Sarga 2

Verse 1

ततः परिषदं सर्वामामन्त्र्य वसुधाधिपः।हितमुद्धर्षणं चैवमुवाच प्रथितं वचः।।2.2.1।।

ຕໍ່ມາ ພຣະອົງຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງປະຖົມພິພົບ ໄດ້ເຊີນສະພາທັງປວງມາປະຊຸມ ແລ້ວຕຣັດຖ້ອຍຄຳອັນເລື່ອງລື ມີເຈດຕະນາເກື້ອກູນ ແລະກະຕຸ້ນໃຈຢ່າງຍິ່ງ

Verse 2

दुन्दुभिस्वनकल्पेन गम्भीरेणानुनादिना। स्वरेण महता राजा जीमूत इव नादयन्।।2.2.2।। राजलक्षणयुक्तेन कान्तेनानुपमेन च। उवाच रसयुक्तेन स्वरेण नृपतिर्नृपान्।।2.2.3।।

ພະເຈົ້າທະສະຣະຖ ອົງຈອມມະນຸດ ໄດ້ປະກາດພະສຽງອັນໃຫຍ່ ນັກແນ່ນແລະກັງວານ ດຸດສຽງກອງດຸນດຸບິ ແລະດຸດເມກຟ້າຄຳຮ້ອງຄືນຄືນ. ດ້ວຍພະລັກສະນະແຫ່ງຣາຊາອັນສົມບູນ ພະວາຈາຂອງພະອົງງາມ ຫາທຽບບໍ່ໄດ້ ແລະມີຣສະອັນຫວານຊື່ນ ເມື່ອພະນຣະປະຕິຕຣັດແກ່ບັນດາກະສັດ

Verse 3

दुन्दुभिस्वनकल्पेन गम्भीरेणानुनादिना। स्वरेण महता राजा जीमूत इव नादयन्।।2.2.2।। राजलक्षणयुक्तेन कान्तेनानुपमेन च। उवाच रसयुक्तेन स्वरेण नृपतिर्नृपान्।।2.2.3।।

ພະເຈົ້າທະສະຣະຖ ອົງຈອມມະນຸດ ໄດ້ປະກາດພະສຽງອັນໃຫຍ່ ນັກແນ່ນແລະກັງວານ ດຸດສຽງກອງດຸນດຸບິ ແລະດຸດເມກຟ້າຄຳຮ້ອງຄືນຄືນ. ດ້ວຍພະລັກສະນະແຫ່ງຣາຊາອັນສົມບູນ ພະວາຈາຂອງພະອົງງາມ ຫາທຽບບໍ່ໄດ້ ແລະມີຣສະອັນຫວານຊື່ນ ເມື່ອພະນຣະປະຕິຕຣັດແກ່ບັນດາກະສັດ

Verse 4

विदितं भवतामेतद्यथा मे राज्यमुत्तमम्।पूर्वकैर्मम राजेन्द्रैस्सुतवत्परिपालितम्।।2.2.4।।

ທ່ານທັງຫຼາຍຍ່ອມຮູ້ດີຢູ່ແລ້ວວ່າ ອານາຈັກອັນປະເສີດຂອງຂ້າພະເຈົ້ານີ້ ໃນການກ່ອນ ບັນດາພຣະຣາຊາຜູ້ເປັນບັນພະບຸລຸດ—ໂອ ພຣະຣາຊາຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່—ໄດ້ປົກຄອງດ້ວຍການອຸປະຖຳປົກປ້ອງປະຊາຊົນເສມືອນລູກຂອງພຣະອົງເອງ

Verse 5

सोऽहमिक्ष्वाकुभि स्सर्वैर्नरेन्द्रैः परिपालितम्।श्रेयसा योक्तुकामोऽस्मि सुखार्हमखिलं जगत्।।2.2.5।।

ຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະນາຈະສ້າງຄວາມສະຫວັດດີແກ່ໂລກທັງປວງ—ອັນຄວນແກ່ຄວາມສຸກ—ທີ່ບັນດາພະຣາຊາແຫ່ງວົງສາອິກສະວາກຸໄດ້ອະພິບານຮັກສາມາດົນນານ.

Verse 6

मयाप्याचरितं पूर्वैः पन्थानमनुगच्छता। प्रजा नित्यमनिद्रेण यथाशक्त्यभिरक्षिताः।।2.2.6।।

ດ້ວຍການດຳເນີນຕາມທາງທີ່ບັນພະບຸລຸດເຄີຍປະພຶດໄວ້ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ປົກປ້ອງປະຊາຊົນຢູ່ເປັນນິດ ດ້ວຍຄວາມຕື່ນຕົວບໍ່ຫຼັບໄຫຼ ຕາມກຳລັງທີ່ພຶງກະທຳໄດ້.

Verse 7

इदं शरीरं कृत्स्नस्य लोकस्य चरता हितम्।पाण्डुरस्याऽतपत्रस्यच्छायायां जरितं मया।।2.2.7।।

ກາຍນີ້ຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ແກ່ຊະລາໄປ ເພາະຂ້າພະເຈົ້າເຄື່ອນໄຫວເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ໂລກທັງປວງ ຄອງຣາຊຢູ່ໃຕ້ຮົ່ມພະຣາຊະສະຫວັນຂາວ.

