Sarga 45

Verse 1

अनुरक्ता महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम्।अनुजग्मुः प्रयान्तं तं वनवासाय मानवाः।।।।

ດ້ວຍຄວາມເລື່ອມໃສສັດທາຕໍ່ພຣະຣາມຜູ້ໃຈຍິ່ງ—ຜູ້ມີພະລັງແທ້ຄືການຍຶດຫມັ້ນໃນສັດຈະ—ເມື່ອພຣະອົງອອກເດີນທາງໄປຢູ່ປ່າ (ວນະວາສ) ປະຊາຊົນກໍພາກັນຕິດຕາມພຣະອົງໄປ

Verse 2

निवर्तितेऽपि च बलात्सुहृद्वर्गे च राजनि।नैव ते संन्यवर्तन्त रामस्यानुगता रथम्।।।।

ແມ່ນແຕ່ພຣະຣາຊາ ແລະ ວົງມິດສະຫາຍຖືກບັງຄັບໃຫ້ຫັນກັບ ແຕ່ຜູ້ທີ່ໄດ້ຕາມພຣະຣາມແລ້ວບໍ່ຍອມກັບເລີຍ; ພວກເຂົາຍັງຄົງຕາມຫຼັງລົດສົງຂອງພຣະຣາມຕໍ່ໄປ.

Verse 3

अयोध्यानिलयानां हि पुरुषाणां महायशाः।बभूव गुणसम्पन्नः पूर्णचन्द्र इव प्रियः।।।।

ສໍາລັບບຸລຸດຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນອະໂຍທະຍາ ພຣະຣາມຜູ້ມີກຽດຍົດຍິ່ງ ຜູ້ພ້ອມດ້ວຍຄຸນທໍາ ເປັນທີ່ຮັກດຸດດັ່ງພຣະຈັນເຕັມດວງ

Verse 4

स याच्यमानः काकुत्स्थः स्वाभिः प्रकृतिभिस्तदा।कुर्वाणः पितरं सत्यं वनमेवान्वपद्यत।।।।

ແມ່ນແຕ່ຖືກປະຊາຊົນຂອງພຣະອົງເອງອ້ອນວອນຢ່າງສຸດໃຈ ພຣະຣາມ ຜູ້ສືບສາຍກາກຸດສະຖະ ກໍຍັງມຸ່ງໜ້າເຂົ້າປ່າ ເພື່ອໃຫ້ພຣະວາຈາຂອງພຣະບິດາດຳລົງເປັນສັດຈະ.

Verse 5

अवेक्षमाणः सस्नेहं चक्षुषा प्रपिबन्निव।उवाच रामः स्नेहेन ताः प्रजाः स्वाः प्रजा इव।।।।

ພຣະຣາມຊົມເບິ່ງພວກເຂົາດ້ວຍຄວາມຮັກ ດັ່ງກັບກຳລັງດື່ມດ່ຳພວກເຂົາດ້ວຍສາຍຕາ ແລ້ວພຣະອົງກ່າວດ້ວຍຄວາມອ່ອນໂຍນຕໍ່ປະຊາຊົນນັ້ນ ເສມືອນກ່າວຕໍ່ລູກຫຼານຂອງພຣະອົງເອງ.

Verse 6

या प्रीतिर्बहुमानश्च मय्ययोध्यानिवासिनाम्।मत्प्रियार्थं विशेषेण भरते सा निवेश्यताम्।।।।

“ໂອ ຊາວອະໂຢທະຍາ, ຄວາມຮັກແລະຄວາມເຄົາລົບທີ່ພວກເຈົ້າມີຕໍ່ເຮົາ—ເພື່ອເຮົາແລ້ວ—ຂໍໃຫ້ຈົ່ງມອບໄວ້ແກ່ພຣະພະຣະຕະໂດຍພິເສດ.”

Verse 7

स हि कल्याणचारित्रः कैकेय्यानन्दवर्धनः।करिष्यति यथावद्वः प्रियाणि च हितानि च।।।।

“ເພາະພຣະພະຣະຕະມີຈິດຈາລິດອັນງາມ ເປັນຜູ້ເພີ່ມພູນຄວາມປິຕິໃຫ້ແກ່ນາງໄກເກຍີ; ພຣະອົງຈະກະທຳໃຫ້ພວກເຈົ້າຢ່າງຖືກຄວນ ທັງສິ່ງທີ່ນ່າພໍໃຈ ແລະສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດແທ້ຈິງ.”

