Shloka 47

Puruṣottama-kṣetra Māhātmya: Śveta-Mādhava & Matsya-Mādhava; Mārkaṇḍeya-tīrtha Mārjana and Bath Liturgy

Devanagari script

णाकारं दक्षिणे न्यस्य यकारं मूर्ध्नि विन्यसेत् । अधश्चोर्द्ध्वं च हृदये पार्श्वतः पृष्ठतोऽग्रतः ॥ ४७ ॥

Transliteration

ṇākāraṃ dakṣiṇe nyasya yakāraṃ mūrdhni vinyaset | adhaścorddhvaṃ ca hṛdaye pārśvataḥ pṛṣṭhato'grataḥ || 47 ||

Translation

ວາງພະຍາງ «ນະ» (ṇa) ໄວ້ທາງຂວາ ແລະວາງພະຍາງ «ຍ» (ya) ໄວ້ເທິງກະຫຼອດຫົວ. ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ໃຫ້ວາງໃນດວງໃຈດ້ວຍ—ທັງຂ້າງລຸ່ມ ແລະຂ້າງເທິງ, ທັງຂ້າງຂ້າງ, ຂ້າງຫຼັງ ແລະຂ້າງໜ້າ.

Word by Word

• णाकारम्: the syllable ‘ṇa’
• णाकारम्: कर्म (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ण-कार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (ण इति कारः)

• दक्षिणे: on the right (side)
• दक्षिणे: अधिकरण (अधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (दक्षिणम्), सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• न्यस्य: having placed
• न्यस्य: पूर्वकाल-क्रिया (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि- अस्/न्यस् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) from नि+अस् (न्यस्य); अर्थः ‘निक्षिप्य/स्थापयित्वा’

• यकारम्: the syllable ‘ya’
• यकारम्: कर्म (कर्म)
• Type: Noun
• Root: य-कार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• मूर्ध्नि: on the head/crown
• मूर्ध्नि: अधिकरण (अधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: मूर्धन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; पदरूपम्: मूर्ध्नि

• विन्यसेत्: should place/arrange
• विन्यसेत्: क्रिया (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: वि-न्यस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपदी, प्रथमपुरुष, एकवचन

• अधः: below
• अधः: क्रियाविशेषण (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: अधः (अव्यय)
• Form: अव्यय, दिशावाचक/क्रियाविशेषण (adverb: ‘below/downwards’)

• च: and
• च: समुच्चय (समुच्चयार्थक)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात

• ऊर्ध्वम्: above/upwards
• ऊर्ध्वम्: क्रियाविशेषण (अव्ययार्थक-द्वितीया)
• Type: Indeclinable
• Root: ऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; क्रियाविशेषण-प्रयोगः (accusative used adverbially: ‘upwards’)

• च: and
• च: समुच्चय (समुच्चयार्थक)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात

• हृदये: in the heart
• हृदये: अधिकरण (अधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: हृदय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• पार्श्वतः: at the sides
• पार्श्वतः: देश-क्रियाविशेषण (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: पार्श्वतः (अव्यय)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb): ‘from the side/at the side’

• पृष्ठतः: at the back
• पृष्ठतः: देश-क्रियाविशेषण (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: पृष्ठतः (अव्यय)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय: ‘from behind/at the back’

• अग्रतः: in front
• अग्रतः: देश-क्रियाविशेषण (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्रतः (अव्यय)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय: ‘in front/before’

Speaker

Narada (teaching ritual nyasa procedure in the Uttara-bhaga context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches nyāsa—ritually installing mantra-syllables on specific parts of the body—so the practitioner’s body becomes a sanctified support for mantra, protection, and focused worship.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By prescribing disciplined mantra-vidhi (placing syllables at head, heart, and directions), it supports steady remembrance and reverence during worship—practical devotion expressed through correct ritual practice.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects applied mantra-śāstra and ritual procedure (vidhi) akin to śikṣā/prayoga traditions—precise phonetic syllables and their prescribed placement as part of formal worship methodology.