Anūcāna (True Learning), the Vedāṅgas, and Śikṣā: Svara, Sāmavedic Chant, and Gandharva Theory

Verse 1

सूत उवाच । श्रुत्वा सनंदनस्येत्थं वचनं नारदो मुनिः । असंतुष्ट इव प्राह भ्रातरं तं सनंदनम् ॥ १ ॥

ສູຕະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄໍາຂອງສານັນດະນະທີ່ກ່າວໄວ້ດັ່ງນີ້ ນາຣະດະມຸນີ ຮາວກັບວ່າຍັງບໍ່ພໍໃຈ ໄດ້ເວົ້າກັບພີ່ນ້ອງຂອງຕົນ ຄື ສານັນດະນະ.

Verse 2

नारद उवाच । भगवन्सर्वमाख्यातं यत्पृष्टं भवतो मया । तथापि नात्मा प्रीयेत श्रृण्वन्हरिकथां मुहुः ॥ २ ॥

ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: “ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ນ່າເຄົາລົບ, ທ່ານໄດ້ອະທິບາຍທຸກຢ່າງຕາມທີ່ຂ້ອຍໄດ້ຖາມ. ແຕ່ໃຈຂອງຂ້ອຍຍັງບໍ່ພໍໃຈ, ແມ່ນແຕ່ຂ້ອຍຟັງຮະຣິກະຖາ—ເລື່ອງອັນສັກສິດຂອງພຣະຮະຣິ—ຊໍ້າໆ.”

Verse 3

श्रूयते व्यासपुत्रस्तु शुकः परमधर्मवित् । सिद्धिं सुमहतीं प्राप्तो निर्विण्णोऽवांतरं बहिः ॥ ३ ॥

ໄດ້ຍິນວ່່າ ພຣະສຸກ (Śuka), ລູກຊາຍຂອງ ພຣະວຢາສາ (Vyāsa) ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໃນພຣະທັມອັນສູງສົ່ງ, ໄດ້ບັນລຸຄວາມສົມບູນແບບອັນຍິ່ງໃຫຍ່, ໂດຍການປ່ອຍວາງທັງພາຍໃນ ແລະ ພາຍນອກ.

Verse 4

ब्रह्मन्पुंसस्तु विज्ञानं महतां सेवनं विना । न जायते कथं प्राप्तो ज्ञानं व्यासात्मजः शिशुः ॥ ४ ॥

ໂອ ພຣາມ, ປັນຍາທີ່ແທ້ຈິງໃນບຸກຄົນຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນຫາກປາສະຈາກການຮັບໃຊ້ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່. ແລ້ວເດັກນ້ອຍ ສຸກ (Śuka) ລູກຊາຍຂອງ ພຣະວຢາສາ ໄດ້ຮັບຄວາມຮູ້ນັ້ນມາໄດ້ແນວໃດ?

Verse 5

तस्य जन्मरहस्यं मे कमचाप्यस्य श्रृण्वते । समाख्याहि महाभाग मोक्षशास्त्रार्थविद्भवान् ॥ ५ ॥

ຈົ່ງບອກຄວາມລັບຂອງການເກີດຂອງເພິ່ນ ແລະ ເຫດຜົນຂອງມັນໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຟັງແດ່ທ້ອນ. ໂອ ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະ ໂຊກດີ, ເນື່ອງຈາກທ່ານຮູ້ຄວາມໝາຍທີ່ແທ້ຈິງຂອງ ພຣະຄຳພີໂມກຂະ (Mokṣa-śāstras), ກະລຸນາອະທິບາຍໃຫ້ລະອຽດແດ່.

Verse 6

सनंदन उवाच । श्रृणु विप्रप्रवक्ष्यामि शुकोत्पत्तिं समासतः । यां श्रुत्वा ब्रह्मतत्त्वज्ञो जायते मानवो मुने ॥ ६ ॥

ພຣະສານັນດານະ ກ່າວວ່າ: ຈົ່ງຟັງເຖີດ, ໂອ ພຣາມ; ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າເຖິງກຳເນີດຂອງ ສຸກ (Śuka) ໂດຍຫຍໍ້. ເມື່ອໄດ້ຟັງແລ້ວ, ໂອ ທ່ານຜູ້ຮູ້, ມະນຸດຈະກາຍເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໃນຫຼັກການທີ່ແທ້ຈິງຂອງ ພຣະພົມ (Brahman).

Verse 7

न हायनैर्न पलितैर्न वित्तेन न बंधुभिः । ऋषयश्चक्रिरे धर्मं योऽनूचानः स नो महान् ॥ ७ ॥

ຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ບໍ່ໄດ້ມາຈາກອາຍຸ, ຜົມຫງອກ, ຊັບສົມບັດ, ຫຼື ຍາດພີ່ນ້ອງ. ເຫຼົ່າລືສີໄດ້ກຳນົດມາດຕະຖານຂອງທັມໄວ້ວ່າ: ຜູ້ໃດທີ່ມີຄວາມຮູ້ຢ່າງແທ້ຈິງ ຜູ້ນັ້ນຄືຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ໃນໝູ່ພວກເຮົາ.

Verse 8

नारद उवाच । अनूचानः कथंब्रह्मन्पुमान्भवति मानद । तन्मे कर्म समाचक्ष्व श्रोतुं कौतूहलं मम ॥ ८ ॥

ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມັນ, ຜູ້ປະທານເກຍດ, ມະນຸດຈະເປັນຜູ້ຮຽນຮູ້ແທ້ (ອະນູຈານ) ໄດ້ແນວໃດ? ຂໍທ່ານຈົ່ງບອກວິໄນແລະການປະຕິບັດນັ້ນໃຫ້ຂ້ອຍ; ຂ້ອຍປາຖະໜາຟັງດ້ວຍຄວາມຢາກຮູ້»។

Verse 9

सनंदन उवाच । श्रृणु नारद वक्ष्यामि ह्यनूचानस्य लक्षणम् । यज्ज्ञात्वा सांगवेदानामभिज्ञो जायते नरः ॥ ९ ॥