Verse 8

ज्ञानवृद्धो वयोबालो मृदुर्वीर्यगुणान्वितः।अनुरूपः स वो भर्ता भविष्यति भयापहः।।।।

ແມ່ນວ່າອາຍຸຍັງນ້ອຍ ແຕ່ປັນຍາກ້າວໜ້າ—ອ່ອນໂຍນ ແຕ່ພ້ອມດ້ວຍຄວາມກ້າຫານ ແລະຄຸນງາມຄວາມດີ. ທ່ານນັ້ນຈະເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງທີ່ເໝາະສົມສໍາລັບພວກເຈົ້າ ເປັນຜູ້ຂັບໄລ່ຄວາມຢ້ານກົວ.

Verse 9

स हि राजगुणैर्युक्तो युवराजः समीक्षितः।अपि चापि मया शिष्टैः कार्यं वो भर्तृशासनम्।।।।

ທ່ານນັ້ນມີຄຸນລັກສະນະແຫ່ງກະສັດ ແລະໄດ້ຮັບການພິຈາລະນາຮັບຮອງເປັນຍຸວະຣາຊາແທ້. ດັ່ງນັ້ນ ພວກເຈົ້າພຶງປະຕິບັດຕາມພຣະບັນຊາຂອງຜູ້ປົກຄອງ—ດັ່ງທີ່ຂ້າໄດ້ປະຕິບັດ ແລະດັ່ງທີ່ຜູ້ມີວິໄນພຶງປະຕິບັດ.

Verse 10

न च सन्तप्येद्यथा चासौ वनवासं गते मयि।महाराजस्तथा कार्यो मम प्रियचिकीर्षया।।।।

ຖ້າເຈົ້າປາດຖະນາຈະເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນທີ່ຮັກແກ່ຂ້າ ຈົ່ງຈັດການໃຫ້ເປັນໄປເຊັ່ນນັ້ນ ເພື່ອໃຫ້ມະຫາຣາຊາບໍ່ຈົມຢູ່ໃນຄວາມໂສກ ຫຼັງຈາກຂ້າໄປຢູ່ປ່າ (ວນະວາສ)

Verse 11

यथा यथा दाशरथि र्धर्म एवास्थितोऽभवत्।तथा तथा प्रकृतयो रामं पतिमकामयन्।।।।

ຍິ່ງໆ ພຣະຣາມ ພຣະຣາຊະບຸດຂອງທະສະຣະຖ ຍືນຢັນຢູ່ໃນທຳມະແຕ່ພຽງຢ່າງດຽວເທົ່າໃດ ປະຊາຊົນກໍຍິ່ງໆ ປາດຖະນາໃຫ້ພຣະຣາມເປັນອົງພະເຈົ້ານາຍ ແລະເປັນກະສັດຂອງພວກເຂົາ

Verse 12

बाष्पेण पिहितं दीनं रामः सौमित्रिणा सह।चकर्षेव गुणैर्बद्ध्वा जनं पुरनिवासिनम्।।।।

ມີພຣະລັກສະມະນະຢູ່ຄຽງຂ້າງ ພຣະຣາມໄດ້ຊັກນຳຊາວເມືອງ—ຜູ້ອ່ອນແອ ແລະຖືກນ້ຳຕາປິດບັງ—ໃຫ້ຕາມພຣະອົງໄປ ປານດັ່ງຖືກຜູກໄວ້ແນ່ນຫນາດ້ວຍຄຸນທຳຂອງພຣະອົງ

Verse 13

ते द्विजास्त्रिविधं वृद्धा ज्ञानेन वयसौजसा।वयः प्रकम्पशिरसो दूरादूचुरिदं वचः।।।।

ພຣາຫມັນເຫຼົ່ານັ້ນ—ຊະລາດ້ວຍສາມປະການ ຄື ດ້ວຍປັນຍາ ດ້ວຍອາຍຸ ແລະດ້ວຍພະລັງແຫ່ງຕະປະ—ຢືນຢູ່ແຕ່ໄກ ແລ້ວກ່າວຖ້ອຍຄຳນີ້ ໂດຍສີສະສັ່ນໄຫວເນື່ອງຈາກຄວາມຊະລາ

Verse 14

वहन्तो जवना रामं भो भो जात्यास्तुरङ्गमाः।निवर्तध्वं न गन्तव्यं हिता भवत भर्तरि।।।।

ໂອ ມ້າຜູ້ວ່ອງໄວ ສາຍພັນສູງສົງ ທີ່ກຳລັງພາພຣະຣາມໄປ—ຈົ່ງຫັນກັບ! ຢ່າໄປໄກອີກ; ຈົ່ງເຮັດຄຸນປະໂຫຍດແກ່ນາຍຂອງເຈົ້າ.

