Dharma-ākhyāna (Discourse on Dharma): Worthy Charity, Fruitless Gifts, and the Merit of Building Ponds

Verse 1

नातद उवाच । श्रुतं तु गङ्गामाहात्म्यं वाञ्छितं पापनाशनम् । अधुना लक्षणं ब्रूहि भ्रातर्मे दानपात्रघयोः ॥ १ ॥

ນາຕະດະ ກ່າວວ່າ: “ຂ້ອຍໄດ້ຟັງແລ້ວ ມະຫາອານຸພາບຂອງຄົງຄາ ອັນເປັນທີ່ປາດຖະໜາ ແລະທຳລາຍບາບ. ບັດນີ້ ພີ່ນ້ອງເອີຍ ຈົ່ງບອກລັກສະນະຂອງຜູ້ຄວນເປັນພາຊະນະຮັບທານ (ດານ) ໃຫ້ຂ້ອຍ.”

Verse 2

सनक उवाच । सर्वेषामेव वर्णानां ब्रह्मणः परमो गुरुः । तस्मै दानानि देयानि दत्तस्यानन्त्यमिच्छता ॥ २ ॥

ສະນະກະ ກ່າວວ່າ: “ສຳລັບວັນນະທັງປວງ ພຣະພຣາຫມັນ (ພຣາຫມະນະ) ແມ່ນຄູອັນສູງສຸດ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ປາດຖະໜາຜົນອັນບໍ່ເສື່ອມຂອງການໃຫ້ ຄວນຖວາຍທານແກ່ພຣາຫມັນ.”

Verse 3

ब्राह्मणः प्रतिगृह्णीयात्सर्वतो भयवर्जितः । न कदापि क्षत्रविशो गृह्णीयातां प्रतिग्रहम् ॥ ३ ॥

ພຣາຫມັນອາດຮັບທານ (ປະຕິຄຣະຫະ) ໄດ້ໂດຍບໍ່ມີຄວາມຢ້ານກົວຈາກທິດໃດ; ແຕ່ກະສັດຕະຣິຍະ ຫຼື ໄວສະຍະ ບໍ່ຄວນຮັບທານເລີຍ।

Verse 4

चण्डस्य पुत्रहीनस्य दम्भाचाररतस्य च । स्वकर्मत्यागिनश्चापि दत्तं भवति निष्फलम् ॥ ४ ॥

ທານທີ່ໃຫ້ແກ່ຄົນໂຫດຮ້າຍ, ຜູ້ບໍ່ມີລູກ (ບໍ່ຮັບຜິດຊອບວົງສາ), ຜູ້ຫຼິ້ນລວງດ້ວຍຄວາມຫຼອກລວງ, ແລະຜູ້ລະທິ້ງກຳມະຕາມທຳ ຍ່ອມເປັນທານທີ່ໄຮ້ຜົນ.

Verse 5

परदाररतस्यापि परद्रव्याभिलिषिणः । नक्षत्रसूचकस्यापि दत्तं भवति निष्फलम् ॥ ५ ॥

ທານທີ່ໃຫ້ແກ່ຜູ້ຫຼົງໃນເມຍຄົນອື່ນ, ຜູ້ໂລບຢາກໄດ້ຊັບຄົນອື່ນ, ຫຼືຜູ້ຊີ້ແຕ່ດາວ (ທຳນາຍໂຫລາສາດໂດຍຂາດທຳ) ຍ່ອມໄຮ້ຜົນ.

Verse 6

असूयाविष्टमनसः कृतन्घस्य च मायिनः । अयाज्ययाजकस्यापि दत्तं भवति निष्फलम् ॥ ६ ॥

ທານທີ່ໃຫ້ແກ່ຜູ້ມີໃຈຖືກຄວາມອິດສາຄອບງຳ, ຜູ້ບໍ່ຮູ້ຄຸນ, ຜູ້ຫຼອກລວງ, ຫຼືຜູ້ປະກອບຍັດຍະໃຫ້ແກ່ຜູ້ບໍ່ຄວນຮັບ ຍ່ອມໄຮ້ຜົນ.

Verse 7

नित्यं याच्ञापरस्यापि हिंसकस्य खलस्य च । रसविक्रयिणश्वैव दत्तं भवति निष्फलम् ॥ ७ ॥ नामैका द । वेदविक्रयिणश्चापि स्मृतिविक्रयिणस्तथा । धर्मविक्रयिणो विप्र दत्तं भवति निष्फलम् ॥ ८ ॥

ທານທີ່ໃຫ້ແກ່ຜູ້ຂໍຢູ່ເປັນນິດ, ຜູ້ຮຸນແຮງ, ຄົນຊົ່ວ, ຫຼືຜູ້ຂາຍສິ່ງເພື່ອຄວາມເພີດເພີນ ຍ່ອມໄຮ້ຜົນ.

Verse 8

गानेन जीविका यस्य यस्य भार्या च पुश्चली । परोपतापिनश्चापि दत्तं भवति निष्फलम् ॥ ९ ॥

ທານທີ່ໃຫ້ແກ່ຊາຍຜູ້ຫາຊີວິດດ້ວຍການຮ້ອງເພງເປັນອາຊີບ, ຜູ້ທີ່ເມຍບໍ່ສັດຊື່, ແລະຜູ້ທີ່ເຮັດໃຫ້ຄົນອື່ນເຈັບທຸກ ຍ່ອມໄຮ້ຜົນ.

Verse 9

असिजीवी मषीजीवी देवलो ग्रामयाजकः । धावको वा भवेत्तेषां दत्तं भवति निष्फलम् ॥ १० ॥

ຜູ້ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍດາບ, ຜູ້ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍປາກກາ (ວຽກຂຽນ), ປະໂລຫິດວັດ (devala), ຜູ້ທຳຍັດຍະເພື່ອທັງບ້ານ, ຫຼືຜູ້ວິ່ງສົ່ງຂ່າວ—ຖ້າໃຫ້ທານແກ່ພວກນັ້ນ ທານນັ້ນຍ່ອມເປັນໄຮ້ຜົນ।

Verse 10

पाककर्तुः परस्यार्थे कवये गदहारिणे । अभक्ष्य भक्षकस्यापि दत्तं भवति निष्फलम् ॥ ११ ॥

ທານຍ່ອມເປັນໄຮ້ຜົນ ເມື່ອໃຫ້ແກ່ຜູ້ປຸງອາຫານເພື່ອປະໂຫຍດຄົນອື່ນ, ກະວີຮັບຈ້າງ, ຄົນອັນທະພານຖືຄອນ, ຫຼືຜູ້ກິນຂອງຕ້ອງຫ້າມ।

Verse 11

शूद्रान्नभोजिनश्चैव शूद्राणां शवदाहिनः । पौंश्वलान्नभुजश्चापि दत्तं भवति निष्फलम् ॥ १२ ॥

ທານຍ່ອມເປັນໄຮ້ຜົນ ເມື່ອໃຫ້ແກ່ຜູ້ກິນອາຫານຂອງຊູດຣະ (Śūdra), ຜູ້ເຜົາສົບຂອງຊູດຣະ, ຫຼືຜູ້ກິນອາຫານຂອງຍິງສຳສ່ອນ।

Verse 12

नामविक्रयिणो विष्णोः संध्याकर्म्मोर्ज्झितस्य च । दुष्प्रतिग्रहदग्धस्य दत्तं भवति निष्फलम् ॥ १३ ॥

ທານຍ່ອມເປັນໄຮ້ຜົນ ເມື່ອໃຫ້ແກ່ຜູ້ຂາຍນາມອັນສັກສິດຂອງວິສນຸ (Viṣṇu), ຜູ້ລະທິ້ງພິທີສັນທະຍາ (Sandhyā), ຫຼືຜູ້ຖືກ “ເຜົາ” ໂດຍການຮັບຂອງບໍ່ຄວນ (duṣ-pratigraha)।