Verse 8

प्राप्य वर्षसहस्राणि बहून्यायूंषि जीवतः।जीर्णस्यास्य शरीरस्य विश्रान्तिमभिरोचये।।2.2.8।।

ເມື່ອໄດ້ດຳລົງຊີວິດຜ່ານຫລາຍພັນປີ ແລະ ຊ່ວງອາຍຸຫລາຍວາລະ ບັດນີ້ກາຍນີ້ເຖົ້າຊຳຮຸດແລ້ວ; ດັ່ງນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາການພັກຜ່ອນສະຫງົບ

Verse 9

राजप्रभावजुष्टां हि दुर्वहामजितेन्द्रियैः।परिश्रान्तोऽस्मि लोकस्य गुर्वीं धर्मधुरं वहन्।।2.2.9।।

ແທ້ຈິງ ການແບກຫາບແອກອັນໜັກແຫ່ງທຳມະ ໃນການປົກຄອງໂລກນີ້ ຍາກຈະທົນໄດ້ສຳລັບຜູ້ທີ່ຍັງບໍ່ຊະນະອິນທຣີຍ; ຂ້າພະເຈົ້າແບກພາລະທຳມະອັນໜັກນີ້ຈົນເມື່ອຍລ້າແລ້ວ

Verse 10

सोऽहं विश्रममिच्छामि पुत्रं कृत्वा प्रजाहिते।सन्निकृष्टानिमान्सर्वाननुमान्य द्विजर्षभान्।।2.2.10।।

ດັ່ງນັ້ນ ຫຼັງຈາກໄດ້ຮັບຄວາມເຫັນຊອບຈາກພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດທັງຫຼາຍທີ່ຊຸມນຸມຢູ່ໃກ້ນີ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຈະພັກຜ່ອນ ໂດຍສະຖາປະນາພຣະຣາຊະບຸດເພື່ອຄວາມຜາສຸກຂອງປະຊາຊົນ

Verse 11

अनुजातो हि मां सर्वैर्गुणैर्ज्येष्ठो ममात्मजः।पुरन्दरसमो वीर्ये रामः परपुरञ्जयः।।2.2.11।।

ແທ້ຈິງ ພຣະຣາມ ພຣະຣາຊະບຸດອົງໃຫຍ່ຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ໄດ້ສືບທອດຄຸນງາມຄວາມດີທັງປວງ; ໃນພະລັງກ້າຫານ ພຣະອົງເທົ່າທຽມປຸຣັນທຣ (ພຣະອິນທຣາ) ເປັນຜູ້ພິຊິດນະຄອນຂອງສັດຕູ

Verse 12

तं चन्द्रमिव पुष्येण युक्तं धर्मभृतां वरम्।यौवराज्ये नियोक्ताऽस्मि प्रीतः पुरुषपुङ्गवम्।।2.2.12।।

ດ້ວຍຄວາມປິຕິຍິນດີ ຂ້າພະເຈົ້າປະສົງຈະແຕ່ງຕັ້ງພຣະອົງເປັນຍຸວະຣາຊ (ອົງມະຫາທາຍາດ)—ຜູ້ເປັນຍອດບຸລຸດ ແລະເປັນຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ຜູ້ທົງທຳມະ—ດຸດດັ່ງດວງຈັນທຣາທີ່ສ່ອງສະຫວ່າງຄູ່ກັບດາວປຸສະຍະ

Verse 13

अनुरूपस्स वै नाथो लक्ष्मीवान् लक्ष्मणाग्रजः।त्रैलोक्यमपि नाथेन येन स्यान्नाथवत्तरम्।।2.2.13।।

ພຣະອົງ—ພີ່ໃຫຍ່ຂອງພຣະລັກສະມະນະ ຜູ້ປະດັບດ້ວຍສິຣິແລະລັກສະມີແຫ່ງຣາຊະສົມບັດ—ແມ່ນນາຖະຜູ້ເໝາະສົມແທ້; ຖ້າມີພຣະອົງເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງ ແມ່ນແຕ່ໄຕໂລກກໍຈະຖືກປົກປ້ອງຍິ່ງຂຶ້ນ

Verse 14

अनेन श्रेयसा सद्यस्संयोज्यैवमिमां महीम्।गतक्लेशो भविष्यामि सुते तस्मिन्निवेश्य वै।।2.2.14।।

ໂດຍມອບແຜ່ນດິນນີ້ໃຫ້ແກ່ພຣະຣາຊະບຸດນັ້ນໃນທັນທີ ເພື່ອສະຖາປະນາຄວາມດີງາມແຫ່ງຣາຊະອານາຈັກ ແລະຕັ້ງພຣະອົງໃຫ້ໝັ້ນຄົງ ຂ້າພະເຈົ້າຈະພົ້ນຈາກຄວາມກັງວົນແລະຄວາມລຳບາກ

Verse 15

यदिदं मेऽनुरूपार्थं मया साधु सुमन्त्रितम्।भवन्तो मेऽनुमन्यन्तां कथं वा करवाण्यहम्।।2.2.15।।

ຖ້າແຜນການນີ້—ອັນເໝາະສົມກັບຂ້າພະເຈົ້າ ແລະໄດ້ພິຈາລະນາປຶກສາຢ່າງດີ—ທ່ານທັງຫຼາຍເຫັນດີ ຂໍໃຫ້ອະນຸມັດ; ຖ້າບໍ່ແມ່ນ ຈົ່ງບອກວ່າຂ້າພະເຈົ້າຄວນເຮັດຢ່າງໃດ

