ງໄປນຳໜ້າ ແລະໃຫ້ພຣະສີຕາຕາມຫຼັງເຈົ້າໄປ

Verse 96

पृष्ठतोऽहं गमिष्यामि त्वां च सीतां च पालयन्।अन्योन्यस्येह नो रक्षा कर्तव्या पुरुषर्षभ।।2.52.96।।

ຂ້າພະເຈົ້າຈະເດີນຕາມຫຼັງ ຄຸ້ມຄອງທັງເຈົ້າແລະພຣະສີຕາ. ໂອ ບຸລຸດຜູ້ປະເສີດ, ໃນທີ່ນີ້ ພວກເຮົາພຶງປົກປ້ອງກັນແລະກັນ

Verse 97

न हि तावदतिक्रान्ता सुकरा काचन क्रिया।अद्य दुःखं तु वैदेही वनवासस्य वेत्स्यति।।2.52.97।।

ຍັງບໍ່ທັນມີກິດໃດທີ່ຍາກຢ່າງແທ້ຈິງຜ່ານພົ້ນໄປ; ແຕ່ນັບແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ ພຣະໄວເທຫີ (ພຣະສີຕາ) ຈະຮູ້ຈັກຄວາມລຳບາກແຫ່ງການຢູ່ປ່າ

Verse 98

प्रणष्टजनसम्बाधं क्षेत्रारामविवर्जितम्।विषमं च प्रपातं च वनमद्य प्रवेक्ष्यति।।2.52.98।।

ມື້ນີ້ ນາງຈະເຂົ້າສູ່ປ່າທີ່ປາສຈາກຝູງຊົນ ບໍ່ມີນາແລະສວນ; ທາງຂຸລຂະລະຍາກຍ່າງ ແລະຖືກຂັດຂວາງດ້ວຍຫ້ວຍເຫວແລະຜາຊັນອັນລຶກລົງ

Verse 99

श्रुत्वा रामस्य वचनं प्रतस्थे लक्ष्मणोऽग्रतः।अनन्तरं च सीताया राघवो रघुनन्दनः।।2.52.99।।

ເມື່ອໄດ້ຍິນພຣະວາຈາຂອງພຣະຣາມາ ພຣະລັກສະມະນະກໍອອກເດີນນຳໜ້າ; ແລະພຣະຣາຆະວະ ຜູ້ເປັນຄວາມປິຕິແຫ່ງວົງສ໌ຣະຆຸ ກໍເດີນຕາມຫຼັງນາງສີຕາ។

Verse 100

गतं तु गङ्गापरपारमाशुरामं सुमन्त्रः प्रततं निरीक्ष्य।अध्वप्रकर्षाद्विनिवृत्तदृष्टिर्मुमोच बाष्पं व्यथित स्तपस्वी।।2.52.100।।

ສຸມັນຕຣະເຝົ້າເບິ່ງພຣະຣາມຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ເມື່ອພຣະອົງຮີບຮ້ອນໄປຮອດຝັ່ງອີກຟາກຂອງແມ່ນ້ຳຄົງຄາ. ແຕ່ເມື່ອຄວາມໄກບັງຄັບໃຫ້ຕ້ອງຫັນສາຍຕາກັບ ຜູ້ທຸກທ້ອນດ້ວຍໂສກນັ້ນກໍປ່ອຍນ້ຳຕາໄຫຼອອກມາ

Verse 101

स लोकपालप्रतिमप्रभाववांस्तीर्त्वा महात्मा वरदो महानदीम्।ततः समृद्धान् शुभसस्यमालिनःक्रमेण वत्सान् मुदितानुपागमत्।।2.52.101।।

ເມື່ອຂ້າມມະຫານະທີນັ້ນແລ້ວ ພຣະມະຫາອາດມາ ຜູ້ມີຣັດສະມີດັ່ງໂລກະບານ ແລະເປັນຜູ້ປະທານພອນ ກໍເດີນທາງໄປຕາມລຳດັບ ຈົນເຖິງແດນວັດສະອັນອຸດົມສົມບູນ ປະດັບດ້ວຍພືດຜົນອັນດີງາມ ແລະປະຊາຊົນລ້ວນຊື່ນບານ

Verse 102

तौ तत्र हत्वा चतुरो महामृगान्वराहमृश्यं पृषतं महारुरुम्।आदाय मेध्यं त्वरितं बुभुक्षितौवासाय काले ययतुर्वनस्पतिम्।।2.52.102।।

ທີ່ນັ້ນ ເມື່ອຫິວໂຫຍ ທັງສອງໄດ້ລ່າສັດໃຫຍ່ 4 ຊະນິດ: ໝູປ່າ, ກວາງຣິສະຍະ (ṛśya), ກວາງລາຍຈຸດ, ແລະກວາງຣຸຣຸຕົວໃຫຍ່. ເອົາເນື້ອອັນບໍລິສຸດນັ້ນໄປໂດຍໄວ ແລ້ວເມື່ອຍາມແລງກໍໄປຫາຕົ້ນໄມ້ເພື່ອພັກຄ້າງຄືນ