Verse 13

दिवाशयनशीलस्य तथा मैथुनकारिणः । सध्याभोजिन एवापिदत्तं भवति निष्फलम् ॥ १४ ॥

ທານຍ່ອມເປັນໄຮ້ຜົນ ເມື່ອໃຫ້ແກ່ຜູ້ມັກນອນກາງວັນເປັນນິໄສ, ຜູ້ປະພຶດຜິດທາງເພດ, ຫຼືຜູ້ກິນໃນເວລາສັນທະຍາ (ຍາມຮຸ່ງ/ຍາມແລງ) ເປັນປະຈຳ।

Verse 14

महापातकयुक्तस्य त्यक्तस्य ज्ञातिबान्धवैः । कुण्डस्य चापि गोलस्य दत्तं भवति निष्फलम् ॥ १५ ॥

ທານທີ່ຖວາຍໃຫ້ຜູ້ມີມະຫາບາບ ແລະຖືກຍາດພີ່ນ້ອງລະທິ້ງ—ຈະເປັນ «ກຸນດະ» ຫຼື «ໂກລະ» ກໍຕາມ—ທານນັ້ນຍ່ອມເປັນຫມັນ ບໍ່ເກີດຜົນ।

Verse 15

परिवित्तेः शठस्यापि परिवत्तुः प्रमादिनः । स्त्रीजितस्यातिदुष्टस्य दत्तं भवित निष्फलम् ॥ १६ ॥

ທານທີ່ໃຫ້ແກ່ «ປະຣິວິດຕະ» (ຜູ້ຖືກລ້ຳໜ້າ), ຜູ້ຫລອກລວງ, «ປະຣິວັດຕຣະ» (ຜູ້ລ້ຳໜ້າຄົນອື່ນ), ຜູ້ປະມາດ, ຜູ້ຖືກຍິງຄອບງຳ, ຫຼືຜູ້ຊົ່ວຮ້າຍຢ່າງຍິ່ງ—ທານນັ້ນຍ່ອມເປັນຫມັນ ບໍ່ເກີດຜົນ।

Verse 16

मद्यमांसाशिनश्चापि स्त्रीविटस्यातिलोभिनः । चौरस्य पिशुनस्यापि दत्तं भवति निष्फलम् ॥ १७ ॥

ທານທີ່ໃຫ້ແກ່ຜູ້ດື່ມເຫຼົ້າກິນຊີ້ນ, ຜູ້ຫຼິ້ນຍິງ, ຜູ້ໂລບຫຼາຍ, ໂຈນ, ຫຼືຜູ້ສໍ້ສຽດນິນທາ—ທານນັ້ນຍ່ອມເປັນຫມັນ ບໍ່ເກີດຜົນ।

Verse 17

ये केचित्पापनिरता निन्दिताः सुजनैः सदा । न तेभ्यः प्रतिगृह्णीयान्न च वद्याद्दिजोत्तम । सत्कर्मनिरतायापि देयं यत्नेन नारद ॥ १८ ॥

ຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ຫມົກມຸ່ນໃນບາບ ແລະຖືກຄົນດີຕຳນິຢູ່ເສມອ—ບໍ່ຄວນຮັບທານຈາກເຂົາ ແລະດວິຊະຜູ້ປະເສີດກໍບໍ່ຄວນເວົ້າກັບເຂົາ. ແຕ່ຜູ້ມຸ່ງໝັ້ນໃນກິດດີ ຄວນໃຫ້ທານດ້ວຍຄວາມພະຍາຍາມແລະຄວາມລະມັດລະວັງ, ໂອ ນາຣະດະ।

Verse 18

यद्दानं श्रद्धया दत्तं तथा विष्णुसमर्पणम् । याचितं वापि पात्रेण भवेत्तद्दानमुत्तमम् ॥ १९ ॥

ທານໃດທີ່ໃຫ້ດ້ວຍສັດທາ ແລະອຸທິດເປັນການຖວາຍແດ່ພຣະວິສະນຸ—ແມ່ນແຕ່ໃຫ້ເມື່ອຜູ້ຄວນຮັບມາຂໍ—ທານນັ້ນຍ່ອມເປັນທານອັນສູງສຸດ।

Verse 19

परलोकं समुद्दश्य ह्यैहिकं वापि नारद । यद्दानं दीयते पात्रे तत्काम्यं मध्यमं स्मृतम् ॥ २० ॥

ໂອ ນາຣະດະ, ທານໃດທີ່ໃຫ້ແກ່ຜູ້ຄວນຮັບ ໂດຍມຸ່ງຫາຜົນ—ທັງໃນໂລກໜ້າ ຫຼືແມ່ນໃນໂລກນີ້—ທານນັ້ນເອີ້ນວ່າ “ກາມຍະ” ທານຊັ້ນກາງ।

Verse 20

दग्भेन चापि हिंसार्थं परस्याविधिनापि च । क्रुद्धेनाश्रद्धयापात्रे तद्दानं मध्यमं स्मृतम् ॥ २१ ॥

ທານທີ່ໃຫ້ດ້ວຍການດູຖູກ ຫຼືດ້ວຍໃຈຈະເຮັດຮ້າຍ, ຫຼືເຮັດຕາມວິທີອັນບໍ່ຖືກຕ້ອງຂອງຄົນອື່ນ; ອີກທັງໃຫ້ດ້ວຍຄວາມໂກດ, ບໍ່ມີສັດທາ, ແລະໃຫ້ແກ່ຜູ້ບໍ່ຄວນຮັບ—ທານນັ້ນເອີ້ນວ່າຊັ້ນກາງ।

Verse 21

अधमं बलितोषायमध्यमं स्वार्थसिद्धये । उत्तमं हरिप्रीत्यर्थं प्राहुर्वेदविदां वराः ॥ २२ ॥

ນັກ຤ິສີຜູ້ຮູ້ວິດາອັນປະເສີດກ່າວວ່າ: ຊັ້ນຕໍ່າສຸດແມ່ນການບູຊາເພື່ອປອບໃຈອຳນາດຕ່າງໆດ້ວຍບະລິ; ຊັ້ນກາງແມ່ນເພື່ອສຳເລັດປະໂຫຍດຕົນ; ຊັ້ນສູງສຸດແມ່ນການກະທຳເພື່ອໃຫ້ພຣະຫຣິ (ວິສນຸ) ພໍພຣະໄທເທົ່ານັ້ນ।

Verse 22

दानभोगविनाशाश्च रायः स्युर्गतयस्त्रिधा ॥ २३ ॥

ຊັບສິນມີທາງໄປໄດ້ສາມຢ່າງ: ໃຊ້ໃນທານ, ໃຊ້ໃນຄວາມເພີດເພີນ, ຫຼືສູນເສຍໂດຍຄວາມພິນາດ।

Verse 23

यो ददाति च नोभुक्ते तद्धनं नाशकारणम् । धनं धर्मफलं विप्र धर्मो माधवतुष्टिकृत् ॥ २४ ॥

ຜູ້ໃຫ້ທານ ແລະບໍ່ສະສົມໄວ້ເພື່ອຄວາມເພີດເພີນ—ຊັບນັ້ນບໍ່ເປັນເຫດໃຫ້ພິນາດ. ໂອ ພຣາຫມະນະ, ຊັບຈະໃຫ້ຜົນກໍ່ເມື່ອສອດຄ່ອງກັບທັມມະ; ແລະທັມມະນັ້ນແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ມາທະວະ (ວິສນຸ) ພໍພຣະໄທ।

Verse 24

तरवः किं न जीवन्ति तेऽपि लोके परार्थकाः । यत्र मूलफलैर्वृक्षाः परकार्यं प्रकुर्वते ॥ २५ ॥

ຕົ້ນໄມ້ບໍ່ໄດ້ມີຊີວິດຢູ່ໃນໂລກນີ້ດອກຫລື? ຕົ້ນໄມ້ກໍຢູ່ເພື່ອປະໂຫຍດຜູ້ອື່ນ; ດ້ວຍຮາກແລະຜົນ ມັນກະທຳການເກື້ອກູນແກ່ສັດໂລກ।

Verse 25

मनुष्या यदि विप्राग्थ्र न परार्थास्तदा मृताः । परकार्यं न ये मर्त्याः कायेनापि धनेन वा ॥ २६ ॥

ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ! ຖ້າມະນຸດບໍ່ດຳລົງຊີວິດເພື່ອຜູ້ອື່ນ ກໍເທົ່າກັບຕາຍແລ້ວ. ຜູ້ໃດບໍ່ຊ່ວຍການຂອງຜູ້ອື່ນ ດ້ວຍແຮງກາຍ ຫຼືດ້ວຍຊັບສິນ ຜູ້ນັ້ນບໍ່ໄດ້ມີຊີວິດແທ້.