Verse 16

यद्यप्येषा मम प्रीतिर्हितमन्यद्विचिन्त्यताम्।अन्या मध्यस्थचिन्ता हि विमर्दाभ्यधिकोदया।।2.2.16।।

ແມ່ນແທ້ວ່ານີ້ເປັນສິ່ງທີ່ຖືກໃຈຂ້າພະເຈົ້າ ແຕ່ຂໍໃຫ້ພິຈາລະນາທາງອື່ນທີ່ນຳມາຊຶ່ງປະໂຫຍດແລະຄວາມສຸກສະຫວັດດີດ້ວຍ; ເພາະຄວາມຄິດຂອງຜູ້ເປັນກາງບໍ່ລຳເອີຍ ເມື່ອໄຕ່ຕອງຢ່າງລະອຽດ ຍ່ອມໃຫ້ຜົນດີຍິ່ງກວ່າ

Verse 17

इति ब्रुवन्तं मुदिताः प्रत्यनन्दन्नृपा नृपम्।वृष्टिमन्तं महामेघं नर्दन्त इव बर्हिणः।।2.2.17।।

ເມື່ອພຣະຣາຊາກ່າວດັ່ງນັ້ນ ບັນດາກະສັດທັງຫຼາຍກໍຍິນດີຊື່ນຊົມ ແລະສັນລະເສີນພຣະຣາຊາ ດຸດດັ່ງນົກຢູງຮ້ອງກ້ອງເມື່ອເຫັນມະຫາເມກຜູ້ນຳຝົນ

Verse 18

स्निग्धोऽनुनादी संजज्ञे तत्र हर्षसमीरितः।जनौघोद्घुष्टसन्नादो विमानं कम्पयन्निव।।2.2.18।।

ໃນທີ່ນັ້ນເກີດສຽງຮ້ອງອັນນຸ່ມນວນແຕ່ກັງວານ ຖືກກະຕຸ້ນໂດຍຄວາມປິຕິ; ສຽງໂຫ່ຮ້ອງອື້ອຶງຂອງຝູງຊົນ ປານດັ່ງກຳລັງສັ່ນສະເທືອນພະລາຊວັງ

Verse 19

तस्य धर्मार्थविदुषो भावमाज्ञाय सर्वशः।ब्राह्मणा जनमुख्याश्च पौरजानपदै स्सह।।2.2.19।।समेत्य मन्त्रयित्वा तु समतागतबुद्धयः।ऊचुश्च मनसा ज्ञात्वा वृद्धं दशरथं नृपम्।।2.2.20।।

ເມື່ອໄດ້ຮູ້ຊັດຖຶງພະຣາຊປະສົງຂອງພະເຈົ້າທະສະຣະຖ ຜູ້ຊໍານານໃນທັມມະແລະການປົກຄອງລັດ ບັນດາພຣາຫມັນ ຜູ້ນໍາປະຊາຊົນ ແລະຊາວເມືອງຊາວບ້ານໄດ້ມາຊຸມນຸມປຶກສາກັນ; ເມື່ອໄດ້ຂໍ້ເຫັນເປັນເອກະພາບແລ້ວ ຈຶ່ງທູນກ່າວຕໍ່ພະເຈົ້າທະສະຣະຖຜູ້ຊະລາ ດ້ວຍຂໍ້ສະຫຼຸບທີ່ໄດ້ຕັ້ງໄວ້ໃນໃຈ

Verse 20

तस्य धर्मार्थविदुषो भावमाज्ञाय सर्वशः।ब्राह्मणा जनमुख्याश्च पौरजानपदै स्सह।।2.2.19।।समेत्य मन्त्रयित्वा तु समतागतबुद्धयः।ऊचुश्च मनसा ज्ञात्वा वृद्धं दशरथं नृपम्।।2.2.20।।

ເມື່ອໄດ້ຮູ້ຊັດຖຶງພະຣາຊປະສົງຂອງພະເຈົ້າທະສະຣະຖ ຜູ້ຊໍານານໃນທັມມະແລະການປົກຄອງລັດ ບັນດາພຣາຫມັນ ຜູ້ນໍາປະຊາຊົນ ແລະຊາວເມືອງຊາວບ້ານໄດ້ມາຊຸມນຸມປຶກສາກັນ; ເມື່ອໄດ້ຂໍ້ເຫັນເປັນເອກະພາບແລ້ວ ຈຶ່ງທູນກ່າວຕໍ່ພະເຈົ້າທະສະຣະຖຜູ້ຊະລາ ດ້ວຍຂໍ້ສະຫຼຸບທີ່ໄດ້ຕັ້ງໄວ້ໃນໃຈ

Verse 21

अनेकवर्षसाहस्रो वृद्धस्त्वमसि पार्थिव।स रामं युवराजानमभिषिञ्चिस्व पार्थिवम्।।2.2.21।।

ໂອ ພະຣາຊາຜູ້ຄອງແຜ່ນດິນ ພະອົງໄດ້ຊະລາລົງດ້ວຍການຜ່ານໄປຂອງປີນັບພັນ; ດັ່ງນັ້ນຂໍໃຫ້ພະອົງປະກອບພິທີອະພິເສກ ສະຖາປະນາພະຣາມເປັນຢຸວະຣາຊ ຜູ້ຈະຄອງແຜ່ນດິນຕໍ່ໄປ