ສະນັນດະນະ ກ່າວວ່າ: «ຟັງເຖີດ ນາຣະດະ; ຂ້ອຍຈະອະທິບາຍລັກສະນະຂອງຜູ້ເປັນອະນູຈານ. ເມື່ອຮູ້ສິ່ງນີ້ ຄົນຈະເປັນຜູ້ຮູ້ແທ້ໃນວິທີວິທະຍາວິເທດ ພ້ອມດ້ວຍເວດາງຄະ»។

Verse 10

शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं ज्योतिषं तथा । छंदःशास्त्रं षडेतानि वेदांगानि विदुर्बुधाः ॥ १० ॥

ສິກສາ (ວິຊາສຽງ), ກັລປະ (ພິທີກຳ), ວະຍາກະຣະນະ (ໄວຍາກອນ), ນິຣຸກຕະ (ອະທິບາຍຄຳເວດ), ຈະໂຍຕິສະ (ດາວະສາດ/ໂຫລາ), ແລະ ຈັນທະສະ (ສາດແຫ່ງສັນທະ) — ຫົກປະການນີ້ ນັກປັນຍາຮູ້ວ່າເປັນ ເວດາງຄະ ອັນເປັນອະວັຍວະຊ່ວຍຂອງເວດາ।

Verse 11

ऋग्वेदोऽथ यजुर्वेदः सामवेदो ह्यथर्वणः । वेदाश्चत्वार एवैते प्रोक्ता धर्मनिरूपणे ॥ ११ ॥

ຣິກເວດ, ຕໍ່ມາ ຢະຈຸຣເວດ, ສາມະເວດ, ແລະ ອະຖັຣວະເວດ—ເວດທັງສີ່ນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຖືກປະກາດເພື່ອອະທິບາຍທຳມະ (ທັຣມະ)។

Verse 12

सांगान्वेदान्गुरोर्यस्तु समधीते द्विजोत्तमः । सोऽनूचानः प्रभवति नान्यथा ग्रंथकोटिभिः ॥ १२ ॥

ດວິຊະໂອດຕະມະ ຜູ້ທີ່ຮຽນວິທີເວດາພ້ອມດ້ວຍເວດາງຄະ ຈາກຄູອາຈານດ້ວຍຄວາມພາກພຽນ—ຜູ້ນັ້ນເທົ່ານັ້ນເປັນອະນູຈານແທ້; ບໍ່ອາດບັນລຸໄດ້ດ້ວຍທາງອື່ນ ແມ່ນແຕ່ອ່ານຄຳພີນັບໂກດກໍຕາມ।

Verse 13

नारद उवाच । अंगानां लक्षणं ब्रूहि वेदानां चापि विस्तरात् । त्वंमस्मासु महाविज्ञः सांगेष्वेतेषु मानद ॥ १३ ॥

ນາຣະດາ ກ່າວວ່າ: “ຂໍທ່ານອະທິບາຍຢ່າງລະອຽດ ລັກສະນະຂອງເວດາງຄະ (ອົງປະກອບຊ່ວຍຂອງເວດ) ແລະຂອງເວດທັງຫມົດດ້ວຍ. ທ່ານແມ່ນຜູ້ຮູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ໃນພວກເຮົາ ກ່ຽວກັບອົງເວດເຫຼົ່ານີ້, ໂອ ຜູ້ປະທານເກຍດ.”

Verse 14

सनंदन उवाच । प्रश्नभारोऽयमतुलस्त्वया मम कृतो द्विज । संक्षेपात्कथयिष्यामि सारमेषां सुनिश्चितम् ॥ १४ ॥

ສະນັນດະນະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (ດວິຊະ), ເຈົ້າໄດ້ວາງພາລະຄໍາຖາມອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້ໃສ່ຂ້ອຍ. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້ອຍຈະເລົ່າໃຫ້ຟັງໂດຍຫຍໍ້ ສາລະອັນແນ່ນອນຂອງເລື່ອງເຫຼົ່ານີ້.”

Verse 15

स्वरः प्रधानः शिक्षायां कीर्त्तितो मुनिभिर्दिजैः । वेदानां वेदविद्भिस्तु तच्छृणुष्व वदामि ते ॥ १५ ॥

ໃນວິຊາ Śikṣā (ວິທະຍາສາດແຫ່ງສຽງອອກສຽງຂອງເວດ), ‘ສະວະຣະ’—ສຽງຍົກຕໍ່າ—ຖືກກ່າວໂດຍມຸນີ ແລະຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງວ່າເປັນຫົວໃຈ. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງຟັງ: ຂ້ອຍຈະອະທິບາຍໃຫ້ເຈົ້າ ຕາມທີ່ນັກຮູ້ເວດສອນເລື່ອງເວດ.”

Verse 16

आर्चिकं गाथिकं चैव सामिकं च स्वरान्तरम् । कृतांते स्वरशास्त्राणां प्रयोक्तव्य विशेषतः ॥ १६ ॥

ໃນຕອນທ້າຍ (ຂອງພິທີ ຫຼືການສວດ), ຄວນນໍາໃຊ້ໂດຍພິເສດ ວິໄນແຫ່ງວິຊາສຽງ: ການສວດແບບ Ṛk (ārcika), ການຂັບກາຖາ (gāthika), ການຮ້ອງແບບ Sāman (sāmika), ແລະການຜ່ານສຽງລະຫວ່າງໂນ໊ດຢ່າງຖືກຕ້ອງ (svarāntara).

Verse 17

एकांतरः स्वरो ह्यप्सु गाथासुद्व्यंतरः स्वरः । सामसु त्र्यंतरं विद्यादेतावत्स्वरतोऽन्तरम् ॥ १७ ॥

ໃນບົດ Ṛk (apsu) ຊ່ອງຫ່າງຂອງສຽງແມ່ນໜຶ່ງຂັ້ນ; ໃນກາຖາ ແມ່ນສອງຂັ້ນ; ແລະໃນບົດ Sāman ຄວນຮູ້ວ່າແມ່ນສາມຂັ້ນ—ນີ້ແມ່ນຂອບເຂດຄວາມແຕກຕ່າງຕາມສະວະຣະ (pitch).