Verse 26

मनसा वचसा वापि ते ज्ञेयाः पापकृत्तमाः । अत्रेतिहासं वक्ष्यामि श्रृणु नारद तत्त्वतः ॥ २७ ॥

ບຸກຄົນເຊັ່ນນັ້ນ ບໍ່ວ່າດ້ວຍໃຈ ຫຼືດ້ວຍຄຳເວົ້າ ຄວນຮູ້ວ່າເປັນຜູ້ກະທຳບາບຢ່າງຫນັກທີ່ສຸດ. ບັດນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າຕຳນານເປັນຕົວຢ່າງ—ຟັງເຖີດ ໂອ ນາຣະດະ, ໃຫ້ຮູ້ຕາມຄວາມຈິງ.

Verse 27

यत्र दानादिकानां तु लक्षणं परिकीर्तितम् । गङ्गामाहात्म्यसहितं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ २८ ॥

ໃນພາກນັ້ນ ໄດ້ກ່າວເຖິງລັກສະນະຂອງການໃຫ້ທານ ແລະຫນ້າທີ່ທາງທຳອື່ນໆ. ແລະເມື່ອປະກອບກັບມະຫາພຣະສະຫງ່າຂອງແມ່ນ້ຳຄັງຄາ ມັນເປັນຄຳສອນທີ່ທຳລາຍບາບທັງປວງ.

Verse 28

भगीरथस्य धर्मस्य संवादं पुण्यकारणम् । आसीद्भगीरथो राजा सगरान्वयसंभवः ॥ २९ ॥

ບັດນີ້ຈະເລົ່າສົນທະນາເກືອບກ່ຽວກັບທຳຂອງພຣະຣາຊາ ພະຄີຣະຖະ—ອັນເປັນເຫດໃຫ້ເກີດບຸນ. ມີກະສັດນາມວ່າ ພະຄີຣະຖະ ເກີດໃນວົງສາຂອງສະຄະຣະ.

Verse 29

शशास पृथिवीं मेतां सत्पद्वीपां ससागराम् । सर्वधर्मरतो नित्यं सत्यसंधः प्रतापवान् ॥ ३० ॥

ພະອົງປົກຄອງແຜ່ນດິນນີ້ທັງມວນ ພ້ອມດ້ວຍທະວີບອັນປະເສີດ ແລະມະຫາສະໝຸດທີ່ຫ້ອມລ້ອມ; ຊື່ສັດຕໍ່ສັດທຳ ຮັກທຳທຸກປະການ ແລະສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍວິລະກຳ.

Verse 30

कन्दर्पसद्दशो रुपे यायजृको विचक्षणः । प्रालेयाद्रिसमो धैर्ये धर्मे धर्मसमो नृपः ॥ ३१ ॥

ໃນຄວາມງາມ ພະອົງດຸດດັ່ງກາມະເທວ; ໃນການບູຊາຍັດຍະ ເປັນຜູ້ອຸປະຖຳທີ່ຮອບຄອບ; ໃນຄວາມອົດທົນ ເໝືອນພູຫິມະວັນ; ແລະໃນຄວາມຊອບທຳ ກະສັດນັ້ນເທົ່າທຽມທ່ານທຳ (Dharma) ເອງ.

Verse 31

सर्वलक्षणसंपन्नः सर्वशास्त्रार्थपारगः । सर्वसंपत्समायुक्तः सर्वानन्दकरो मुने ॥ ३२ ॥

ໂອ ມຸນີ, ພະອົງພ້ອມດ້ວຍລັກສະນະມົງຄຸນທຸກປະການ, ຊ່ຽວຊານໃນຄວາມໝາຍແທ້ຂອງສາດສະຕຣາທັງປວງ, ມີສິລິມົງຄຸນແລະຄວາມຮັ່ງມີຄົບຖ້ວນ, ແລະເປັນຜູ້ປະທານຄວາມປິຕິແກ່ທຸກຄົນ.

Verse 32

आतिथ्यप्रयतो नित्यं वासुदेवार्चनेरतः । पराक्रमी गुणनिधिर्मैत्रः कारुणिकः सधीः ॥ ३३ ॥

ພະອົງພາກພຽນໃນການຕ້ອນຮັບແຂກເປັນນິດ, ແລະຫມັ້ນບູຊາພຣະວາສຸເທວ (Vāsudeva) ຢູ່ເສມອ; ກ້າຫານ, ເປັນຄັງແຫ່ງຄຸນຄ່າ, ເປັນມິດ, ມີເມດຕາກະລຸນາ, ແລະມີປັນຍາອັນດີ.

Verse 33

एतादृशं तं राजानं ज्ञात्वा हृष्टो भगीरथम् । धर्मराजो द्विजश्रेष्ठ कदाचिद्द्रष्टुमागतः ॥ ३४ ॥

ເມື່ອທ່ານທຳມະຣາຊ (ຍະມະ) ຮູ້ວ່າ ພຣະຣາຊາພະຄີຣະຖະ ເປັນຜູ້ມີຄຸນຄ່າເຊັ່ນນັ້ນ, ກໍເກີດຄວາມປິຕິຍິນດີ; ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ, ທ່ານໄດ້ມາເຢັ້ຍຢາມເພື່ອເຫັນພະອົງໃນຄັ້ງໜຶ່ງ.

Verse 34

समागतं धर्मराजमर्हयामास भूपतिः । शास्त्रदृष्टेन विधिना धर्मः प्री उवाच तम् ॥ ३५ ॥

ເມື່ອທໍາມະຣາຊາມາຮອດ ພະຣາຊາໄດ້ຕ້ອນຮັບແລະບູຊາຢ່າງສົມຄວນ ຕາມພິທີທີ່ຄໍາພີກໍານົດ; ແລ້ວທໍາມະຜູ້ປິຕິ ໄດ້ກ່າວກັບພະອົງ।

Verse 35

धर्मराज उवाच । राजन्धर्मविदां श्रेष्टप्रसिद्धोऽसि जगत्र्रये । धर्मराजोऽथ कीर्तिं ते श्रुत्वा त्वां द्रष्टुमागतः ॥ ३६ ॥

ທໍາມະຣາຊາກ່າວວ່າ: “ໂອ ພະຣາຊາ, ທ່ານໂດ່ງດັງໃນໂລກທັງສາມ ເປັນຜູ້ຮູ້ທໍາມະອັນຍອດ. ເພາະສະນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າ ທໍາມະຣາຊາ ໄດ້ຍິນກຽດຊື່ຂອງທ່ານ ແລະມາເພື່ອເຫັນທ່ານ.”