Verse 22

इच्छामो हि महाबाहुं रघुवीरं महाबलम्।गजेन महताऽयान्तं रामं छत्रावृताननम्।।2.2.22।।

ແທ້ຈິງແລ້ວ ພວກເຮົາປາຖະໜາຈະໄດ້ເຫັນພຣະຣາມ—ວີຣະບຸລຸດແຫ່ງວົງສ໌ຣະຄຸ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ ແລະກຳລັງຍິ່ງໃຫຍ່—ເສດັດມາເທິງຊ້າງໃຫຍ່ ພຣະພັກຢູ່ໃຕ້ຮົ່ມສະຫວ່າງຂອງສະຫວັນສະຫວ່າງຮາຊະສະຫວ່າງ (ສະຫວ່າງຮາຊະສະຫວ່າງ)

Verse 23

इति तद्वचनं श्रुत्वा राजा तेषां मनःप्रियं।अजानन्निव जिज्ञासुरिदं वचनमब्रवीत्।।2.2.23।।

ເມື່ອພຣະຣາຊາໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄຳນັ້ນ ອັນເປັນທີ່ຊື່ນໃຈແກ່ພວກເຂົາແລ້ວ ກໍຕຣັດອີກຄັ້ງ ປານດັ່ງບໍ່ຮູ້ເລີຍ ເພື່ອຈະສອບຖາມໃຫ້ແນ່ຊັດເຖິງເຈດຈຳນົງຂອງພວກເຂົາ

Verse 24

श्रुत्वैव वचनं यन्मे राघवं पतिमिच्छथ।राजान स्संशयोऽयं मे किमिदं ब्रूत तत्त्वतः।।2.2.24।।

ໂອ ບັນດາກະສັດທັງຫຼາຍ! ເມື່ອຟັງຖ້ອຍຄຳຂອງເຮົາແລ້ວ ພວກທ່ານກໍປາຖະໜາໃຫ້ພຣະຣາມ (ຣາຄະວະ) ແຫ່ງວົງສ໌ຣະຄຸ ເປັນອົງປົກຄອງ. ແຕ່ໃນໃຈເຮົາຍັງມີຄວາມສົງໄສ—ຈົ່ງກ່າວຄວາມຈິງຕາມທຳມະດາ ວ່ານີ້ແມ່ນຄວາມເຊື່ອມັ່ນຈາກໃນໃຈຂອງພວກທ່ານແທ້ຫຼືບໍ່

Verse 25

कथं नु मयि धर्मेण पृथिवीमनुशासति।भवन्तो द्रष्टुमिच्छन्ति युवराजं ममात्मजम्।।2.2.25।।

ເມື່ອເຮົາປົກຄອງແຜ່ນດິນຕາມທຳມະ (ທັມມະ) ຢູ່ແລ້ວ ເປັນເຫດໃດພວກທ່ານຈຶ່ງປາຖະໜາຈະເຫັນບຸດຂອງເຮົາຖືກສະຖາປະນາເປັນຢຸວະຣາຊ (ອົງມົກກຸດ)

Verse 26

ते तमूचुर्महात्मानं पौरजानपदैस्सह।बहवो नृप कल्याणा गुणाः पुत्रस्य सन्ति ते।।2.2.26।।

ແລ້ວຜູ້ຄົນຈຳນວນຫຼາຍ ພ້ອມດ້ວຍຊາວເມືອງແລະຊາວຊົນນະບົດ ໄດ້ທູນຕອບພຣະຣາຊາຜູ້ມີພຣະທັຍຍິ່ງໃຫຍ່ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະນຣິປ (ພຣະມະຫາກະສັດ) ພຣະຣາຊະບຸດຂອງພຣະອົງມີຄຸນຄວາມດີອັນເປັນມົງຄຸນ ແລະນ່າສັນລະເສີນຢ່າງຫຼາຍ”

Verse 27

गुणान् गुणवतो देव देवकल्पस्य धीमतः।प्रियानानन्दनान्कृत्स्नान्प्रवक्ष्यामोऽद्य तान् शृणु।।2.2.27।।

ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຟັງ: ມື້ນີ້ພວກເຮົາຈະກ່າວຖອດຄວາມໂດຍຄົບຖ້ວນເຖິງຄຸນງາມຄວາມດີທັງປວງຂອງພຣະຣາຊກຸມານຜູ້ມີຄຸນ ມີປັນຍາ ແລະດຸດເທວະ ຄຸນທີ່ເປັນທີ່ຮັກຂອງຊົນທັງຫມົດ ແລະນຳຄວາມປິຕິຍິນດີມາ

Verse 28

दिव्यैर्गुणैश्शक्रसमो रामस्सत्यपराक्रमः।इक्ष्वाकुभ्योऽपि सर्वेभ्यो ह्यतिरिक्तो विशांपते।।2.2.28।।

ຂ້າແຕ່ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປວງຊົນ ພຣະຣາມຜູ້ປະດັບດ້ວຍຄຸນທິບ ເທົ່າທຽມກັບສັກຣະ (ພຣະອິນທຣ໌) ວິລະກຳຂອງພຣະອົງເປັນສັດຈິງແລະປະຈັກ ແມ່ນກະທັ້ງໃນບັນດາລູກຫຼານອິກສະວາກຸທັງປວງ ພຣະອົງກໍຍັງໂດດເດັ່ນເຫນືອກວ່າ