Verse 18

ऋक्सामयजुरंगानि ये यज्ञेषु प्रयुंजते । अविज्ञानाद्धि शिक्षायास्तेषां भवति विस्वरः ॥ १८ ॥

ຜູ້ໃດນຳອົງປະກອບແຫ່ງ ຣິກ (Ṛg), ສາມ (Sāma) ແລະ ຢະຊຸຣ (Yajur) ໄປໃຊ້ໃນພິທີຍັດ ແຕ່ຂາດຄວາມຮູ້ໃນ «ສິກຂາ» (ວິຊາການອອກສຽງ) ການສວດຂອງເຂົາຈະຜິດສະວະຣະ ແລະທຳນອງບໍ່ຖືກຕ້ອງ។

Verse 19

मंत्रो हीनः स्वरतो वर्णतो वा मिथ्याप्रयुक्तो न तमर्थमाह । स वाग्वज्रो यजमानं हिनस्ति यथेंद्रशत्रुः स्वरतोऽपराधात् ॥ १९ ॥

ມັນຕຣະໃດກໍຕາມ ຖ້າຂາດສະວະຣະ (ສຽງສູງຕ່ຳ) ຫຼືຂາດວັນນະ (ພະຍັນຊະນະ/ພະຍາງ) ຫຼືນຳໃຊ້ຜິດວິທີ ຍ່ອມບໍ່ກ່າວຄວາມໝາຍທີ່ປາດຖະໜາ. ຖ້ອຍຄຳນັ້ນກາຍເປັນ “ວາກວັດຊຣະ” ດັ່ງຟ້າຜ່າ ທຳຮ້າຍຜູ້ບູຊາ, ເຫມືອນຄຳ “indra-śatru” ທີ່ພິນາດເນື່ອງຈາກຜິດສະວະຣະ.

Verse 20

उरः कंठः शिरश्चैव स्थानानि त्रीणि वाङ्मये । सवनान्याहुरेतानि साम वाप्यर्द्धतोंऽतरम् ॥ २० ॥

ໃນວິຊາແຫ່ງວາຈາອັນສັກສິດ ມີບ່ອນເກີດສຽງສາມປະການ: ອົກ, ຄໍ, ແລະ ຫົວ. ນີ້ແມ່ນທີ່ຖືກປະກາດວ່າເປັນສະວະນະ (savana) ສາມ; ແລະ ສາມັນ (Sāman) ກໍຖືກກ່າວວ່າຢູ່ໃນກຶ່ງກາງລະຫວ່າງພວກນັ້ນ.

Verse 21

उरः सप्तविवारं स्यात्तथा कंठस्तथा शिरः । न च शक्तोऽसि व्यक्तस्तु तथा प्रावचना विधिः ॥ २१ ॥

ອົກມີຊ່ອງເປີດເຈັດປະການ; ຄໍກໍເຊັ່ນນັ້ນ; ຫົວກໍເຊັ່ນນັ້ນ. ແຕ່ເຈົ້າຍັງບໍ່ສາມາດກ່າວໃຫ້ຊັດເຈນເຖິງວິທີອັນຖືກຕ້ອງໃນການສວດ ແລະການອະທິບາຍຄຳສອນອັນສັກສິດໄດ້.

Verse 22

कठकालापवृत्तेषु तैत्तिराह्वरकेषु च । ऋग्वेदे सामवेदे च वक्तव्यः प्रथमः स्वरः ॥ २२ ॥

ໃນສາຂາຂອງ ກັຖະ (Kaṭha), ກາລາປະ (Kālāpa), ແລະ ວຶດຕະ (Vṛtta) ພ້ອມທັງໃນສຳນັກ ໄຕຕິຣີຍະ (Taittirīya) ແລະ ອາຫວະຣະກະ (Āhvaraka)—ຕະຫຼອດຈົນເຖິງ ຣິກເວດ ແລະ ສາມເວດ—ພຶງອອກສຽງ «ສະວະຣະທຳອິດ» ເປັນຫຼັກ.

Verse 23

ऋग्वेदस्तु द्वितीयेन तृतीयेन च वर्तते । उच्चमध्यमसंघातः स्वरो भवति पार्थिवः ॥ २३ ॥

ຣິກເວດາ ຖືກສວດດ້ວຍສຽງທີ 2 ແລະ ທີ 3. ເມື່ອສຽງສູງກັບສຽງກາງປະສົມກັນ ຈະເກີດເປັນສຽງ «ປາຣຖິວະ» (ສຽງແຫ່ງດິນ).

Verse 24

तृतीय प्रथमक्रुष्टा कुर्वंत्याह्वरकान् स्वरान् । द्वितीयाद्यास्तु मद्रांतास्तैत्तिरीयाश्चतुःस्वरान् ॥ २४ ॥

ກຸ່ມທີ 3 ເລີ່ມຈາກ «ປະຖະມະ-ກຣຸດສະຕາ» ໃຊ້ສຽງ «ອາຫວະຣະກະ». ສ່ວນກຸ່ມທີ 2 ທີ່ສິ້ນສຸດດ້ວຍ «ມັນດຣາ» ພ້ອມທັງພວກໄຕຕິຣີຍະ ໃຊ້ສຽງກຳກັບ 4 ຢ່າງໃນການສວດ.

Verse 25

प्रथमश्च द्वितीयश्च तृतीयोऽथ चतुर्थकः । मंद्रः क्रुष्टो मुनीश्वर एतान्कुर्वंति सामगाः ॥ २५ ॥

«ສຽງທີ 1, ທີ 2, ທີ 3, ແລະ ທີ 4; ພ້ອມທັງ ‘ມັນດຣາ’ ແລະ ‘ກຣຸດສະຕະ’—ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມຸນີ! ນີ້ແມ່ນການແບ່ງສຽງທີ່ນັກຂັບສາມະ (ສາມະເວດາ) ໃຊ້»

Verse 26

द्वितीयप्रथमावेतौ नांडिभाल्लविनौ स्वरौ । तथा शातपथावेतौ स्वरौ वाजसनेयिनाम् ॥ २६ ॥

ສຽງກຳກັບສອງຢ່າງນີ້ ໃນສາຍນານດິພາລລະ ແລະ ລະວິນ ເອີ້ນວ່າ «ດວິຕີຍະ» ແລະ «ປະຖະມາ». ເຊັ່ນດຽວກັນ ໃນພວກວາຈະສະເນຍິນ ສອງສຽງນີ້ຖືກຮູ້ຈັກຕາມ «ຊາຕະປະຖະ» (ສາຍຄຳສອນຊາຕະປະຖະ).