Verse 36

सन्मार्गनिरतं सत्यं सर्वभूतहिते रतम् । द्रष्टुमिच्छन्ति विबुधारतवोत्कुष्टगुणप्रियाः ॥ ३७ ॥

ບັນດາຜູ້ຮູ້ ຜູ້ຊື່ນຊົມຄຸນທໍາ ແລະຮັກຄຸນຄ່າອັນສູງ ປາຖະນາຈະເຫັນຜູ້ສັດຈິງ ຜູ້ມຸ່ງໝັ້ນໃນທາງທີ່ຖືກ ແລະອຸທິດເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ສັດທັງປວງ।

Verse 37

कीर्तिर्नीतिश्च संपत्तिर्वर्तते यत्र भूपते । वसन्ति तत्र नियतं गुणास्सन्तश्च देवताः ॥ ३८ ॥

ໂອ ພະຣາຊາ, ບ່ອນໃດທີ່ມີຊື່ສຽງ ຄວາມປະພຶດຊອບທໍາ ແລະຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ ບ່ອນນັ້ນຄຸນທໍາຈະສະຖິດຢູ່ແນ່ນອນ; ຄົນດີ ແລະເທວະດາກໍຢູ່ທີ່ນັ້ນເຊັ່ນກັນ।

Verse 38

अहो राजन्महाभाग शोभनीचरितं तव । सर्वभूतहितत्वादि मादृशामपि दुर्लभम् ॥ ३९ ॥

ອ້າວ ພະຣາຊາຜູ້ມີວາສະນາຍິ່ງ, ການປະພຶດຂອງທ່ານງາມນ່າຊົມແທ້. ຄຸນຄ່າເຊັ່ນການມຸ່ງໝັ້ນເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ສັດທັງປວງ ແມ່ນຫາຍາກ ແມ່ນແຕ່ໃນພວກເຮົາເອງ।

Verse 39

इत्युक्तवन्तं तं धर्मं प्रणिपत्य भगीरथः । प्रोवाच विनयाविष्टः संहृष्टः श्लक्ष्णया गिरा ॥ ४० ॥

ເມື່ອທ່ານທັມມະໄດ້ກ່າວແລ້ວ ພະພາກີຣະຖະໄດ້ກົ່ມກາບນົບນ້ອມຕໍ່ທັມມະ ແລ້ວດ້ວຍຄວາມຖ່ອມຕົນແລະຄວາມປິຕິ ໄດ້ກ່າວດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາອ່ອນໂຍນ។

Verse 40

भगीरथ उवाच । भगवन्सर्वधर्मज्ञ समदर्शित् सुरेश्वर । कृपया परयाविष्टो यत्पृच्छामि वदस्व तत् ॥ ४१ ॥

ພະພາກີຣະຖະກ່າວວ່າ: “ຂໍນົບນ້ອມແດ່ພຣະອົງຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ຮູ້ທັມມະທັງປວງ ຜູ້ເບິ່ງທຸກສິ່ງດ້ວຍຄວາມເທົ່າທຽມ ໂອ້ ຈອມເທວະດາ; ດ້ວຍມະຫາກະລຸນາ ຂໍໃຫ້ພຣະອົງຕອບສິ່ງທີ່ຂ້າພະອົງຖາມ.”

Verse 41

धर्मा कीदृग्विधाः प्रोक्ताः के लोका धर्मशालिनाम् । कियत्यो यातनाः प्रोक्ताः केषां ताः परिकीर्तिताः ॥ ४२ ॥

ທັມມະຖືກສອນໄວ້ເປັນປະເພດໃດແນວໃດ? ຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນທັມມະຈະໄດ້ໄປສູ່ໂລກໃດ? ການລົງໂທດແລະຄວາມທຸກທໍລະມານຖືກກ່າວໄວ້ຈໍານວນເທົ່າໃດ ແລະສໍາລັບຜູ້ໃດຈຶ່ງຖືກປະກາດໄວ້ໂດຍຈໍາເພາະ?

Verse 42

त्वया संमाननीया ये शासनीयाश्च ये यथा । तत्सर्वं मे महाभाग विस्तराद्वक्तुमर्हसि ॥ ४३ ॥

ໂອ້ ຜູ້ມີບຸນຍາທິການ ຂໍໃຫ້ທ່ານອະທິບາຍໃຫ້ຂ້າພະອົງຟັງຢ່າງລະອຽດທັງໝົດນີ້: ຜູ້ໃດຄວນໄດ້ຮັບການນັບຖືຈາກທ່ານ ແລະຜູ້ໃດຄວນໄດ້ຮັບການຕັກເຕືອນລົງໂທດ ແລະດ້ວຍວິທີໃດ.

Verse 43

धर्मराज उवाच । साधु साधु महाबुद्धे मतिस्ते विमलोर्जिता । धर्माधर्मान्प्रवक्ष्यामितत्त्वतः श्रृणु भक्तितः ॥ ४४ ॥

ທັມມະຣາຊາກ່າວວ່າ: “ດີແທ້ ດີແທ້ ໂອ້ ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງໃຫຍ່; ຄວາມຄິດຂອງເຈົ້າບໍລິສຸດ ແລະໝັ້ນຄົງ. ບັດນີ້ ຂ້າພະອົງຈະອະທິບາຍທັມມະແລະອະທັມມະຕາມຄວາມຈິງ; ຈົ່ງຟັງດ້ວຍຄວາມເລື່ອມໃສ.”

Verse 44

धर्मा बहुविधाः प्रोक्ताः पुण्यलोकप्रदायकाः । तथैव यातनाः प्रोक्ता असंख्या घोरदर्शताः ॥ ४५ ॥

ທັມມະຫຼາຍປະເພດໄດ້ຖືກສອນ ເພື່ອປະທານການເຂົ້າເຖິງໂລກແຫ່ງບຸນ; ແລະການທໍລະມານນັບບໍ່ຖ້ວນ ອັນນ່າຢ້ານກົວກໍຖືກພັນນາໄວ້ເຊັ່ນກັນ।

Verse 45

विस्तराद्गदितुं नालमपि वर्षशतायुतैः । तस्मातंसमासतो वक्ष्ये धर्माधर्मनिदर्शनम् ॥ ४६ ॥

ແມ່ນແຕ່ມີຫຼາຍສິບລ້ານສະຕະວັດ ກໍຍັງບໍ່ພໍທີ່ຈະກ່າວລາຍລະອຽດໃຫ້ຄົບຖ້ວນ. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວໂດຍຫຍໍ້ ເຖິງເຄື່ອງຊີ້ບອກຂອງທັມມະ ແລະ ອະທັມມະ।

Verse 46

वृत्तिदानं द्विजानां वै महापुण्यं प्रकीर्ततम् । तथैवाध्यात्मविदुषो दत्तं भवति चाक्षयम् ॥ ४७ ॥

ການອຸປະຖຳຊີວິດຄວາມເປັນຢູ່ແກ່ດວິຊະ (ພຣາຫມັນ) ຖືກຍົກຍ້ອງວ່າເປັນບຸນອັນຍິ່ງໃຫຍ່. ແລະທານທີ່ມອບແກ່ຜູ້ຮູ້ທາງອາດຍາດມະ (ອັດຕະ) ຍ່ອມເປັນຜົນບໍ່ຮູ້ສິ້ນ.

Verse 47

कुटुम्बिनं या शास्त्रज्ञं श्रोत्रियं वा गुणान्वितम् । यो दत्त्वा स्यापयेदृतिं तस्य पुण्यफलं श्रृणु ॥ ४८ ॥

ຈະເປັນຄົນຄອບຄົວ, ຜູ້ຮູ້ຄຳພີຊາສະຕຣະ, ຫຼື ຊໂຣຕຣິຍະຜູ້ມີຄຸນທຳ—ຜູ້ໃດມອບທານແລ້ວຊ່ວຍຂັບໄລ່ຄວາມທຸກຂອງຜູ້ຮັບ, ຈົ່ງຟັງຜົນບຸນຂອງການນັ້ນ.

Verse 48

मातृताः पितृतश्चैव द्विजः कोटिकुलन्वितः । निर्विश्य विष्णुभवनं कल्पं तत्रैव मोदते ॥ ४९ ॥

ດວິຊະນັ້ນ ຜູ້ຖືກຍົກຍ້ອງດ້ວຍສາຍມານດາ ແລະ ສາຍບິດາ ອັນມີຕະກູນນັບໂກຕິ ຍ່ອມເຂົ້າສູ່ວິສນຸພະວະນະ (ພຣະວິສນຸວິຫານ) ແລະຊື່ນບານຢູ່ທີ່ນັ້ນຕະຫຼອດໜຶ່ງກັລປະ.