Verse 29

राम स्सत्पुरुषो लोके सत्यधर्मपरायणः।साक्षाद्रामाद्विनिर्वृत्तो धर्मश्चापि श्रिया सह।।2.2.29।।

ໃນໂລກນີ້ ພຣະຣາມເປັນສັດບຸຣຸດແທ້ ຍຶດໝັ້ນໃນສັດຈະແລະທັມມະ ປານດັ່ງວ່າ ທັມມະເອງ ພ້ອມດ້ວຍສຣີ—ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງແລະສິຣິມົງຄຸນ—ໄຫຼອອກມາໂດຍກົງຈາກພຣະຣາມ

Verse 30

प्रजासुखत्त्वे चन्द्रस्य वसुधायाः क्षमागुणैः।बुद्ध्या बृहस्पतेस्तुल्यो वीर्ये साक्षाच्छचीपतेः।।2.2.30।।

ໃນການນຳຄວາມສຸກໃຫ້ແກ່ປະຊາ ພຣະອົງດຸດດັ່ງພຣະຈັນ; ໃນຄວາມອົດທົນດຸດດັ່ງແຜ່ນດິນ; ໃນປັນຍາເທົ່າທຽມພຣະພຶຫັດສະປະຕິ; ແລະໃນວິລະພາບປານດັ່ງພຣະອິນທຣາ ຜູ້ເປັນສະວາມີແຫ່ງພຣະສະຈີເອງ.

Verse 31

धर्मज्ञः सत्यसन्धश्च शीलवाननसूयकः। क्षान्तः सान्त्वयिता श्लक्ष्णः कृतज्ञो विजितेन्द्रियः।।2.2.31।।

ພຣະອົງຮູ້ແຈ້ງທຳ ຍຶດຫມັ້ນໃນສັດຈະແລະຄຳປະຕິຍານ ມີຈິດຈັນຍາດີ ແລະປາສະຈາກຄວາມອິດສາ; ອົດທົນ ປອບໂຍນຜູ້ອື່ນ ອ່ອນໂຍນ ຮູ້ຄຸນ ແລະສຳລວມອິນທຣີຍໄດ້.

Verse 32

मृदुश्च स्थिरचित्तश्च सदा भव्योऽनसूयकः।प्रियवादी च भूतानां सत्यवादी च राघवः।।2.2.32।।बहुश्रुतानां वृद्धानां ब्राह्मणानामुपासिता।तेनास्येहाऽतुला कीर्तिर्यशस्तेजश्च वर्धते।।2.2.33।।

ພຣະຣາຄະວະຊົງອ່ອນໂຍນ ແລະມີຈິດໃຈໝັ້ນຄົງ ສະເໝີມີຄວາມງາມສົງ່າ ແລະປາສະຈາກຄວາມອິດສາ; ຊົງເວົ້າຖ້ອຍຄຳໄພເພາະແກ່ສັດທັງປວງ ແລະຊົງເວົ້າແຕ່ຄວາມຈິງ. ພຣະອົງຊົງອຸປັດຖາກບັນດາພຣາຫມັນຜູ້ເຖົ້າຊະລາ ຜູ້ຮູ້ຄຳພີຫຼາຍ; ເພາະສະນັ້ນ ກຽດຕິຄຸນ ຊື່ສຽງ ແລະຣັດສະມີອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້ຂອງພຣະອົງໃນໂລກນີ້ ຈຶ່ງເພີ່ມພູນຢູ່ເລື້ອຍໆ.

Verse 33

मृदुश्च स्थिरचित्तश्च सदा भव्योऽनसूयकः।प्रियवादी च भूतानां सत्यवादी च राघवः।।2.2.32।।बहुश्रुतानां वृद्धानां ब्राह्मणानामुपासिता।तेनास्येहाऽतुला कीर्तिर्यशस्तेजश्च वर्धते।।2.2.33।।

ພຣະຣາຄະວະຊົງອ່ອນໂຍນ ແລະມີຈິດໃຈໝັ້ນຄົງ ສະເໝີມີຄວາມງາມສົງ່າ ແລະປາສະຈາກຄວາມອິດສາ; ຊົງເວົ້າຖ້ອຍຄຳໄພເພາະແກ່ສັດທັງປວງ ແລະຊົງເວົ້າແຕ່ຄວາມຈິງ. ພຣະອົງຊົງອຸປັດຖາກບັນດາພຣາຫມັນຜູ້ເຖົ້າຊະລາ ຜູ້ຮູ້ຄຳພີຫຼາຍ; ເພາະສະນັ້ນ ກຽດຕິຄຸນ ຊື່ສຽງ ແລະຣັດສະມີອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້ຂອງພຣະອົງໃນໂລກນີ້ ຈຶ່ງເພີ່ມພູນຢູ່ເລື້ອຍໆ.

Verse 34

देवासुरमनुष्याणां सर्वास्त्रेषु विशारदः।सम्यग्विद्याव्रतस्नातो यथावत्साङ्गवेदवित्।।2.2.34।।

ພຣະອົງຊົງຊຳນານໃນອາວຸດທຸກປະເພດທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນໝູ່ເທວະ ອະສຸຣະ ແລະມະນຸດ; ຊົງສຳເລັດວິນັຍແຫ່ງການຮຽນຮູ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແລະຊົງຮູ້ພຣະເວທພ້ອມດ້ວຍເວທາງຄະທັງຫມົດຢ່າງຄົບຖ້ວນ.