Verse 27

एते विशेषतः प्रोक्ताः स्वरा वै सार्ववैदिकाः । इत्येतच्चरितं सर्वं स्वराणां सार्ववैदिकम् ॥ २७ ॥

ສຽງເຫຼົ່ານີ້ ໄດ້ຖືກສອນໄວ້ໂດຍພິເສດວ່າ ເປັນສຽງວິເສດແຫ່ງເວດາ ທີ່ຮ່ວມກັນສຳລັບເວດາທັງປວງ. ດັ່ງນັ້ນ ຄຳບັນທຶກທັງໝົດວ່າດ້ວຍສຽງສາກົນແຫ່ງເວດາ ຈຶ່ງສິ້ນສຸດລົງ.

Verse 28

सामवेदे तु वक्ष्यामि स्वराणां चरितं यथा । अल्पग्रंथं प्रभूतार्थं सामवेदांगमुत्तमम् ॥ २८ ॥

ບັດນີ້ ອ້າງອີງຕາມສາມະເວດ ຂ້າພະເຈົ້າຈະອະທິບາຍຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງການເຄື່ອນໄຫວແລະເສັ້ນທາງຂອງສະວະຣະ (ສຽງ) — ອົງປະກອບຊ່ວຍອັນຍອດຂອງສາມະເວດ ສັ້ນແຕ່ອຸດົມດ້ວຍຄວາມໝາຍ.

Verse 29

तानरागस्वरग्राममूर्च्छनानां तु लक्षणम् । पवित्रं पावनं पुण्यं यथा तुभ्यं प्रकीर्तितम् ॥ २९ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ລັກສະນະກຳນົດຂອງ ຕານະ, ຣາກະ, ສະວະຣະ, ກຣາມະ ແລະ ມູຣຈະນາ ໄດ້ຖືກກ່າວແກ່ເຈົ້າແລ້ວ—ເປັນຄຳສອນອັນບໍລິສຸດ ຊຳລະຈິດ ແລະໃຫ້ບຸນກຸສົນ.

Verse 30

शिक्षामाहुर्द्विजातीनामृग्यजुः सामलक्षणम् । सप्त स्वरास्रयो ग्रामा मृर्छनास्त्वेकविंशतिः ॥ ३० ॥

ເຂົາທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ «ສິກສາ» (ວິຊາສຽງແລະການອອກສຽງ) ສຳລັບຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ ແມ່ນຄວາມຮູ້ກຳນົດລັກສະນະຂອງຣິກ, ຢະຈຸສ ແລະ ສາມັນ. ມັນອາໄສສະວະຣະ 7; ກຣາມະມີ 7 ແລະ ມູຣຈະນາມີ 21.

Verse 31

ताना एकोनपंचाशदित्येतस्स्वरमंडलम् । षड्जश्च ऋषभश्चैव गांधारो मध्यमस्तथा ॥ ३१ ॥

ຕານະ (tāna) ກ່າວກັນວ່າມີ 49; ນີ້ແມ່ນວົງມົນທົນຂອງສະວະຣະຢ່າງຄົບຖ້ວນ. ໃນນັ້ນມີ ṣaḍja, ṛṣabha, gāndhāra ແລະ madhyama ເຊັ່ນດຽວກັນ.

Verse 32

पंचमो धैवतश्चैवं निषादः सप्तमः स्वरः । षड्जमध्यमगांधारास्त्रयो ग्रामाः प्रकीर्तिताः ॥ ३२ ॥

ເຊັ່ນດຽວກັນ ສຽງທີ່ຫ້າແມ່ນ dhaivata ແລະ niṣāda ແມ່ນສຽງທີ່ເຈັດ. ກຣາມະສາມຢ່າງຖືກປະກາດວ່າແມ່ນ Ṣaḍja, Madhyama ແລະ Gāndhāra.

Verse 33

भूर्ल्लोकाज्जायते षड्जो भुवर्लोकाञ्च मध्यमः । स्वर्गाभ्राच्चैव गांधारो ग्रामस्थानानि त्रीणि हि ॥ ३३ ॥

ຈາກພູຣໂລກາ ເກີດສຽງ «ສັດຈະ»; ຈາກພູວະຣໂລກາ ເກີດ «ມັດຍະມະ»; ແລະຈາກສະວັກກະເທິງ ເກີດ «ຄັນທາຣະ»। ນີ້ແມ່ນຖານຮາກສາມປະການຂອງກຣາມາແຫ່ງດົນຕີ।

Verse 34

स्वराणां च विशेषेण ग्रामरागा इति स्मृताः । विंशतिर्मध्यमग्रामे षड्जग्रामे चतुर्दश ॥ ३४ ॥

ໃນບັນດາສຽງທັງຫຼາຍ ໂດຍສະເພາະ ການຈັດຮຽງອັນແຕກຕ່າງ ຖືກຈື່ຈຳວ່າ «ກຣາມາ-ຣາກາ»। ໃນມັດຍະມະ-ກຣາມາ ມີ 20; ໃນສັດຈະ-ກຣາມາ ມີ 14।

Verse 35

तानान्पंचदशेच्छंति गांधारे सामगायिनाम् । नदी विशाला सुमुखी चित्रा चित्रवती मुखा ॥ ३५ ॥

ໃນແດນຄັນທາຣະ ນັກຂັບຮ້ອງສາມະ ກ່າວກັນວ່າ ຮູ້ຈັກຊື່/ແນວ 15 ປະການ. ແມ່ນ້ຳທັງຫ້າແມ່ນ: ວິຊາລາ, ສຸມຸຂີ, ຈິດຣາ, ຈິດຣະວະຕີ, ແລະ ມຸຂາ.

