Previous Verse

Shloka 56

Tīrtha-vidhi (Procedure for Holy Places) — Prayāgarāja-māhātmya

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे बृहदुपाख्याने उत्तरभागे वसुमोहिनीसंवादे प्रयागराजमाहगात्म्ये तीर्थविधिर्नाम द्विषष्टितमोऽध्यायः ॥ ६२ ॥

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe bṛhadupākhyāne uttarabhāge vasumohinīsaṃvāde prayāgarājamāhagātmye tīrthavidhirnāma dviṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ || 62 ||

ດັ່ງນີ້ ຈົບລົງບົດທີ 62 ຊື່ “ຕີຣຖະ-ວິທີ” (ວິທີປະຕິບັດໃນສະຖານທີ່ສັກສິດ) ໃນພາກ “ປຣະຍາກະຣາຊ-ມາຫາຕມະຍະ” ພາຍໃນສົນທະນາລະຫວ່າງ ວະສຸ ແລະ ໂມຫິນີ, ໃນອຸຕຕະຣະພາກ ຂອງ ສຣີ ບຣິຫັນນາຣະດີຍະ ປຸຣານະ ແຫ່ງມະຫາອຸປາຄະຍານະ.

इतिthus
इति:
Discourse marker (इत्यर्थ)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; समाप्त्यर्थक/उद्धरण-चिह्न (closing/quotative)
श्री-बृहन्-नारदीय-पुराणेin the Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa
श्री-बृहन्-नारदीय-पुराणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + बृहन् (प्रातिपदिक) + नारदीय (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; शीर्षक-समास (tatpuruṣa chain)
बृहद्-उपाख्यानेin the great upākhyāna
बृहद्-उपाख्याने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootबृहद् (प्रातिपदिक) + उपाख्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष: ‘in the great narrative/episode’
उत्तर-भागेin the latter section
उत्तर-भागे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष: ‘in the latter part’
वसु-मोहिनी-संवादेin the Vasu–Mohinī dialogue
वसु-मोहिनी-संवादे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक) + मोहिनी (प्रातिपदिक) + संवाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष: ‘in the dialogue of Vasu and Mohinī’
प्रयाग-राज-माहात्म्येin the Prayāgarāja Māhātmya
प्रयाग-राज-माहात्म्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रयाग (प्रातिपदिक) + राज (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष: ‘in the greatness (māhātmya) of Prayāgarāja’
तीर्थ-विधिः(the chapter) ‘Rules of Tīrthas’
तीर्थ-विधिः:
Karta/Topic (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक) + विधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: ‘the procedure/rules of pilgrimage’
नामnamed
नाम:
Apposition marker (नामार्थ)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामार्थक (naming particle) ‘named/called’
द्विषष्टितमःsixty-second
द्विषष्टितमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि-षष्टि (संख्या-प्रातिपदिक) + तमप् (तद्धित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक (ordinal) ‘sixty-second’
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta/Topic (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Sūta (colophon/sectional closure; embedded narrative: Vasu–Mohinī dialogue)

Vrata: none

Rasa: {"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"none","emotional_journey":"Formal closure and compositional calm: a colophonic ‘thus ends’ that seals the chapter and its authority."}

V
Vasu
M
Mohinī
P
Prayāgarāja

FAQs

This is a colophon marking the completion of Adhyaya 62, formally sealing the teaching on tīrtha-vidhi within the Prayāgarāja-māhātmya and emphasizing the Purāṇic authority and context of the instructions.

Indirectly: by situating the chapter within a sacred māhātmya and tīrtha framework, it supports bhakti through regulated pilgrimage practices that cultivate reverence, purity, and remembrance of the divine associated with Prayāgarāja.

Ritual procedure (vidhi) is foregrounded—how sacred acts are to be performed in a tīrtha context—aligning with practical dharma and kalpa-style discipline (though not a technical Vedāṅga exposition in this closing line).