Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 16, Shloka 42

सुमन्त्रदर्शनम् तथा रामस्य राजदर्शनाय प्रस्थानम्

Sumantra Meets Rama; Rama Departs to See the King

इति प्रासादशृङ्गेषु प्रमदाभिर्नरोत्तमः।।।।शुश्राव राजमार्गस्थः प्रिया वाच उदाहृताः।आत्मसंपूजनै शृण्वन् ययौ रामौ महापथम्।।।।

iti prāsādaśṛṅgeṣu pramadābhir narottamaḥ |

śuśrāva rājamārgasthaḥ priyā vāca udāhṛtāḥ |

ātmasaṃpūjanaiḥ śṛṇvan yayau rāmo mahāpatham ||

ດັ່ງນັ້ນ ໃນຂະນະທີ່ຢູ່ເທິງຣາຊະມາກ ພຣະຣາມ—ຜູ້ປະເສີດໃນມະນຸດ—ໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄຳອັນໄພເຣາະທີ່ນາງສາວທັງຫຼາຍເວົ້າຈາກຍອດປະສາດສູງ; ຟັງການສັນລະເສີນຕົນແລ້ວ ພຣະຣາມກໍເດີນຕໍ່ໄປຕາມມະຫາທາງ.

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/भाव)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formइत्यादि-प्रकारवाचक-अव्ययम् (quotative particle)
prāsāda-śṛṅgeṣuon the palace-rooftops
prāsāda-śṛṅgeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootprāsāda (प्रातिपदिक) + śṛṅga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (prāsādasya śṛṅgam)
pramadābhiḥby women
pramadābhiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpramadā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम् (Instrumental plural)
narottamaḥthe best of men (Rama)
narottamaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (uttamaḥ naraḥ)
śuśrāvaheard
śuśrāva:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√śru (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
rāja-mārga-sthaḥstanding on the royal road
rāja-mārga-sthaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootrājan (प्रातिपदिक) + mārga (प्रातिपदिक) + stha (कृदन्त/प्रातिपदिक; √sthā + क्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सप्तमी-तत्पुरुषः (rājamārge sthitaḥ)
priyāḥpleasing
priyāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpriya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; वाचः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
vācaḥwords
vācaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvāc (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (Nom pl)
udāhṛtāḥuttered
udāhṛtāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootud-√hṛ (धातु) + kta (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तं (past passive participle) वाचः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
ātma-saṃpūjanaiḥwith self-admiration (praises of him)
ātma-saṃpūjanaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक) + saṃpūjana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (ātmanas saṃpūjanam)
śṛṇvanhearing
śṛṇvan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√śru (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्तं वर्तमान-कृदन्तम् (present active participle), पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ययौ इति क्रियायाः सहकालः
yayauwent
yayau:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√yā (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
rāmaḥRama
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
mahā-pathamthe great road
mahā-patham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + patha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (mahān pathaḥ)

Rama, the best among men, while riding along the highway overheard the pleasing words uttered by women standing on the elevation of their buildings. Thus hearing his own praise Rama proceeded along the highway.

R
Rama
R
royal road (rājamārga)

FAQs

The verse highlights a dharmic social order where public speech praises virtue, and the ruler-in-making moves forward with composure amid acclaim.

Rama proceeds along the main road while women call out praises from rooftops; he hears these words as he continues onward.

Rama’s steadiness and dignified restraint—he continues his course without being diverted by public adulation.