Verse 36

बला चाप्यथ विज्ञेया देवानां सप्त मूर्छनाः । आप्यायिनी विश्वभृता चंद्रा हेमा कपर्दिनी ॥ ३६ ॥

ອີກທັງ ຄວນເຂົ້າໃຈວ່າ ນີ້ແມ່ນມູຣຈະນາ (mūrchanā) ອັນເທວະດາ 7 ປະການ: ບະລາ, ອາພະຍາຍິນີ, ວິສະວະພຶຣຕາ, ຈັນດຣາ, ເຮມາ, ກະປັຣດິນີ—ຮ່ວມກັນເປັນຊຸດສັກສິດ 7 ປະການ.

Verse 37

मैत्री च बार्हती चैव पितॄणां सप्त मूर्छनाः । षड्जे तूत्तरमंद्रा स्यादृषभे चाभिरूहता ॥ ३७ ॥

«ໄມຕຣີ» ແລະ «ບາຣະຫະຕີ» ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຢູ່ໃນມູຣຈະນາ 7 ປະການຂອງພິຕຣຶ (Pitṛs). ໃນສຽງ «ສັດຈະ» ກ່າວວ່າຢູ່ໃນມັນດຣາທີ່ສູງ (ຊ່ວງສຽງຕ່ຳ); ແລະໃນ «ຣຶສະພະ» ມັນໄຫວຂຶ້ນເທິງ.

Verse 38

अश्वक्रांता तु गांधारे तृतीया मूर्च्छना स्मृता । मध्यमे खलु सौवीरा हृषिका पंचमे स्वरे ॥ ३८ ॥

ມູຣຈະນາ ອັນທີ 3 ຖືກຈື່ຈຳວ່າ «ອັດສະວະກຣານຕາ» ອີງໃສ່ສຽງ «ຄັນທາຣະ». ໃນສຽງ «ມັດທະຍະມະ» ເອີ້ນວ່າ «ໂສວີຣາ» ແລະໃນສຽງທີ 5 ເອີ້ນວ່າ «ຮຶສິກາ».

Verse 39

धैवते चापि विज्ञेया मूर्छना तूत्तरा मता । निषादे रजनीं विद्यादृषीणां सप्त मूर्छनाः ॥ ३९ ॥

ໃນສຽງ «ໄທວະຕະ» (Dhaivata) ພຶງເຂົ້າໃຈມູຣຈະນາທີ່ຊື່ «ອຸດຕະຣາ» (Uttarā). ແລະໃນສຽງ «ນິສາດະ» (Niṣāda) ຈົ່ງຮູ້ມູຣຈະນາຊື່ «ຣາຈະນີ» (Rajanī). ດັ່ງນັ້ນ ມີມູຣຈະນາ 7 ທີ່ບັນດາລະສີສອນໄວ້.

Verse 40

उपजीवंति गंधर्वा देवानां सप्त मूर्छनाः । पितॄणां मूर्च्छनाः सप्त तथा यक्षा न संशयः ॥ ४० ॥

ພວກຄັນທັຣວະ (Gandharva) ດຳລົງຊີວິດໂດຍອາໄສມູຣຈະນາ 7 ຂອງເທວະ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ມູຣຈະນາ 7 ຂອງພິຕຣຶ (Pitṛ) ກໍຄ້ຳຈຸນປະເພນີຂອງພວກເຂົາ, ແລະພວກຢັກສະ (Yakṣa) ກໍເຊັ່ນກັນ—ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສ.

Verse 41

ऋषीणां मूर्छनाः सप्त यास्त्विमा लौकिकाः स्मृताः । षङ्जः प्रीणाति वै देवानृषीन्प्रीणाति चर्षभः ॥ ४१ ॥

ມູຣຈະນາ 7 ຂອງບັນດາລະສີ (Ṛṣi) ເຫຼົ່ານີ້ ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນທີ່ໃຊ້ໃນປະເພນີທົ່ວໄປຂອງໂລກ. ໃນບັນດາສຽງ, «ສັດຈະ» (Ṣaḍja) ຊື່ນຊົມເທວະ, ແລະ «ຣຶສະພະ» (Ṛṣabha) ຊື່ນຊົມບັນດາລະສີ.

Verse 42

पितॄन् प्रीणाति गांधारो गंधर्वान्मध्यमः स्वरः ॥ देवान्पितॄनृषींश्चैव स्वरः प्रीणाति पंचमः ॥ ४२ ॥

ສຽງ «ຄັນທາຣະ» (Gāndhāra) ຊື່ນຊົມພິຕຣຶ (Pitṛ) ຜູ້ເປັນບັນພະບຸລຸດ; ສຽງ «ມັດທະຍະມະ» (Madhyama) ຊື່ນຊົມຄັນທັຣວະ (Gandharva). ແລະສຽງ «ປັນຈະມະ» (Pañcama) ຊື່ນຊົມທັງເທວະ, ພິຕຣຶ, ແລະລະສີ (Ṛṣi) ດ້ວຍ.

Verse 43

यक्षान्निषादः प्रीणाति भूतग्रामं च धैवतः । गानस्य तु दशविधा गुणवृत्तिस्तु तद्यथा ॥ ४३ ॥

ສຽງ «ນິສາດ» ທຳໃຫ້ພວກຍັກສະຍິນດີ ແລະ «ໄດວະຕະ» ທຳໃຫ້ຝູງສັດພູດທັງຫມົດພໍໃຈ. ບັດນີ້ ຈະກ່າວເຖິງວິທີຮ້ອງທີ່ມີຫນ້າທີ່ຄຸນລັກສະນະ 10 ປະການ ດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້.