Verse 36

द्विजैरभिविनीतश्च श्रेष्ठैर्धर्मार्थनैपुणैः।यदा व्रजति सङ्ग्रामं ग्रामार्थे नगरस्य वा।।2.2.36।।गत्वा सौमित्रिसहितो नाऽविजित्य निवर्तते।

ພຣະອົງຊົງໄດ້ຮັບການຝຶກຝົນຢ່າງດີຈາກພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ຊຳນານໃນທຳ ແລະສິນລະປະແຫ່ງການປົກຄອງ. ເມື່ອໃດທີ່ພຣະອົງຊົງເສດຈໄປສູ່ສົງຄາມເພື່ອປະໂຫຍດແຫ່ງບ້ານ ຫຼືເມືອງ ພຣະອົງຊົງໄປພ້ອມກັບສໍາມິຕຣີ ແລະບໍ່ຊົງຫວນກັບໂດຍບໍ່ໄດ້ໄຊຊະນະ.

Verse 37

सङ्ग्रामात्पुनरागम्य कुञ्जरेण रथेन वा।2.2.37।।पौरान् स्वजनवन्नित्यं कुशलं परिपृच्छति।।पुत्रेष्वग्निषु दारेषु प्रेष्यशिष्यगणेषु च।2.2.38।।निखिलेनानुपूर्व्याच्च पितापुत्रानिवौरसान्।।

ເມື່ອສະເດັດກັບຈາກສົງຄາມ ບໍ່ວ່າຈະໂດຍຊ້າງ ຫຼືໂດຍລົດສົງຄາມ ພຣະອົງຍ່ອມຖາມໄຖ່ຄວາມສຸກສະບາຍຂອງຊາວເມືອງເສມືອນເປັນຍາດຂອງພຣະອົງເອງ; ແລ້ວຖາມຕາມລໍາດັບຢ່າງລະອຽດເຖິງລູກຫຼານ, ໄຟບູຊາອັນສັກສິດ (ອັກນິ), ພັນລະຍາ, ພ້ອມທັງຄົນຮັບໃຊ້ ແລະສິດທິສິດ ດັ່ງບິດາຖາມໄຖ່ລູກຊາຍຂອງຕົນ

Verse 38

सङ्ग्रामात्पुनरागम्य कुञ्जरेण रथेन वा।2.2.37।।पौरान् स्वजनवन्नित्यं कुशलं परिपृच्छति।।पुत्रेष्वग्निषु दारेषु प्रेष्यशिष्यगणेषु च।2.2.38।।निखिलेनानुपूर्व्याच्च पितापुत्रानिवौरसान्।।

ເມື່ອສະເດັດກັບຈາກສົງຄາມ ບໍ່ວ່າຈະໂດຍຊ້າງ ຫຼືໂດຍລົດສົງຄາມ ພຣະອົງຍ່ອມຖາມໄຖ່ຄວາມສຸກສະບາຍຂອງຊາວເມືອງເສມືອນເປັນຍາດຂອງພຣະອົງເອງ; ແລ້ວຖາມຕາມລໍາດັບຢ່າງລະອຽດເຖິງລູກຫຼານ, ໄຟບູຊາອັນສັກສິດ (ອັກນິ), ພັນລະຍາ, ພ້ອມທັງຄົນຮັບໃຊ້ ແລະສິດທິສິດ ດັ່ງບິດາຖາມໄຖ່ລູກຊາຍຂອງຕົນ

Verse 39

शुश्रूषन्ते च व श्शिष्याः कच्चित्कर्मसु दंशिताः।।2.2.39।।इति नः पुरुषव्याघ्र स्सदा रामोऽभिभाषते।

“ບັນດາສິດທິສິດຂອງທ່ານ ມາອຸປະຖຳຮັບໃຊ້ ແລະປະຕິບັດໜ້າທີ່ຢ່າງຊໍານານດີຫຼືບໍ?”—ພຣະຣາມ ຜູ້ເປັນເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ ຍ່ອມຕັດຖາມພວກເຮົາຢູ່ເສມອ

Verse 40

व्यसनेषु मनुष्याणां भृशं भवति दुःखितः।।2.2.40।।उत्सवेषु च सर्वेषु पितेव परितुष्यति।

ໃນຄວາມທຸກຍາກຂອງປະຊາຊົນ ພຣະອົງຍ່ອມເສົ້າໂສກຢ່າງຫນັກ; ແລະໃນງານມົງຄຸນຮື່ນເຮືອງທັງປວງ ພຣະອົງຍ່ອມຍິນດີເສມືອນບິດາ

Verse 41

सत्यवादी महेष्वासो वृद्धसेवी जितेन्द्रियः।।2.2.41।।स्मितपूर्वाभिभाषी च धर्मं सर्वात्मना श्रितः।

ພຣະອົງເປັນຜູ້ເວົ້າຄວາມຈິງ ເປັນນັກທະນູຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ເປັນຜູ້ອຸປະຖຳຮັບໃຊ້ຜູ້ເຖົ້າແກ່ ແລະເປັນຜູ້ຊະນະເຫນືອອິນທຣີ; ພຣະອົງຕັດດ້ວຍຮອຍຍິ້ມ ແລະດ້ວຍທັງກາຍໃຈ ພຣະອົງຍຶດໝັ້ນພຶ່ງພາທຳມະ

Verse 42

सम्यग्योक्ता श्रेयसां च न विगृह्य कथारुचिः।।2.2.42।।उत्तरोत्तरयुक्तौ च वक्ता वाचस्पतिर्यथा।

ພຣະອົງກ່າວຖືກຕ້ອງໃນສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດ ແລະບໍ່ມີຄວາມພໍໃຈໃນຄໍາເວົ້າທີ່ກໍ່ໃຫ້ແຕກແຍກ; ແຕ່ໃນເຫດຜົນແລະການໂຕ້ຖຽງທີ່ສູງຂຶ້ນໆ ພຣະອົງກ່າວດຸດວາຈະສະປະຕິ (ພຣະພຶຫັດສະປະຕິ) ຜູ້ເປັນຈອມວາທະ.

