Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 50

Gṛhastha-nitya-karman: Śauca, Sandhyā-vidhi, Pañca-yajña, and Āśrama-krama

Devanagari script

द्विषद्वर्गं समुत्सार्य द्रुपदां शिरसि क्षिपेत् । ऋतं च सत्यमेतेन कृत्वा चैवाघमर्षणम् ॥ ५० ॥

Transliteration

dviṣadvargaṃ samutsārya drupadāṃ śirasi kṣipet | ṛtaṃ ca satyametena kṛtvā caivāghamarṣaṇam || 50 ||

Translation

ເມື່ອໄດ້ຂັບໄລ່ຝູງສັດຕູອອກໄປແລ້ວ ພຶງໂຍນ (ພາລະບາບ) ໄປເທິງສີສະຂອງ Dru-pada. ໂດຍສິ່ງນີ້ ຈຶ່ງສ້າງໃຫ້ຕັ້ງຢູ່ Ṛta (ລະບຽບຈັກກະວານ) ແລະ Satya (ຄວາມຈິງ) ແລ້ວກໍເປັນການກະທໍາ Aghamarṣaṇa—«ການຊໍາລະບາບ».

Word by Word

• द्विषत्-वर्गम्: the group of enemies
• द्विषत्-वर्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्विषत् (कृदन्त-प्रातिपदिक) + वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (षष्ठी): द्विषतां वर्गः = ‘group of enemies’

• समुत्सार्य: having expelled
• समुत्सार्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + उत् + सृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); ‘having driven out/removed’

• द्रुपदाम्: a bundle of darbha/kusha (grass)
• द्रुपदाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्रुपद (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; (द्रुपदा = दर्भ/कुश-गुच्छः इत्यर्थे)

• शिरसि: on the head
• शिरसि: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; देशाधिकरणम्

• क्षिपेत्: should place/throw
• क्षिपेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्षिप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• ऋतम्: ṛta (cosmic order/truth)
• ऋतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• सत्यम्: truth
• सत्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• एतेन: with this (mantra/act)
• एतेन: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; सर्वनाम

• कृत्वा: having performed
• कृत्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); ‘having done’

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• एव: indeed/just
• एव: Avadhāraṇa (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपातः (emphatic particle)

• अघमर्षणम्: Aghamarṣaṇa (sin-destroying rite/mantra)
• अघमर्षणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अघ + मर्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः: अघस्य मर्षणम् = ‘removal of sin’; मन्त्रनाम/कर्मनाम

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in dialogue)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara
• Aghamarshana

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames Aghamarṣaṇa as a dharmic act that restores Ṛta (right order) and Satya (truth), portraying expiation not merely as cleansing but as re-alignment with cosmic and ethical law.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While primarily ritual-expiatory, it supports bhakti by emphasizing inner and outer purity: removing ‘enemies’ (obstacles such as anger, deceit, and sin) prepares the practitioner for steadiness in truthful devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It points to prayāścitta/ritual procedure (kalpa-oriented discipline) and the Vedic ethic of Ṛta–Satya, indicating that correct practice and truthfulness are integral to sin-removal rites like Aghamarṣaṇa.