Verse 44

रक्तं पूर्णमलंकृतं प्रसन्नं व्यक्तं विक्रुष्टं श्लक्ष्णं समं सुकुमारं मधुरमिति गुणास्तत्र रक्तं नाम वेणुवीणास्वराणामेकीभावं रक्तमित्युच्यते पूर्णं नाम स्वरश्रुतिपूरणाच्छंदः पादाक्षरं संयोगात्पूर्णमित्युच्यते अलंकृतं नामोरसि शिरसि कंठयुक्तमित्यलंकृतं प्रसन्नं नामापगतागद्गदनिर्विशंकं प्रसन्नमित्युच्यते व्यक्तं नाम पदपदार्थप्रकृतिविकारागमनोपकृत्तद्धितसमासधातुनिपातोपसर्गस्वरलिंगं वृत्तिवार्त्तिकविभक्त्यर्थवचनानां सम्यगुपपादनं व्यक्तमित्युच्यते विक्रुष्टं नामोञ्चैरुञ्चारितं व्यक्तपदाक्षरं विक्रुष्टमित्युच्यते श्लेक्ष्णं नाम द्रुतमविलंबितमुच्चनीचप्लुतसमाहारहेलतालोपनयादिभिरुपपादनाभिः श्लक्ष्णमित्युच्यते समं नामावापनिर्वापप्रदेशे प्रत्यंतरस्थानानां समासः सममित्युच्यते सुकुमारं नाम मृदुपदवर्णस्वरकुहगरणयुक्तं सुकुमारमित्युच्यते मधुरं नाम स्वभावोपनीतललितपदाक्षरगुणसमृद्धं मधुरमित्युच्यते एवमेतैर्दशभिर्गुणैर्युक्तं गानं भवति ॥ १ ॥

ຄຸນລັກສະນະຂອງການຮ້ອງ/ສວດທີ່ຖືກຕ້ອງມີ 10 ປະການ: “ຣັກຕາ, ປູຣນາ, ອະລັງກຣິຕາ, ປຣະສັນນາ, ວະຍັກຕາ, ວິກຣຸດຕາ, ສະລັກສະນາ, ສະມາ, ສຸກຸມາຣາ, ມະທຸຣາ.” ໃນນັ້ນ “ຣັກຕາ” ແມ່ນການປະສົມສຽງຂອງຂຸ່ຍ (ເວນຸ) ແລະ ວີນາ ໃຫ້ເປັນສຽງດຽວ. “ປູຣນາ” ແມ່ນການເຕີມເຕັມສຽງແລະສຣຸຕິໃຫ້ຄົບ ເພື່ອໃຫ້ຂາຂອງສັນທະ (chandas) ແລະພະຍາງຄົບຖ້ວນ. “ອະລັງກຣິຕາ” ແມ່ນສຽງທີ່ຮອງຮັບຈາກອົກ, ຫົວ, ແລະຄໍ. “ປຣະສັນນາ” ແມ່ນບໍ່ຕິດຂັດ ບໍ່ລັງເລ ແຈ້ງໃສ ແລະສະງົບ. “ວະຍັກຕາ” ແມ່ນການວາງຄຳແລະຄວາມໝາຍໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ພ້ອມຫຼັກໄວຍາກອນ: ຮາກຄຳ, ການຜັນ, ອາກະມະ, ຕັດທິຕະ, ສະມາສະ, ນິປາຕະ, ອຸປະສັກ, ສຽງເນັ້ນ, ເພດ, ວຣິດຕິ, ວາຣຕຕິກະ, ແລະຄວາມໝາຍຂອງວິພັກຕິ. “ວິກຣຸດຕາ” ແມ່ນອອກສຽງສູງ ແລະພະຍາງຊັດ. “ສະລັກສະນາ” ແມ່ນໄວ ບໍ່ຊັກຊ້າ ປັບສຽງສູງ-ຕ່ຳ-ຍາວ ຢ່າງລຽບລື່ນ ພ້ອມຕາລະ (tāla) ແລະກົນວິທີຊ່ວຍ. “ສະມາ” ແມ່ນການເຊື່ອມຕຳແໜ່ງກາງໃຫ້ເທົ່າກັນ ໃນຈຸດຮັບແລະປ່ອຍສຽງ. “ສຸກຸມາຣາ” ແມ່ນອ່ອນໂຍນ ດ້ວຍຄຳ ພະຍາງ ແລະສຽງທີ່ນຸ່ມ ໃຊ້ຈຸດກັງວານເຊັ່ນ kuha ແລະ garaṇa ຢ່າງເໝາະ. “ມະທຸຣາ” ແມ່ນຫວານລະມຸນໂດຍທຳມະຊາດ ມີຄຳພະຍາງອ່ອນຊ້ອຍ ແລະຄຸນຄ່າອຸດົມ. ດັ່ງນັ້ນ ການຮ້ອງຈຶ່ງສົມບູນເມື່ອປະກອບດ້ວຍຄຸນ 10 ປະການນີ້.

Verse 45

भवन्ति चात्र श्लोकाः । शंकितं भीषणं भीतमुद्धुष्टमनुनासिकम् । काकस्वरं मूर्द्धगतं तथा स्थानविवर्जितम् ॥ ४४ ॥

ແລະໃນເລື່ອງນີ້ມີຄຳກະວີວ່າ: ການເວົ້າ/ສວດທີ່ລັງເລສົງໄສ ສັ່ນໄຫວ, ນ່າຢ້ານ ແລະຫວາດກົວ; ທີ່ຝືນບີບຈົນກະດ້າງ, ມີສຽງຂຶ້ນຈົກຈົກທາງດັງ; ສຽງຄ້າຍກາ, ອອກຈາກຫົວ, ແລະຂາດຈຸດອອກສຽງທີ່ຖືກ—ທັງໝົດນີ້ເປັນຄວາມບົກພ່ອງ.

Verse 46

विस्तरं विरसं चैव विश्लिष्टं विषमाहतम् । व्याकुलं तालहीनं च गीतिदोषाश्चतुर्दश ॥ ४५ ॥

“ຍືດຍາວເກີນໄປ, ຈືດຊືດບໍ່ມີລົດຊາດ, ແຕກກະຈາຍບໍ່ຕໍ່ເນື່ອງ, ຕີບໍ່ເທົ່າກັນ, ວຸ່ນວາຍ, ແລະຂາດຕາລະ (tāla)”—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນບາງສ່ວນໃນຄວາມຜິດພາດ 14 ປະການຂອງການຮ້ອງ (gīti-doṣa).