Verse 43

सुभ्रूः आयतताम्राक्षः साक्षाद्विष्णुरिव स्वयम्।।2.2.43।। रामो लोकाभिरामोऽयं शौर्यवीर्यपराक्रमैः।

ພຣະຣາມອົງນີ້—ຜູ້ເປັນທີ່ຊື່ນຊົມຂອງໂລກທັງປວງ—ມີຄິ້ວງາມ ແລະດວງຕາຍາວສີແດງອອກທອງແດງ; ດ້ວຍຄວາມກ້າຫານ ພະລັງ ແລະວິລະກຳ ພຣະອົງປານດັ່ງພຣະວິສະນຸເອງປະກົດພຣະອົງ.

Verse 44

प्रजापालनतत्त्वज्ञो न रागोपहतेन्द्रियः।।2.2.44।।शक्तस्त्रैलोक्यमप्येको भोक्तुं किन्नु महीमिमाम्।

ພຣະອົງຮູ້ແຈ້ງຫຼັກທີ່ແທ້ໃນການຄຸ້ມຄອງປົກປ້ອງປະຊາ ແລະອິນຊີຂອງພຣະອົງບໍ່ຖືກຕັນຫາຄອບງໍາ; ພຣະອົງພຽງອົງດຽວກໍສາມາດປົກຄອງໄດ້ແມ່ນກະທັ້ງສາມໂລກ—ແລ້ວຈະນັບປະສາຫຍັງກັບແຜ່ນດິນນີ້.

Verse 45

नास्य क्रोधः प्रसादश्च निरर्थोऽस्ति कदाचन।।2.2.45।।हन्त्येव नियमाद्वध्यानवध्ये न च कुप्यति।

ທັງພຣະພິໂຣດ ແລະພຣະກະລຸນາຂອງພຣະອົງ ບໍ່ເຄີຍໄຮ້ເປົ້າໝາຍ; ຕາມລະບຽບແລະຄວາມຍຸດຕິທໍາ ພຣະອົງລົງໂທດຜູ້ຄວນຖືກລົງໂທດ ແລະຕໍ່ຜູ້ທີ່ບໍ່ຄວນຖືກທໍາຮ້າຍ ພຣະອົງບໍ່ກຣິ້ວ.

Verse 46

युनक्त्यर्थैः प्रहृष्टश्च तमसौ यत्र तुष्यति।।2.2.46।।शान्तै स्सर्वप्रजाकान्तैः प्रीतिसञ्जननैर्नृणाम्।गुणैर्विरुरुचे रामो दीप्त स्सूर्य इवांशुभिः।।2.2.47।।

ເມື່ອພຣະຣາມຊົງພໍພຣະໄທ ພຣະອົງຍ່ອມປະທານຊັບສົມບັດດ້ວຍຄວາມຍິນດີ; ດ້ວຍຄຸນນະທຳອັນສະຫງົບ ເປັນທີ່ຮັກຂອງປະຊາຊົນ ແລະ ນຳຄວາມສຸກມາສູ່ຜູ້ຄົນ ພຣະຣາມຈຶ່ງຮຸ່ງເຮືອງດັ່ງດວງຕາເວັນທີ່ສ່ອງແສງ.

Verse 47

युनक्त्यर्थैः प्रहृष्टश्च तमसौ यत्र तुष्यति।।2.2.46।।शान्तै स्सर्वप्रजाकान्तैः प्रीतिसञ्जननैर्नृणाम्।गुणैर्विरुरुचे रामो दीप्त स्सूर्य इवांशुभिः।।2.2.47।।

ເມື່ອພຣະຣາມຊົງພໍພຣະໄທ ພຣະອົງຍ່ອມປະທານຊັບສົມບັດດ້ວຍຄວາມຍິນດີ; ດ້ວຍຄຸນນະທຳອັນສະຫງົບ ເປັນທີ່ຮັກຂອງປະຊາຊົນ ແລະ ນຳຄວາມສຸກມາສູ່ຜູ້ຄົນ ພຣະຣາມຈຶ່ງຮຸ່ງເຮືອງດັ່ງດວງຕາເວັນທີ່ສ່ອງແສງ.

Verse 48

तमेवंगुणसम्पन्नं रामं सत्यपराक्रमम्।लोकपालोपमं नाथमकामयत मेदिनी।।2.2.48।।

ແຜ່ນດິນເອງໄດ້ໂຫຼດຫາພຣະຣາມໃຫ້ເປັນອົງນາຖ—ຜູ້ພ້ອມດ້ວຍຄຸນທຳທັງປວງ ໝັ້ນຄົງໃນວິຣະພາບອັນພິສູດແລ້ວ ແລະປຽບດັ່ງເທວະໂລກະປາລາ ຜູ້ພິທັກໂລກ.