Verse 15

कर्णवन्ति हि भूतानि विशेषेण तुरङ्गमाः।यूयं तस्मान्निवर्तध्वं याचनां प्रतिवेदिताः।।।।

ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມມີຫູ ແລະ ໂດຍພິເສດມ້ານັ້ນຫູໄວຍິ່ງ. ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອເຂົ້າໃຈຄຳວອນຂອງພວກເຮົາແລ້ວ ຈົ່ງຫັນກັບ.

Verse 16

धर्मतः स विशुद्धात्मा वीरः शुभदृढव्रतः।उपवाह्यस्तु वो भर्ता नापवाह्यः पुराद्वनम्।।।।

ພຣະອົງດຳລົງຕາມທຳມະ ມີໃຈບໍລິສຸດ ເປັນວີຣະບຸລຸດ ແລະ ໝັ້ນຄົງໃນປະຕິຍານອັນເປັນມົງຄຸນ. ນາຍຂອງເຈົ້າຄວນຖືກພາກັບ—ຢ່າພາອອກຈາກນະຄອນໄປສູ່ປ່າ.

Verse 17

एवमार्तप्रलापांस्तान् वृद्धान् प्रलपतो द्विजान्।अवेक्ष्य सहसा रामो रथादवततार ह।।।।

ເມື່ອພຣະຣາມເຫັນພຣາຫມັນເຖົ້າໆ ຮ້ອງໄຫ້ຄຳຄວນດ້ວຍຄວາມທຸກລຳບາກເຊັ່ນນັ້ນ ພຣະອົງກໍລົງຈາກລົດສົງໃນທັນທີ

Verse 18

पद्भ्यामेव जगामाथ ससीत स्सहलक्ष्मणः।सन्निकृष्टपदन्यासो रामो वनपरायणः।।।।

ແລ້ວພຣະຣາມ—ຜູ້ມຸ່ງໜ້າເຂົ້າປ່າ—ໄດ້ເດີນດ້ວຍພຣະບາດ ມີນາງສີຕາ ແລະ ພຣະລັກສະມະນະຢູ່ຂ້າງກາຍ ກ້າວຢ່າງຊ້າໆ ວາງພຣະບາດໃກ້ໆກັນດ້ວຍຄວາມສະຫງົບ។

Verse 19

द्विजातींस्तु पदातींस्तान् रामश्चारित्रवत्सलः।न शशाक घृणाचक्षुः परिमोक्तुं रथेन सः।।।।

ແຕ່ພຣະຣາມ—ຜູ້ຮັກຄຸນທຳແລະມີພຣະເນດຕາເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມເມດຕາ—ບໍ່ອາດຈະຂຶ້ນລົດສົດໄປ ແລ້ວປະໃຫ້ພວກດວິຊະພຣາຫມະນະເດີນຕາມຢູ່ຂ້າງຫຼັງໄດ້।

Verse 20

गच्छन्तमेव तं दृष्ट्वा रामं सम्भ्रान्तचेतसः।ऊचुः परमसन्तप्ता रामं वाक्यमिदं द्विजाः।।।।

ເມື່ອເຫັນພຣະຣາມຍັງເດີນຕໍ່ໄປ ພວກພຣາຫມະນະ—ໃຈວຸ້ນວາຍຫວັ່ນໄຫວ ແລະເສົ້າໂສກຢ່າງຫນັກ—ຈຶ່ງກ່າວຖ້ອຍຄຳນີ້ແດ່ພຣະຣາມ।

Verse 21

ब्राह्मण्यं सर्वमेतत्त्वां ब्रह्मण्यमनुगच्छति।द्विजस्कन्धाधिरूढास्त्वामग्नयोऽप्यनुयान्त्यमी।।।।