Verse 47

आचार्याः सममिच्छंति पदच्छेदं तु पंडिताः । स्त्रियो मधुरमिच्छंति विक्रुष्टमितरे जनाः ॥ ४६ ॥

ອາຈານທັງຫຼາຍປາດຖະໜາການອອກສຽງທີ່ເທົ່າກັນແລະມີມາດຕະຖານ; ນັກປັນຍາປາດຖະໜາການແບ່ງຄຳໃຫ້ຊັດ; ແມ່ຍິງປາດຖະໜາຄວາມຫວານຂອງສຽງ; ແຕ່ຄົນອື່ນໆມັກການສວດທີ່ດັງແລະແຮງ.

Verse 48

पद्मपत्रप्रभः षङ्ज ऋषभः शुकपिंजरः । कनकाभस्तु गांधारो मध्यमः कुंदसन्निभः ॥ ४७ ॥

ສະວະ Ṣaḍja ສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງກີບດອກບົວ; Ṛṣabha ມີສີນ້ຳຕານອອກເຫຼືອງດັ່ງນົກແກ້ວ; Gāndhāra ປານດັ່ງຄຳ; ແລະ Madhyama ຂາວດັ່ງດອກກຸນດາ (kunda) ບໍລິສຸດ।

Verse 49

पंचमस्तु भवेत्कृष्णः पीतकं धैवतं विदुः । निषादः सर्ववर्णः स्यादित्येताः स्वरवर्णताः ॥ ४८ ॥

Pañcama ຖືກກ່າວວ່າເປັນສີດຳ; Dhaivata ຮູ້ກັນວ່າເປັນສີເຫຼືອງ; Niṣāda ກ່າວວ່າມີທຸກສີສັນ. ດັ່ງນີ້ແມ່ນການບັນຍາຍຄຸນລັກສະນະສີຂອງສະວະທັງຫຼາຍ।

Verse 50

पंचमो मध्यमः षङ्ज इत्येते ब्राह्मणाः स्मृताः । ऋषभो धैवतश्चापीत्येतौ वै क्षत्रियावुभौ ॥ ४९ ॥

Pañcama, Madhyama ແລະ Ṣaḍja—ສະວະເຫຼົ່ານີ້ ຖືກຈື່ຈຳຕາມປະເພນີວ່າເປັນຂອງພຣາຫມະນ; ແລະ Ṛṣabha ກັບ Dhaivata—ສອງນີ້ແທ້ໆ ກ່າວວ່າເປັນຂອງກະສັດຕຣິຍ (Kṣatriya).

Verse 51

गांधारश्च निषादश्च वैश्यावर्द्धेन वै स्मृतौ । शूद्रत्वं विधिनार्द्धेन पतितत्वान्न संशयः ॥ ५० ॥

ໃນ Smṛti ສອນວ່າ Gāndhāra ແລະ Niṣāda ຖືກນັບເປັນ Vaiśya ໄດ້ພຽງເຄິ່ງໜຶ່ງ; ຕາມກົດທີ່ກຳນົດ ກໍນັບເປັນ Śūdra ອີກເຄິ່ງໜຶ່ງ—ແລະບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສວ່າຕົກສູ່ສະພາບ ‘patita’ (ຜູ້ຕົກຕ່ຳ).

Verse 52

ऋषभो मूर्छितवर्जितो धैवतसहितश्च पंचमो यत्र । निपतति मध्यमरागे स निषादं षाङ्जवं विद्यात् ॥ ५१ ॥

ໃນ Madhyama-rāga ເມື່ອ Pañcama ລົງສຽງ ໂດຍມີ Dhaivata ຄຽງຄູ່ ແລະລະເວັ້ນການເຄື່ອນໄຫວ mūrchita ຂອງ Ṛṣabha—ໃຫ້ຮູ້ວ່າ Niṣāda ນັ້ນ ເປັນຂອງຊັ້ນ Ṣāṅjava (ອີງໃສ່ Ṣaḍja).

Verse 53

यदि पंचमो विरमते गांधारश्चांतरस्वरो भवति । ऋषभो निषादसहितस्तं पंचममीदृशं विद्यात् ॥ ५२ ॥

ຖ້າບໍ່ບັນລື «ປັນຈະມະ» (ສຽງທີ 5) ແລ້ວ «ຄັນທາຣະ» ຈະເປັນສຽງກາງ; ແລະ «ຣິສະພະ» ພ້ອມ «ນິສາດະ» ຄວນຮູ້ວ່າເປັນປັນຈະມະໃນຮູບແບບນີ້।

Verse 54

गांधारस्याधिपत्येन निषादस्य गतागतैः । धैवतस्य च दौर्बल्यान्मध्यमग्राम उच्यते ॥ ५३ ॥

ເນື່ອງຈາກ «ຄັນທາຣະ» ເປັນຜູ້ເດັ່ນ, ເນື່ອງຈາກ «ນິສາດະ» ເຄື່ອນໄຫວໄປມາ, ແລະເນື່ອງຈາກ «ໄທວະຕະ» ອ່ອນກຳລັງ, ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ «ມັດຍະມະ-ກຣາມະ» (ລະບົບສຽງກາງ).

Verse 55

ईषत्पृष्टो निषादस्तु गांधारश्चाधिको भवेत् । धैवतः कंपितो यत्र स षङ्गयाम ईरितः ॥ ५४ ॥

ເມື່ອ «ນິສາດະ» ຖືກແຕະເພີຍເລັກນ້ອຍ, «ຄັນທາຣະ» ຖືກເນັ້ນໃຫ້ເດັ່ນ, ແລະ «ໄທວະຕະ» ຖືກຂັບດ້ວຍສຽງສັ່ນໄຫວ—ໂໝດນີ້ຖືກເອີ້ນວ່າ «ສັງກະຍາມະ».

Verse 56

अंतरस्वरसंयुक्तः काकलिर्यत्र दृश्यते । तं तु साधारितं विद्यात्पंचमस्थं तु कैशिकम् ॥ ५५ ॥

ບ່ອນໃດທີ່ໄດ້ຍິນສຽງ «ກາກະລິ» ຄຽງຄູ່ກັບສຽງກາງ (ສຽງພາຍໃນ), ນັ້ນຄວນຮູ້ວ່າເປັນ «ສາທາຣິຕະ» (ແບບຜັນ). ແລະເມື່ອວາງໄວ້ທີ່ສຽງທີ 5 ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ «ໄກສິກະ».