Verse 49

वत्सश्श्रेयसि जातस्ते दिष्ट्याऽसौ तव राघव।दिष्ट्या पुत्रगुणैर्युक्तो मारीच इव काश्यपः।।2.2.49।।

ໂອ ຣາຆະວະ ໂດຍບຸນວາສະນາ ບຸດຜູ້ນີ້ໄດ້ເກີດແກ່ທ່ານເພື່ອຄວາມສະຫວັດດີ; ແລະໂດຍໂຊກດີດຽວກັນ ລາວພ້ອມດ້ວຍຄຸນທຳຂອງບຸດອຸດົມ ດັ່ງມາຣີຈ ບຸດແຫ່ງກາສະຍະປະ.

Verse 50

बलमारोग्यमायुश्च रामस्य विदितात्मनः। देवासुरमनुष्येषु सगन्धर्वोरगेषु च।।2.2.50।। आशंसते जनस्सर्वो राष्ट्रे पुरवरे तथा। आभ्यन्तरश्च बाह्यश्च पौरजानपदो जनः।।2.2.51।।

ໃນຫມູ່ເທວະ, ອະສຸຣະ, ມະນຸດ, ຄັນທັບພະ ແລະ ນາກ ປະຊາຊົນທັງປວງ—ຜູ້ຮູ້ຄຸນຄ່າຂອງພຣະຣາມຢ່າງແຈ້ງ—ພາກັນອະທິຖານໃຫ້ພຣະຣາມມີພະກຳລັງ, ສຸຂະພາບດີ ແລະ ພະຊົນມາຍຸຍືນ; ຊາວນະຄອນ ແລະ ຊາວບ້ານ ໃກ້ໄກທົ່ວອານາຈັກ ແລະ ໃນນະຄອນຫຼວງ ກໍປາຖະໜາເຊັ່ນດຽວກັນ

Verse 51

बलमारोग्यमायुश्च रामस्य विदितात्मनः। देवासुरमनुष्येषु सगन्धर्वोरगेषु च।।2.2.50।। आशंसते जनस्सर्वो राष्ट्रे पुरवरे तथा। आभ्यन्तरश्च बाह्यश्च पौरजानपदो जनः।।2.2.51।।

ໂອ ຣາຆະວະ ໂດຍບຸນວາສະນາ ບຸດຜູ້ນີ້ໄດ້ເກີດແກ່ທ່ານເພື່ອຄວາມສະຫວັດດີ; ແລະໂດຍໂຊກດີດຽວກັນ ລາວພ້ອມດ້ວຍຄຸນທຳຂອງບຸດອຸດົມ ດັ່ງມາຣີຈ ບຸດແຫ່ງກາສະຍະປະ.

Verse 52

स्त्रियो वृद्धास्तरुण्यश्च सायं प्रातस्समाहिताः।सर्वान् देवान् नमस्यन्ति रामस्यार्थे यशस्विनः।।2.2.52।।

ແມ່ຍິງທັງຜູ້ເຖົ້າແລະຜູ້ໜຸ່ມ ໃນຍາມແລງແລະຍາມເຊົ້າ ດ້ວຍໃຈຕັ້ງມັ່ນໃນພັກຕິ ພາກັນນົບນ້ອມບູຊາເທວະທັງປວງ ເພື່ອພຣະຣາມຜູ້ມີກຽດສັກສີ

Verse 53

तेषामायाचितं देव त्वत्प्रसादात्समृद्ध्यताम्।राममिन्दीवरश्यामं सर्वशत्रुनिबर्हणम्।।2.2.53।।पश्यामो यौवराज्यस्थं तव राजोत्तमात्मजम्।

ຂໍພຣະຣາຊາ, ດ້ວຍພຣະເມດຕາຂອງພຣະອົງ ຂໍໃຫ້ຄຳອະທິຖານຂອງເຂົາເຈົ້າສຳເລັດ: ຂໍໃຫ້ພວກເຮົາໄດ້ເຫັນພຣະຣາມ ພຣະຣາຊະບຸດອັນສູງສຸດຂອງພຣະອົງ—ຜິວດັ່ງດອກບົວສີຟ້າ ແລະ ຜູ້ທຳລາຍສັດຕູທັງປວງ—ໄດ້ຮັບສະຖາປະນາເປັນຢຸວະຣາຊ

Verse 54

तं देव देवोपममात्मजं तेसर्वस्य लोकस्य हिते निविष्टम्।हिताय नः क्षिप्रमुदारजुष्टंमुदाऽभषेक्तुं वरद त्वमर्हसि।।2.2.54।।

ໂອ ຜູ້ປະທານພອນ, ພຣະອົງຄວນດ້ວຍຄວາມປິຕິ ແລະ ບໍ່ຊັກຊ້າ ຈົ່ງປະກອບພິທີອະພິເສກສະຖາປະນາພຣະຣາຊະບຸດຂອງພຣະອົງ—ຜູ້ດັ່ງເທວະໃນຫມູ່ມະນຸດ ຜູ້ອຸທິດເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ໂລກທັງປວງ ແລະ ຜູ້ຮັກຄຸນທຳອັນສູງສົ່ງ—ໃຫ້ເປັນຣາຊະທາຍາດ ເພື່ອຄວາມດີຂອງພວກເຮົາ