Verse 49

गण्यन्ते पांसवो भूमेर्गण्यन्ते वृष्टिविन्दवः । न गण्यन्ते विधात्रापि ब्रहह्मवृत्तिफलानि वै ॥ ५० ॥

ຝຸ່ນດິນໃນແຜ່ນດິນຍັງນັບໄດ້ ແລະ ຫຍອດຝົນກໍນັບໄດ້; ແຕ່ຜົນບຸນທີ່ເກີດຈາກການດຳລົງຊີວິດຕາມວິຖີພຣະພຣະຫມັນ (brahma-vṛtti) ນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ພຣະຜູ້ສ້າງ (ວິທາຕາ) ກໍບໍ່ອາດນັບໄດ້ແທ້ໆ।

Verse 50

समस्तदेवतारुपो ब्राह्मणः परिकीर्तितः । जीवनं ददतस्तस्य कः पुण्यं गदितुं क्षमः ॥ ५१ ॥

ພຣາຫມັນ (Brāhmaṇa) ຖືກສັນລະເສີນວ່າເປັນຮູບຮ່າງຂອງເທວະທັງປວງ. ສຳລັບຜູ້ທີ່ໃຫ້ການອຸປະຖຳຊີວິດແກ່ທ່ານນັ້ນ ຜູ້ໃດຈະສາມາດກ່າວອະທິບາຍບຸນ (puṇya) ທີ່ເກີດຂຶ້ນໄດ້?

Verse 51

यो विप्रहितकृन्नित्यं स सर्वान्कृतवान्मखान् । स स्नातः सर्वतीर्थेषु तप्तं तेनाखिलं तपः ॥ ५२ ॥

ຜູ້ໃດທີ່ປະຕິບັດໜ້າທີ່ທີ່ຄຳພີກຳນົດໄວ້ເປັນນິດ ຜູ້ນັ້ນເທົ່າກັບໄດ້ກະທຳຍັດ (ມະຄະ) ທັງປວງ; ເທົ່າກັບໄດ້ອາບນ້ຳໃນທີ່ທ່ານ້ຳສັກສິດທັງໝົດ ແລະ ຕະປະ (tapas) ທຸກຢ່າງກໍສຳເລັດໂດຍຜູ້ນັ້ນ।

Verse 52

यो ददस्वेति विप्राणां जीवनं प्रेरयेत्परम् । सोऽपि तत्फलमाप्नोति किमन्यैर्बहुभाषितैः ॥ ५३ ॥

ຜູ້ໃດທີ່ດ້ວຍໃຈອັນແຮງກ້າ ກະຕຸ້ນໃຫ້ມີການອຸປະຖຳຊີວິດແກ່ພຣາຫມັນ ໂດຍກ່າວວ່າ “ຈົ່ງໃຫ້!” ແມ່ນແຕ່ຜູ້ນັ້ນກໍໄດ້ຮັບຜົນຂອງທານນັ້ນເທົ່າກັນ. ຈະຕ້ອງເວົ້າຫຼາຍໄປເພື່ອຫຍັງ?

Verse 53

तडागं कारयेद्यस्तु स्वयमेवापरेण वा । वक्तुं तत्पुण्यसंख्यानं नालं वर्षशतायुषा ॥ ५४ ॥

ຜູ້ໃດທີ່ເຮັດໃຫ້ມີການສ້າງສະຫຼອງນ້ຳ (ຕະດາກ) ບໍ່ວ່າຈະເຮັດເອງ ຫຼື ໃຫ້ຜູ້ອື່ນເຮັດແທນ ກໍຕາມ; ແມ່ນແຕ່ຜູ້ມີອາຍຸຮ້ອຍປີ ກໍບໍ່ພໍທີ່ຈະກ່າວບອກໃຫ້ຄົບຖ້ວນເຖິງຈຳນວນບຸນຂອງມັນ।

Verse 54

एकश्चेदध्वगो राजंस्तडागस्य जलं पिबेत् । कत्कर्तुः सर्वपापानि नश्यन्त्येव न संशयः ॥ ५५ ॥

ຂໍແດ່ພະຣາຊາ ແມ່ນແຕ່ນັກເດີນທາງຄົນດຽວດື່ມນ້ຳຈາກສະຫຼອງ ບາບທັງປວງຂອງຜູ້ທີ່ສ້າງສະຫຼອງນັ້ນຈະສິ້ນໄປ ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສເລີຍ।

Verse 55

एकाहमपि यत्कुर्याद्भूमिस्थमुदकं नरः । स मुक्तः सर्वपापेभ्यः शतवर्षं वसेद्दिवि ॥ ५६ ॥

ແມ່ນແຕ່ມື້ດຽວ ຖ້າມະນຸດວາງນ້ຳລົງເທິງດິນເປັນການບູຊາ ຜູ້ນັ້ນຈະພົ້ນຈາກບາບທັງປວງ ແລະຢູ່ໃນສະຫວັນໜຶ່ງຮ້ອຍປີ।

Verse 56

कर्तुं तडागं यो मर्त्यः साह्यकः शक्तितो भवेत् । सोऽपि तत्फलमाप्नोति तुष्टः प्रेरक एव च ॥ ५७ ॥

ຜູ້ໃດເປັນມະນຸດ ຕາມກຳລັງຂອງຕົນເຂົ້າຊ່ວຍສ້າງສະຫຼອງ ຜູ້ນັ້ນກໍໄດ້ຮັບຜົນບຸນດຽວກັນ; ແລະຜູ້ທີ່ຍິນດີຊັກຊວນໃຫ້ຜູ້ອື່ນເຮັດ ກໍໄດ້ຜົນນັ້ນເຊັ່ນກັນ।

Verse 57

मृदं सिद्धार्थमात्रां वा तडागाद्यो वहिः क्षिपेत् । तिष्टत्यब्दशतं स्वर्गे विमुक्तः पापकोटिभिः ॥ ५८ ॥

ຖ້າຜູ້ໃດຕັກຕົມຈາກສະຫຼອງແລ້ວໂຍນອອກນອກ ແມ່ນແຕ່ນ້ອຍນິດ ຫຼືພຽງເທົ່າເມັດຜັກກາດ (ເມັດມັດສະຕາດ) ຜູ້ນັ້ນຈະຢູ່ໃນສະຫວັນໜຶ່ງຮ້ອຍປີ ພົ້ນຈາກບາບນັບໂກດິ।

Verse 58

देवता यस्य तुष्यन्ति गुरवो वा नृपोत्तम । तडागपुण्यभाक्स स्यादित्येषा शाश्वती श्रुतिः ॥ ५९ ॥

ຂໍແດ່ພະຣາຊາຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ໃດທີ່ເຮັດໃຫ້ເທວະດາ ຫຼືຄູບາອາຈານຜູ້ນ່າເຄົາລົບພໍໃຈ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ຮ່ວມຮັບບຸນແຫ່ງສະຫຼອງອັນສັກສິດ; ນີ້ແມ່ນຄຳສອນອັນຖາວອນຂອງຄຳພີ।

Verse 59

इतिहासं प्रवक्ष्यामि तवात्र नृपसत्तम । यं श्रृत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः ॥ ६० ॥

ໂອ ກະສັດຜູ້ປະເສີດ, ບັດນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າປະຫວັດອັນສັກສິດໃຫ້ທ່ານ; ຜູ້ໃດຟັງແລ້ວ ຈະພົ້ນຈາກບາບທັງປວງ—ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສ.

Verse 60

गौडदेशेऽतिविख्यातो राजासीद्वीरभद्रकः । महाप्रतापी विद्यावान्सदा विप्रप्रपूजकः ॥ ६१ ॥

ໃນແຜ່ນດິນເກົາດາ ມີກະສັດນາມ ວີຣະພັດຣະກະ ຜູ້ໂດ່ງດັງຫຼາຍ; ກ້າຫານມີອານຸພາບ, ຮູ້ຮອບ, ແລະບູຊາພຣາຫມັນຢູ່ເປັນນິດ.

Verse 61

वेदशास्त्रकुलाचारयुक्तो मित्रक्विर्धनः । तस्य राज्ञी महाभागा नान्मा चम्पकमञ्जरी ॥ ६२ ॥

ພຣະອົງມີຄວາມຮູ້ໃນເວດະ ແລະ ສາດສະຕຣາ, ຕັ້ງມັ່ນໃນຂະບວນປະເພນີອັນດີຂອງຕະກູນ; ເປັນມິດກັບນັກປັນຍາ ແລະມີຊັບສິນຫຼາຍ. ພຣະມະເຫສີຜູ້ມີບຸນວາສະນາ ຊື່ ຈຳປະກະມັນຈະຣີ.