Verse 57

कैशिकं भावयित्वा तु स्वरैः सर्वैः समंततः । यस्मात्तु मध्यमे न्यासस्तस्मात्कैशिकमध्यमः ॥ ५६ ॥

ເມື່ອໄດ້ພັດທະນາ «ໄກສິກະ» ໃຫ້ເຕັມສົມບູນດ້ວຍສຽງທັງປວງຮອບດ້ານ, ເນື່ອງຈາກຈຸດພັກ (ນະຍາສະ) ຢູ່ທີ່ສຽງ «ມັດຍະມະ», ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ «ໄກສິກະ-ມັດຍະມະ».

Verse 58

काकलिर्दृश्यते यत्र प्राधान्यं पंचमस्य तु । कश्यपः कैशिकं प्राह मध्यमग्रामसंभवम् ॥ ५७ ॥

ບ່ອນໃດທີ່ຮັບຮູ້ສຽງ «ກາກະລີ» ແລະສຽງທີ່ຫ້າ (pañcama) ເປັນຫຼັກ—ກັສຍະປະ ກ່າວວ່າ ມູດນັ້ນເອີ້ນ «ໄກສິກະ» ເກີດຈາກ «ມັດຍະມະ-ກຣາມະ» (ລະບົບສຽງມັດຍະມະ)។

Verse 59

गेति गेयं विदुः प्राज्ञा धेति कारुप्रवादनम् । वेति वाद्यस्य संज्ञेयं गंधर्वस्य प्ररोचनम् ॥ ५८ ॥

ນັກປັນຍາຮູ້ວ່າ «ເກຕິ» ໝາຍເຖິງສິ່ງທີ່ຄວນຮ້ອງ; «ເທຕິ» ໝາຍເຖິງການສະແດງສິລະປະຢ່າງຊໍານານ; ແລະ «ເວຕິ» ໃຫ້ເຂົ້າໃຈເປັນນາມຂອງດົນຕີເຄື່ອງ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນສ່ວນທີ່ຊື່ນຊອບຂອງ «ຄັນທະວະ» (ວິຊາດົນຕີແລະການສະແດງ)។

Verse 60

सामवेदस्य स्वराणां सङ्गीतशास्त्रस्य स्वरेभ्यः तुलना । सामवेदः । सङ्गीतशास्त्रः । क्रुष्ट * । पञ्चमः । प्रथमः ॥ १ ॥

ບັດນີ້ແມ່ນການທຽບສຽງຂອງສາມະເວດະ ກັບສຽງໃນຄຳພີວິຊາດົນຕີ: ໃນສາມະເວດະ ສຽງທີ່ສອດຄ່ອງ ໃນລະບົບທິດສະດີດົນຕີ ເອີ້ນ «ກຣຸດຕະ» (Kruṣṭa)។ ໃນສາມະເວດະ ມັນເອີ້ນ «ປັນຈະມະ» (Pañcama) ແລະໃນລະບົບດົນຕີ ເອີ້ນ «ປະຖະມະ» (Prathama)។

Verse 61

मध्यमः । द्वितीयः ॥ २ ॥

«ມັດຍະມະ» ແມ່ນ «ອັນທີສອງ»।

Verse 62

गान्धारः । तृतीयः ॥ ३ ॥

«ຄານທາຣະ» ແມ່ນ «ອັນທີສາມ»។

Verse 63

ऋषभः । चतुर्थः ॥ ४ ॥

(ຊື່) ຣິສະພະ (Ṛṣabha) ແມ່ນ. (ທ່ານເປັນ) ລຳດັບທີ 4.

Verse 64

षड्जः । मन्द्रः ॥ ५ ॥

ສັດຈະ (Ṣaḍja) — ໃນມັນດຣະ (mandra) ຊ່ວງສຽງຕ່ຳເລິກ.

Verse 65

धैवतः । अतिस्वार्यः ॥ ६ ॥

ໄທວະຕະ (Dhaivata) — (ເມື່ອອອກສຽງ) ດ້ວຍສຽງຍົກສູງເກີນປົກກະຕິ.

Verse 66

निषादः । यः सामगानां प्रथमः स वेणोर्मध्यमः स्वरः । यो द्वितीयः स गांधारस्तृतीयस्त्वृषभः स्मृतः ॥ ५९ ॥

ນິສາດະ (Niṣāda): ໃນການຂັບຮ້ອງສາມັນ (Sāman) ສຽງທຳອິດແມ່ນມັດຍະມະ (madhyama) ຂອງວີນາ; ສຽງທີສອງເອີ້ນວ່າ ການທາຣະ (gāndhāra); ແລະສຽງທີສາມຈື່ຈຳວ່າ ຣິສະພະ (ṛṣabha).

Verse 67

चतुर्थः षङ्ज इत्याहुः पंचमो धैवतो भवेत् । षष्ठो निषादो विज्ञेयः सप्तमः पंचमः स्मृतः ॥ ६० ॥

ເຂົາກ່າວວ່າ ສຽງທີ 4 ເອີ້ນວ່າ ສັດຈະ (Ṣaḍja); ສຽງທີ 5 ເປັນ ໄທວະຕະ (Dhaivata). ສຽງທີ 6 ຄວນຮູ້ວ່າ ນິສາດະ (Niṣāda); ແລະສຽງທີ 7 ຈື່ຈຳວ່າ ປັນຈະມະ (Pañcama).

Verse 68

षङ्जं मयूरो वदति गावो रंभंति चर्षभम् । अजाविके तु गांधारं क्रौंचो वदति मध्यमम् ॥ ६१ ॥

ນົກຢູງຮ້ອງສຽງ «ສັດຈະ»; ງົວຮ້ອງຕາມສຽງ «ຣິສະພະ». ສໍາລັບແບ້ແລະແກະ ມີສຽງ «ຄັນທາຣະ» ແລະນົກກຣອງຈະ ຮ້ອງ «ມັດຍະມະ».