Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 15, Shloka 9

अभिषेकसज्जा तथा सुमन्त्रस्य प्रेषणम्

Coronation Preparations and Sumantra’s Commission

Devanagari script

चन्द्रांशुविकचप्रख्यं काञ्चनं रत्नभूषितम्।।2.15.9।।सज्जं तिष्ठति रामस्य वालव्यजनमुत्तमम्।

Transliteration

candrāṃśuvikacaprakhyaṃ kāñcanaṃ ratnabhūṣitam || 2.15.9 ||

sajjaṃ tiṣṭhati rāmasya vālavyajanam uttamam |

Translation

ສຳລັບພຣະຣາມ ມີພັດຫາງຢັກອັນປະເສີດຕັ້ງພ້ອມ—ດ້າມເປັນຄຳທອງຝັງອັນມະນີ—ສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງລຳແສງຈັນທຣາທີ່ອ່ອນນຸ່ມແຜ່ກະຈາຍ.

Word by Word

• चन्द्रांशुविकचप्रख्यम्: resembling the spread moonbeams
• चन्द्रांशुविकचप्रख्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: चन्द्र + अंशु + विकच + प्रख्य (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्राय (चन्द्रांशुवत् विकचं प्रख्यम् = resembling the opened/diffused moon-rays); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (वालव्यजनम्)

• काञ्चनम्: golden
• काञ्चनम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: काञ्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• रत्नभूषितम्: adorned with gems
• रत्नभूषितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: रत्न + भूषित (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (रत्नैः भूषितम्); क्त-प्रत्यय कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• सज्जम्: ready; prepared
• सज्जम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सज्ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण/अवस्थावाचक

• तिष्ठति: stands; is kept
• तिष्ठति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• रामस्य: for/of Rama
• रामस्य: Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• वालव्यजनम्: yak-tail fan
• वालव्यजनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वाल + व्यजन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (वालस्य व्यजनम् = yak-tail fan); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (वालव्यजनम्)

Context

Honey, curd, ghee, puffed grain, darbha grass, flowers and milk were arranged. Well-mannered courtesans adorned with all kinds of ornaments (stood in position).

Characters & Entities

• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is expressed as honoring rightful station with restraint and beauty: royal insignia are not mere luxury but symbols of responsibility and the public role that must be carried with truthfulness and propriety.

What is the narrative situation?

Items of royal attendance are prepared for Rāma, suggesting an imminent public appearance or ceremonial departure.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s implied dignity (maryādā): the readiness of honorific service reflects the esteem attached to his righteous character and role.