Verse 62

तस्य राज्ञो महामात्याः कृत्माकृस्यविचारणाः । धर्माणां धर्मशास्त्रेस्तु सदा कुर्वन्ति निश्चयम् ॥ ६३ ॥

ມະຫາອຳມາດຂອງກະສັດນັ້ນ ພິຈາລະນາສິ່ງທີ່ເຮັດແລ້ວ ແລະສິ່ງທີ່ຍັງຕ້ອງເຮັດ; ແລະຍຶດຕາມທັມມະສາດ ຕັດສິນເລື່ອງທັມມະຢ່າງໝັ້ນຄົງເປັນນິດ.

Verse 63

प्रायश्चित्तं चिकित्त्सां च ज्योतिषे धर्मनिर्णयम् । विनाशास्त्रेण यो ब्रूयात्तमाहुर्ब्रह्यघातकम् ॥ ६४ ॥

ຜູ້ໃດສອນເລື່ອງປຣາຍະຊິດ (ການແກ້ບາບ), ການຮັກສາໂລກ, ແລະການຕັດສິນທັມມະດ້ວຍໂຫລາສາດ ໂດຍອາໄສຄຳສອນທີ່ທຳລາຍແລະເຮັດໃຫ້ເກີດໂທດ—ຄົນນັ້ນເຂົາເອີ້ນວ່າ ‘ຜູ້ຂ້າພຣະພຣາຫມັນ’ ອັນເປັນບາບໜັກ.

Verse 64

इति निश्चित्य मनसा मन्वादीरितधर्मकान् । आचार्येभ्यः सदा भूपः श्रृणोति विधिपूर्वकम् ॥ ६५ ॥

ເມື່ອຕັ້ງໃຈແນ່ນອນໃນຈິດ ວ່າຈະປະຕິບັດທຳທີ່ມະນຸ ແລະນັກວາງກົດອື່ນໆ ໄດ້ກ່າວໄວ້ ພະຣາຊາຈຶ່ງຟັງຈາກອາຈານຢູ່ເປັນນິດ ຕາມພິທີທີ່ຖືກບັນຍັດໄວ້।

Verse 65

न कोऽप्यन्यायवर्ती तस्य राज्येऽवरोऽपि च । धर्मेण पाल्यमानस्य तस्य देशस्य भूपतेः ॥ ६६ ॥

ໃນອານາຈັກຂອງພະຣາຊາຜູ້ປົກປ້ອງແຜ່ນດິນດ້ວຍທຳ ແມ່ນແຕ່ຜູ້ຕ່ຳສຸດກໍບໍ່ກາຍເປັນຜູ້ດຳເນີນຕາມອະຍຸດຕິທຳເລີຍ।

Verse 66

जातं समत्वं स्वर्गस्य सौराज्यस्य शुभावहम् । स चैकदा तु नृपतिर्मृगयायां महावने ॥ ६७ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ຄວາມເສມພາກກໍເກີດຂຶ້ນ ດຸດດັ່ງສະຫວັນ ນຳພາຄວາມມົງຄຸນແກ່ຣາຊະອຳນາດອັນຊອບທຳນັ້ນ। ແລະຄັ້ງໜຶ່ງ ພະຣາຊາໄດ້ໄປລ່າສັດໃນປ່າໃຫຍ່।

Verse 67

मन्त्र्यादिभिः परिवृतो बभ्राम मध्यभास्करम् । दैवादाखेटशून्यस्य ह्यतिश्रान्तस्य तत्र वै ॥ ६८ ॥

ພະຣາຊາຖືກຫ້ອມລ້ອມດ້ວຍມົນຕີ ແລະຜູ້ຕິດຕາມ ພະອົງໄດ້ທ່ອງໄປຈົນເຖິງເວລາຕາເວັນຢູ່ກາງຟ້າ; ແລະໂດຍອຳນາດແຫ່ງຊະຕາ ເມື່ອບໍ່ມີການລ່າສັດເປັນຄວາມບັນເທີງ ພະອົງຈຶ່ງເມື່ອຍລ້າຢ່າງຫນັກຢູ່ທີ່ນັ້ນ।

Verse 68

नृपरीतस्य संजातं सरसो दर्शनं नृप । ततः शुष्कां तु सरसीं दृष्ट्वा तत्र व्यचिन्तयत् ॥ ६९ ॥

ໂອ ພະຣາຊາ, ຕໍ່ໜ້າພະອົງຜູ້ຖືກຄວາມທຸກຮົບຮຸມ ປາກົດພາບຂອງສະຣະນ້ຳໜຶ່ງ. ແຕ່ເມື່ອເຫັນວ່າສະຣະນັ້ນແຫ້ງຂອດ ພະອົງຈຶ່ງຄິດໄຕ່ຕອງຢູ່ທີ່ນັ້ນ।

Verse 69

किमयं सरसीश्रृङ्गेभुवः केन विनिर्मिता । कथं जलं भवेदत्र येन जीवेदयं नृपः ॥ ७० ॥

«ດິນແດນນີ້ທີ່ຢູ່ເທິງຍອດຂອງສະລະນ້ຳນີ້ແມ່ນຫຍັງ, ແລະໃຜເປັນຜູ້ສ້າງ? ແລ້ວນ້ຳຈະມີຢູ່ນີ້ໄດ້ແນວໃດ ເພື່ອໃຫ້ພະຣາຊານີ້ດຳລົງຊີວິດ?»

Verse 70

ततो बुद्धिः समभवत्खाते तस्या नृपोत्तम । हस्तमात्रं ततो गर्त्तं खात्वा तोयमवाप्तवान् ॥ ७१ ॥

ຕໍ່ມາ ໂອ ພະຣາຊາຜູ້ປະເສີດ, ຄວາມຄິດໜຶ່ງເກີດຂຶ້ນໃນນາງ: ນາງໄດ້ຂຸດຫຼຸມເພີງແຕ່ລຶກເທົ່າຝາມື ແລະໄດ້ນ້ຳມາ.

Verse 71

तेन तोयेन पीतेन राज्ञस्तृत्पिरजायत । मन्त्रिणश्चापि भूमिश बुद्धिसागरसंज्ञिनः ॥ ७२ ॥

ເມື່ອພະຣາຊາໄດ້ດື່ມນ້ຳນັ້ນ ຄວາມຫິວກໍສະຫງົບລົງຢ່າງເຕັມທີ. ແລະບັນດາມະນະຕີກໍດີໃຈ, ໂອ ຈອມແຜ່ນດິນ—ຜູ້ທີ່ໄດ້ນາມວ່າ «ມະຫາສະມຸດແຫ່ງປັນຍາ».

