Shloka 89

The Account of Kāṣṭhīlā (Kāṣṭhīlā-ākhyāna) within the Mohinī Narrative

Devanagari script

तां दृष्ट्वा चारुसर्वांगीं तप्तकांचनसप्रभाम् । पप्रच्छ निजभर्तारं क्रुद्धा निर्भर्त्सती सती ॥ ८९ ॥

Transliteration

tāṃ dṛṣṭvā cārusarvāṃgīṃ taptakāṃcanasaprabhām | papraccha nijabhartāraṃ kruddhā nirbhartsatī satī || 89 ||

Translation

ເມື່ອເຫັນນາງ—ງາມທຸກອະວະຍະວະ ແລະສ່ອງປະກາຍດັ່ງຄຳທີ່ຖືກເຜົາ—ສະຕີ ດ້ວຍຄວາມໂກດ ແລະຄຳຕຳນິ ໄດ້ຖາມຜົວຂອງນາງເອງ।

Word by Word

• ताम्: her
• ताम्: कर्म (दृष्ट्वा—object seen)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/द्वितीया), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: क्रियाविशेषण (पूर्वकालनिर्देश)
• Type: Indeclinable
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (Gerund/Absolutive); पूर्वकालिकक्रिया (having seen)

• चारु-सर्व-अङ्गीम्: having beautiful limbs all over
• चारु-सर्व-अङ्गीम्: विशेषण (ताम्—object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: चारु (प्रातिपदिक) + सर्व (प्रातिपदिक) + अङ्गिन्/अङ्गी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः (यस्याḥ सर्वे अङ्गाः चारवः सा)

• तप्त-काञ्चन-स-प्रभाम्: shining like heated gold
• तप्त-काञ्चन-स-प्रभाम्: विशेषण (ताम्—object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तप्त (कृदन्त; √तप् + क्त) + काञ्चन (प्रातिपदिक) + स (अव्यय/समास-उपपद) + प्रभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; उपमान-तत्पुरुषः (तप्तकाञ्चनस्य प्रभया सह/सदृशी प्रभा यस्याः)

• पप्रच्छ: asked
• पप्रच्छ: क्रिया (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √प्रच्छ् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• निज-भर्तारम्: her own husband
• निज-भर्तारम्: कर्म (asked whom)
• Type: Noun
• Root: निज (प्रातिपदिक) + भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (निजः भर्ता = her own husband)

• क्रुद्धा: angry
• क्रुद्धा: विशेषण (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; √क्रुध् (धातु) + क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तृ-विशेषणम् (being angry)

• निर्भर्त्सती: scolding
• निर्भर्त्सती: विशेषण (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्भर्त्सत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भर्त्स् (धातु) + शतृ, नि: उपसर्ग)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; शतृ-प्रत्ययान्तः वर्तमानकर्तरि (scolding)

• सती: the virtuous one / being so
• सती: विशेषण (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √अस् (धातु) + शतृ)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; शतृ-प्रत्ययान्तः (being/virtuous woman)

Speaker

Narrator (Purana narrator describing Satī’s action within the story)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Rasa: {"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_journey":"Anger and reproach rise sharply, framed by a striking, almost wondrous description of the other woman’s beauty and radiance."}

Characters & Entities

• Satī
• Śiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It highlights the moral intensity of dharma within Purāṇic narrative—Satī’s reaction shows how perceived impropriety or hidden conduct provokes inquiry and ethical confrontation, which then drives the larger sacred-history (mahatmya) unfolding.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly, it frames devotion as accountable and truth-oriented: even intimate relationships are tested by clarity and righteousness, preparing the ground for later teachings where sincere bhakti aligns with purity of intent and transparent conduct.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No explicit Vedāṅga (like Vyākaraṇa, Jyotiṣa, or Kalpa) is taught in this verse; it functions primarily as narrative setup for the episode rather than a technical instruction.