ໂອ ຜູ້ເກື້ອກູນແກ່ພຣາຫມະນະ, ຊຸມຊົນພຣາຫມະນະທັງໝົດນີ້ຕິດຕາມພຣະອົງ; ແມ່ນແຕ່ໄຟສັກສິດເຫຼົ່ານີ້—ທີ່ຖືກອັນເຊີນໄວ້ເທິງບ່າຂອງດວິຊະ—ກໍຕາມພຣະອົງໄປດ້ວຍ।

Verse 22

वाजपेयसमुत्थानि छत्राण्येतानि पश्य नः।पृष्ठतोऽनुप्रयातानि मेघानिव जलात्यये।।।।

ຂໍພຣະອົງຈົ່ງເບິ່ງຮົ່ມສະຫວ່າງເຫຼົ່ານີ້ ອັນໄດ້ມາຈາກພິທີວາຊະເປຍະຍັດ; ມັນກຳລັງຕາມມາຂ້າງຫຼັງພວກເຮົາ ດຸດດັ່ງເມກໃນຍາມສິ້ນລະດູຝົນ។

Verse 23

अनवाप्तातपत्रस्य रश्मिसन्तापितस्य ते।एभिश्छायां करिष्यामः स्वैश्छत्रैर्वाजपेयिकैः।।।।

ເນື່ອງຈາກທ່ານບໍ່ມີຮົ່ມ ແລະຖືກຄວາມຮ້ອນແຫ່ງລັງສີຕາເວັນແຜດເຜົາ ພວກເຮົາຈະສ້າງຮົ່ມໃຫ້ທ່ານ ດ້ວຍຮົ່ມສັກສິດຂອງພວກເຮົາ ອັນເປັນຮົ່ມວາຊເປຍ

Verse 24

या हि नः सततं बुद्धिर्वेदमन्त्रानुसारिणी।त्वत्कृते सा कृता वत्स वनवासानुसारिणी।।।।

ລູກທີ່ຮັກເອີຍ ຈິດໃຈແລະປັນຍາຂອງພວກເຮົາ ທີ່ເຄີຍດຳເນີນຕາມມົນຕຣາແຫ່ງພຣະເວດຢູ່ເສມອ ບັດນີ້ເພາະເຈົ້າ ຈຶ່ງຫັນໄປສູ່ວິໄນແຫ່ງການຢູ່ປ່າ (ວນວາສ)

Verse 25

हृदयेष्वेव तिष्ठन्ति वेदा ये नः परं धनम्।वत्स्यन्त्यपि गृहेष्वेव दाराश्चारित्ररक्षिताः।।।।

ພຣະເວດ—ຊັບອັນສູງສຸດຂອງພວກເຮົາ—ຍັງຄົງສະຖິດໝັ້ນຢູ່ໃນດວງໃຈ; ແລະພັນລະຍາຂອງພວກເຮົາ ຜູ້ຖືກຄຸ້ມຄອງໂດຍຄວາມສັດຊື່ໃນຈັນຍາ ຈະຢູ່ໃນເຮືອນ

Verse 26

न पुनर्निश्चयः कार्यस्त्वद्गतौ सुकृता मतिः।त्वयि धर्मव्यपेक्षे तु किं स्याद्धर्मपथे स्थितम्।।।।

ຢ່າໄດ້ມີການຕັດສິນໃຈອີກເລີຍ; ຄວາມຕັ້ງໃຈຂອງພວກເຮົາທີ່ຈະໄປກັບທ່ານນັ້ນໝັ້ນຄົງແລ້ວ. ແຕ່ຖ້າທ່ານເອງກັບບໍ່ເຫັນແກ່ທຳມະ ແລ້ວສິ່ງໃດຈະຍັງຢືນຢູ່ໃນເສັ້ນທາງແຫ່ງຄວາມຊອບທຳ

Verse 27

याचितो नो निवर्तस्व हंसशुक्लशिरोरुहैः।शिरोभिर्निभृताचार महीपतनपांसुलैः।।।।

ພວກເຮົາຂໍອ້ອນວອນທ່ານ—ໂປດຫັນກັບເຖີດ—ໃນຂະນະທີ່ສີສະຂອງພວກເຮົາກົ້ມລົງຢູ່ຕໍ່ໜ້າທ່ານ ມີຜົມຂາວດຸດຫົງ ແລະເປື້ອນຝຸ່ນເພາະກົ້ມກາບລົງສູ່ພື້ນດິນດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມ

Verse 28

बहूनां वितता यज्ञा द्विजानां य इहागताः।तेषां समाप्तिरायत्ता तव वत्स निवर्तने।।।।

ພຣາຫມັນຈໍານວນຫຼາຍທີ່ມາຮອດທີ່ນີ້ ໄດ້ເລີ່ມປະກອບພິທີຍັດຍາແລ້ວ; ລູກເອີຍ ການສໍາເລັດສິ້ນຂອງພິທີເຫຼົ່ານັ້ນ ບັດນີ້ຂຶ້ນກັບການກັບຄືນຂອງເຈົ້າ

Verse 29

भक्तिमन्ति हि भूतानि जङ्गमाजङ्गमानि च।याचमानेषु राम त्वं भक्तिं भक्तेषु दर्शय।।।।

ໂອ ພຣະຣາມ ສັດທັງປວງ—ທັງທີ່ເຄື່ອນໄຫວແລະບໍ່ເຄື່ອນໄຫວ—ລ້ວນມີພັກຕິຕໍ່ພຣະອົງ; ເມື່ອເຂົາກໍາລັງອ້ອນວອນ ຂໍໃຫ້ພຣະອົງສະແດງພັກຕິຕອບແທນແກ່ບັນດາຜູ້ພັກຕິຂອງພຣະອົງ

Verse 30

अनुगन्तुमशक्ता स्त्वां मूलैरुद्धतवेगिनः।उन्नता वायुवेगेन विक्रोशन्तीव पादपाः।।।।

ຕົ້ນໄມ້ທັງຫຼາຍທີ່ຖືກລົມອັນແຮງຍົກຂຶ້ນແລະພັດພາໄປ ດູປານວ່າຈະຕາມເຈົ້າໄປ; ແຕ່ເນື່ອງຈາກຖືກຮາກຕຶງໄວ້ ຈຶ່ງໄປບໍ່ໄດ້ ແລະດູຄືກຳລັງຮ້ອງໄຫ້ຄໍາຄວນ

Verse 31

निश्चेष्टाहारसञ्चारा वृक्षैकस्थानविष्ठिताः।पक्षिणोऽपि प्रयाचन्ते सर्वभूतानुकम्पिनम्।।।।

ແມ່ນແຕ່ນົກທັງຫຼາຍກໍຢຸດການຊອກຫາອາຫານ ແລະນັ່ງນິ່ງຢູ່ບ່ອນດຽວເທິງຕົ້ນໄມ້ ດູປານວ່າກໍາລັງອ້ອນວອນພຣະອົງ—ຜູ້ມີເມດຕາກະລຸນາຕໍ່ສັດທັງປວງ

Verse 32

एवं विक्रोशतां तेषां द्विजातीनां निवर्तने।ददृशे तमसा तत्र वारयन्तीव राघवम्।।।।

ເມື່ອພຣາຫມັນຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງເຫຼົ່ານັ້ນຮ້ອງໄຫ້ອ້ອນວອນໃຫ້ພຣະອົງກັບຄືນ ທີ່ນັ້ນແມ່ນ້ຳຕະມະສາກໍປາກົດຂຶ້ນ ດັ່ງກັບວ່ານາງເອງກໍພະຍາຍາມຈະຢຸດຢັ້ງພຣະຣາຆະວະ (ພຣະຣາມ) ໄວ້.

Verse 33

ततः सुमन्त्रोऽपि रथाद्विमुच्यश्रान्तान्हयान्सम्परिवर्त्य शीघ्रम्।पीतोदकांस्तोयपरिप्लुताङ्गानचारयद्वै तमसाविदूरे।।।।

ຕໍ່ມາ ສຸມັນຕຣະກໍໄດ້ຖອດມ້າທີ່ເມື່ອຍລ້າອອກຈາກລົດ ແລະຮີບໃຫ້ມັນກິ້ງກາຍພັກຜ່ອນ. ຫຼັງຈາກໃຫ້ດື່ມນ້ໍາ ແລະອາບລ້າງອະວະຍະວະໃຫ້ຊຸ່ມຊື່ນແລ້ວ ກໍປ່ອຍໃຫ້ໄປກິນຫຍ້າບໍ່ໄກຈາກແມ່ນ້ໍາຕະມະສາ.