Verse 72

स बुद्धिसागरो भूपं प्राह धर्मार्थकोविदः । राजन्नियं पुष्करिणी वर्षाजलवती पुरा ॥ ७३ ॥

ຜູ້ທີ່ໄດ້ນາມວ່າ «ມະຫາສະມຸດແຫ່ງປັນຍາ» ຜູ້ຊຳນານໃນທັງທຳມະ ແລະ ອັດຖະ ໄດ້ກ່າວຕໍ່ພະຣາຊາວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ໃນການກ່ອນ ສະລະດອກບົວ (ປຸສກະຣິນີ) ນີ້ເຄີຍເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳຝົນ»។

Verse 73

अद्यैनां बद्धवप्रां च कर्त्तुं जाता मतिर्मम । तद्भवान्मोदतां देव दत्तादाज्ञां च मेऽनघ ॥ ७४ ॥

«ມື້ນີ້ ຄວາມຕັ້ງໃຈຂອງຂ້າເກີດຂຶ້ນ ເພື່ອມັດນາງ ແລະນຳນາງໄປດ້ວຍ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພະເທວະ, ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ, ຂໍໃຫ້ພະອົງຊື່ນບານ ແລະປະທານອະນຸຍາດແກ່ຂ້າ ຕໍ່ສິ່ງທີ່ໄດ້ມອບໃຫ້ຂ້າ»។

Verse 74

इति श्रुत्वा वचस्तस्य मन्त्रिणो नृपसत्तमः । मुमुदेऽतितरां भूपः स्वयं कर्तुं समुद्यतः ॥ ७५ ॥

ເມື່ອໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄໍາຂອງມົນຕຣີນັ້ນ ກະສັດຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດກໍຍິນດີຢ່າງຫຼາຍ ແລະພຣະອົງລຸກຂຶ້ນ ຕັ້ງໃຈຈະປະຕິບັດເອງ।

Verse 75

तमेव मन्त्रिणां तत्र युयोज शुभकर्मणि । ततो राजाज्ञया सोऽपि बुद्धिसागरको मुदा ॥ ७६ ॥

ໃນທີ່ນັ້ນ ພຣະອົງໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງຜູ້ນັ້ນໃນຫມູ່ມົນຕຣີ ໃຫ້ຮັບໜ້າທີ່ອັນເປັນມົງຄຸນ। ແລ້ວຕາມພຣະບັນຊາ ພຸດທິ-ສາຄະຣະກໍປະຕິບັດດ້ວຍຄວາມຍິນດີ।

Verse 76

सरसीं सागरं कर्त्तुमुद्यतः पुण्यकृत्तमः । धनुषां चैव पञ्चाशत्सर्वतो विस्तृतायताम् ॥ ७७ ॥

ຜູ້ກະທໍາບຸນອັນປະເສີດນັ້ນ ອອກໄປເພື່ອເຮັດໃຫ້ສະຣະສີກາຍເປັນສາຄະຣະ ແລະຂະຫຍາຍອອກທຸກດ້ານ ໃຫ້ກວ້າງໄກຮອດຫ້າສິບຄັນທະນູ।

Verse 77

सरसीं बद्धसु शिलां चकारागाधशम्बराम् । तां विनिर्माय सरसीं राज्ञे सर्वं न्यवेदयत् ॥ ७८ ॥

ລາວໄດ້ກໍ່ສ້າງສະຣະສີໂດຍວາງຫີນເປັນຄັນກັ້ນ ໃຫ້ເລິກ ແລະກັກເກັບໄດ້ດີ. ເມື່ອສ້າງສະຣະສີນັ້ນແລ້ວ ລາວໄດ້ທູນລາຍງານທຸກຢ່າງແດ່ພຣະຣາຊາ।

Verse 78

तस्यां ततः प्रभृति वै सर्वेऽपि वनचारिणः । पान्थाः पिपासिता भूप लभन्ते स्म जलं शुभम् ॥ ७९ ॥

ນັບແຕ່ນັ້ນເປັນຕົ້ນມາ ໂອ ພຣະຣາຊາ ຜູ້ເດີນປ່າທັງຫມົດ—ຜູ້ເດີນທາງທີ່ຫິວນ້ໍາ—ກໍໄດ້ຮັບນ້ໍາອັນເປັນມົງຄຸນ ແລະບໍລິສຸດຢູ່ທີ່ນັ້ນເສມອ।

Verse 79

कदाचित्स्वायुषश्चान्ते स मन्त्री बुद्धिसागरः । प्रमृतो गतवाँल्लोकं लोकशास्तुर्मम प्रभो ॥ ८० ॥

ຄັ້ງໜຶ່ງ ໃນທ້າຍອາຍຸທີ່ກຳນົດໄວ້ ມະນະຕີນັ້ນ—ດັ່ງມະຫາສະໝຸດແຫ່ງປັນຍາ—ໄດ້ສິ້ນຊີວິດ ແລະໄປສູ່ໂລກຂອງພຣະເຈົ້າແຫ່ງໂລກທັງປວງ ຜູ້ເປັນນາຍຂອງຂ້ອຍ।

Verse 80

तदर्थं तु मया पृष्टो धर्मो धर्मलिपिंकरः । चित्रगुत्पस्तु तत्कर्म मह्यं सर्वं न्यवेदयत् ॥ ८१ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ເພື່ອເຫດນັ້ນແທ້ໆ ຂ້ອຍໄດ້ຖາມພຣະທັມ—ຜູ້ຈາລຶກບັນທຶກຄວາມຊອບທຳ; ແລະ ຈິຕຣະກຸປຕະ ກໍໄດ້ແຈ້ງໃຫ້ຂ້ອຍຮູ້ການກະທຳທັງໝົດນັ້ນຢ່າງຄົບຖ້ວນ।

Verse 81

उपदेष्टा स्वयं चासौ धर्मकार्यस्य भूपतेः । तस्माद्धर्मविमानं तु समारोढुमिहार्हति ॥ ८२ ॥

ໂອ ພຣະຣາຊາ, ລາວເອງແມ່ນຜູ້ຊີ້ນຳໃນການງານອັນຊອບທຳຂອງພຣະອົງ; ດັ່ງນັ້ນ ລາວຈຶ່ງສົມຄວນຂຶ້ນສູ່ວິມານຟ້າສະຫວັນທີ່ຊື່ «ທັມ» ຢູ່ນີ້ແທ້ໆ।

Verse 82

इत्युक्ते चित्रगुप्तेन समाज्ञप्तो मया नृप । विमानं धर्मसंज्ञं तु आरोढुं बुद्धिसागरः ॥ ८३ ॥

ໂອ ພຣະຣາຊາ, ເມື່ອ ຈິຕຣະກຸປຕະ ເວົ້າດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ຂ້ອຍໄດ້ຮັບຄຳສັ່ງໃຫ້ຜູ້ມີປັນຍາດັ່ງມະຫາສະໝຸດນັ້ນ ຂຶ້ນສູ່ວິມານຟ້າສະຫວັນທີ່ຊື່ «ທັມ».

Verse 83

अथ कालान्तरे राजन्सराजा वीरभद्रकः । मृतो गतो मम स्थानं नमश्चक्रे मुदान्वितः ॥ ८४ ॥

ຕໍ່ມາ ຫຼັງຈາກເວລາຜ່ານໄປບາງສ່ວນ ໂອ ພຣະຣາຊາ, ພຣະຣາຊາ ວີຣະພັດຣະກະ ໄດ້ສິ້ນຊີວິດ ແລະມາຮອດສະຖານທີ່ຂອງຂ້ອຍ; ດ້ວຍຄວາມປິຕິ ລາວໄດ້ກໍ່ນົບນ້ອມຢ່າງເຄົາລົບ।

Verse 84

मया तु तत्र तस्यापि पृष्टं कर्माखिलं नृप । कथितं चित्रगुत्पेन धर्मं सरसिसंभवम् ॥ ८५ ॥

ທີ່ນັ້ນ ໂອ້ ພະຣາຊາ, ຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ຖາມເຂົາເຖິງກຳທຸກປະເພດ ແລະ ຜົນຂອງກຳນັ້ນ. ແລ້ວ ຈິຕຣະກຸບຕະ ໄດ້ອະທິບາຍແກ່ຂ້າພະເຈົ້າເຖິງ ທັມມະທີ່ເກີດຈາກຜູ້ເກີດຈາກດອກບົວ (ພຣະພຣະຫມາ)។

Verse 85

तदा सम्यङ्मया राजा बोधितोऽभूद्यथाश्रृणु । अधित्यकायां भूपाल सैकतस्य गिरेः परा ॥ ८६ ॥

ແລ້ວ ໂອ້ ພະຣາຊາ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຊີ້ນຳຜູ້ປົກຄອງໃຫ້ຖືກຕ້ອງ—ຈົ່ງຟັງຕາມທີ່ເກີດຂຶ້ນ. ຢູ່ເທິງພູພຽງສູງ ເກີນກວ່າພູຊາຍ, ໂອ້ ຜູ້ພິທັກແຜ່ນດິນ, ເຫດການນັ້ນໄດ້ເກີດຂຶ້ນ.

Verse 86

लावकेनामुनाचञ्च्वा खातं द्व्यंङ्गुप्रलमबुनि । ततः कालान्तरे तेन वाराहेण नृपोत्तम ॥ ८७ ॥

ໂດຍໝູປ່ານັ້ນ ຊື່ ລາວະກະ, ມັນໄດ້ຂຸດຄົ້ນແລະຂຸດດິນ ໃຫ້ເລິກປະມານສອງອັງກຸລາ ແລະກວ້າງອອກ. ຕໍ່ມາ ຫຼັງຈາກເວລາຜ່ານໄປ, ໂອ້ ພະຣາຊາຜູ້ປະເສີດ, ໝູປ່ານັ້ນດຸດັ່ງ ວະຣາຫະ ກໍໄດ້ກະທຳອີກຄັ້ງໃນທີ່ນັ້ນ.

Verse 87

खनितं हस्तमात्रं तु जलं तुण्डेन चात्मनः । ततोऽन्यदाऽमुया काल्याहस्त युग्ममितः कृतः ॥ ८८ ॥

ໃນຕອນທຳອິດ ມັນຂຸດໄດ້ພຽງແຕ່ເລິກເທົ່າຝາມືໜຶ່ງ, ແລະດ້ວຍປາກຂອງມັນເອງ ມັນນຳນ້ຳມາ. ຕໍ່ມາ ໃນອີກເວລາໜຶ່ງ, ຄວາມພາກພຽນນັ້ນໂດຍ ກາລະຍາ ເຮັດໃຫ້ໄດ້ຂະໜາດສອງຝາມື (ເລິກ/ກວ້າງ).

Verse 88

खातो जले महाराज तोयं मासद्वयं स्थितम् । पीतं क्षुद्रैर्वनचरैः सत्त्वैस्तृष्णासमाकुलैः ॥ ८९ ॥

ໂອ້ ມະຫາຣາຊາ, ບໍ່ນ້ຳໜຶ່ງຖືກຂຸດຂຶ້ນ ແລະນ້ຳນັ້ນຢູ່ໄດ້ສອງເດືອນ. ມັນຖືກສັດນ້ອຍໆຜູ້ອາໄສໃນປ່າ ທີ່ຖືກທໍລະມານໂດຍຄວາມຫິວນ້ຳ ດື່ມຈົນໝົດ.

Verse 89

ततो वर्षत्रायान्ते तु गजतानेन सुव्रत । हस्तत्रयमितः खातः कृतस्तत्राधिकं जलम् ॥ ९० ॥

ແລ້ວເມື່ອຄົບສາມປີ ໂອ ຜູ້ມີພຣະວິນັຍດີ ໄດ້ຂຸດຫຼຸມລຶກສາມຝາມື ໂດຍງວງຊ້າງ ແລະນ້ຳຫຼາຍໄດ້ປາກົດຂຶ້ນໃນທີ່ນັ້ນ.

Verse 90

मासत्रये स्थितं तच्च पयो जीवैर्वनेचरैः । भवांस्तत्र समायातो जलशोषादनन्तरम् ॥ ९१ ॥

ນ້ຳນົມນັ້ນຢູ່ທີ່ນັ້ນຕະຫຼອດສາມເດືອນ ໃຫ້ສັດປ່າໃນປ່າໄດ້ໃຊ້ສອຍ. ແລະທ່ານໄດ້ມາຮອດທີ່ນັ້ນທັນທີ ຫຼັງຈາກນ້ຳແຫ້ງຫມົດ.

Verse 91

मासे तत्र तु संप्रात्पं हस्तं खात्वा जलं नृप । ततस्तस्योपदेशेन मन्त्रिणो नृपते त्वया ॥ ९२ ॥

ເມື່ອຜ່ານໄປໜຶ່ງເດືອນຢູ່ທີ່ນັ້ນ ໂອ ພຣະຣາຊາ ກໍໄດ້ນ້ຳໂດຍຂຸດດ້ວຍມື. ແລ້ວຕາມຄຳແນະນຳຂອງລາວ ໂອ ຈອມກະສັດ ທ່ານໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງ/ປຶກສາມົນຕີ.

Verse 92

पञ्चाशद्धनुरुत्खातं जातं तत्र महाजलम् । पुनः शिलाभिः सुदृढं बद्धं जातं महत्सरः । वृक्षाश्च रोपितास्तत्र सर्वलोकोपकारिणः ॥ ९३ ॥

ທີ່ນັ້ນໄດ້ຂຸດລຶກກວ້າງປະມານຫ້າສິບຄັນທະນູ ແລ້ວເກີດນ້ຳຫຼວງໃຫຍ່. ຕໍ່ມາໄດ້ຜູກຮັດແລະເສີມໃຫ້ແນ່ນຫນາດ້ວຍຫີນ ກາຍເປັນທະເລສາບໃຫຍ່; ແລະໄດ້ປູກຕົ້ນໄມ້ທີ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ຊາວໂລກທັງປວງຢູ່ທີ່ນັ້ນດ້ວຍ.

Verse 93

तेन स्वस्वेन पुण्येन पञ्चैते जगतीपते । विमानं धर्म्यमारुढास्त्वमाण्येनं समारुह ॥ ९४ ॥

ດ້ວຍບຸນກຸສົນຂອງແຕ່ລະຄົນ ທັງຫ້ານີ້ ໂອ ຈອມໂລກ ໄດ້ຂຶ້ນສູ່ວິມານທິບອັນຊອບທຳນີ້ແລ້ວ. ທ່ານກໍ—ຈົ່ງມາ ຂຶ້ນໄປໂດຍບໍ່ຊັກຊ້າ.

Verse 94

इति वाक्यं समाकर्ण्य मम राजा स भूमिप । आरुरोह विमानं तत्षष्ठो राजा समांशभाक् ॥ ९५ ॥

ເມື່ອໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄໍານັ້ນແລ້ວ, ໂອ ຜູ້ປົກຄອງແຜ່ນດິນ, ກະສັດຂອງຂ້ອຍໄດ້ຂຶ້ນສູ່ລົດທິບ (ວິມານ) ນັ້ນ; ພຣະອົງເປັນກະສັດອົງທີ 66 ແລະເປັນຜູ້ຮັບສ່ວນມໍຣະດົກຢ່າງຖືກຕ້ອງໃນລໍາດັບລາຊະວົງ।

Verse 95

इति ते सर्वमाख्यातं तडागजनितं फलम् । श्रुत्वैतन्मुच्यते पापादाजन्ममरणान्तिकात् ॥ ९६ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ຂ້ອຍໄດ້ບອກແຈ້ງແກ່ເຈົ້າທັງໝົດແລ້ວ ກ່ຽວກັບຜົນບຸນທີ່ເກີດຈາກການຂຸດສ້າງສະນ້ໍາ. ຜູ້ໃດໄດ້ຟັງເລື່ອງນີ້ ຈະພົ້ນຈາກບາບ ຕັ້ງແຕ່ເກີດຈົນຮອດວາລະສຸດທ້າຍແຫ່ງຊີວິດ (ຄວາມຕາຍ)।

Verse 96

यो नरः श्रद्धयो युक्तो व्याख्यातं श्रुणुयात्पठेत् । सोऽप्याप्नोत्यखिलं पुण्यं सरोनिर्माणसंभवम् ॥ ९७ ॥

ຜູ້ໃດເປັນຄົນມີສັດທາ ໄດ້ຟັງ ຫຼື ອ່ານທ່ອນອະທິບາຍນີ້ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຮັບບຸນກຸສົນທັງໝົດ ທີ່ເກີດຈາກການສ້າງສະຫຼອງນ້ໍາອັນສັກສິດ (ສະໂຣ)।

Verse 97

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे धर्माख्याने द्वादशोऽध्यायः ॥ १२ ॥

ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈົບລົງແມ່ນບົດທີ 12 ຊື່ «ທັມມະ-ອາຂະຍານ» ໃນປາດທີ 1 ຂອງພາກປູຣະວະ (Pūrva-bhāga) ໃນ «ສຣີ ບຣິຫັນນາຣະດີຍະ ປູຣານະ»।