Śreyas and Paramārtha: The Ribhu–Nidāgha Teaching on Non-Dual Self (Advaita)

Verse 1

सनंदन उवाच । निशम्य तस्येति वचः परमार्थसमन्वितम् । प्रश्रयावनतो भूत्वा तमाह नृपतिर्द्विजम् ॥ १ ॥

ສະນັນດະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອກະສັດໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄຳນັ້ນ ອັນປະກອບດ້ວຍຄວາມຈິງສູງສຸດ, ພຣະອົງກໍໂຄ້ງນ້ອມດ້ວຍຄວາມຖ່ອມຕົນແລະຄວາມເຄົາລົບ, ແລ້ວຈຶ່ງກ່າວກັບພຣະດວິຊະ ນັກບວດຜູ້ປັນຍາ.

Verse 2

राजोवाच । भगवन्यत्त्वया प्रोक्त परमार्थमयं वचः । श्रुते तस्मिन्भ्रमंतीव मनसो मम वृत्तयः ॥ २ ॥

ພະຣາຊາກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ, ຖ້ອຍຄຳທີ່ທ່ານໄດ້ກ່າວ ເປັນຖ້ອຍຄຳແຫ່ງສັດຈະທີ່ສູງສຸດ. ແຕ່ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງ ການເຄື່ອນໄຫວໃນໃຈກໍຄືຈະວຽນວົນສັບສົນ»។

Verse 3

एतद्विवेकविज्ञानं यदि शेषेषु जंतुषु । भवता दर्शितं विप्र तत्परं प्रकृतेर्महत् ॥ ३ ॥

ໂອ ພຣະພຣາຫມັນ຤ິສີ, ຖ້າທ່ານໄດ້ສະແດງ ວິເວກ-ຍານ (ປັນຍາແຫ່ງການແຍກແຍະ) ໃຫ້ແກ່ສັດມີຊີວິດອື່ນໆ ຢ່າງແທ້ຈິງ, ນັ້ນຍ່ອມເປັນສິ່ງທີ່ມຸ່ງໄປສູ່ “ມະຫັດ” (Mahat) ແຫ່ງ ປຣະກຣິຕິ ອັນຍິ່ງໃຫຍ່.

Verse 4

नाहं वहामि शिबिकां शिबिका मयि न स्थिता । शरीरमन्यदस्मत्तो येनेयं शिबिका धृता ॥ ४ ॥

«ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ແບກຫາມ, ເພາະຫາມບໍ່ໄດ້ພັກຢູ່ໃນຂ້າພະເຈົ້າ. ກາຍນີ້ເປັນອື່ນຈາກຂ້າພະເຈົ້າ; ໂດຍກາຍນີ້ແຫຼະ ຫາມນີ້ຈຶ່ງຖືກທົນຮັບ»។

Verse 5

गुण प्रवृत्तिर्भूतानां प्रवृत्तिः कर्मचोदिता । प्रवर्तंते गुणाश्चैते किं ममेति त्वयोदितम् ॥ ५ ॥

ການເຄື່ອນໄຫວຂອງສັດທັງຫຼາຍ ແທ້ຈິງແມ່ນການເຄື່ອນໄຫວຂອງຄຸນ (guṇa) ເທົ່ານັ້ນ, ແລະການເຄື່ອນໄຫວນັ້ນຖືກກຳກັບໂດຍກຳ (karma). ຄຸນເຫຼົ່ານີ້ຍັງຄົງດຳເນີນຢູ່—ດັ່ງນັ້ນ ຈະກ່າວວ່າ «ນີ້ແມ່ນຂອງຂ້ອຍ» ໄດ້ຢ່າງໃດ ດັ່ງທີ່ທ່ານໄດ້ກ່າວ?

Verse 6

एतस्मिन्परमार्थज्ञ मम श्रोत्रपथं गते । मनो विह्वलतामेति परमार्थार्थतां गतम् ॥ ६ ॥

ໂອ ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງພຣະສັດຈະອັນສູງສຸດ, ເມື່ອຖ້ອຍຄຳນີ້ເຂົ້າສູ່ທາງຫູຂອງຂ້າພະເຈົ້າ, ໃຈຂອງຂ້າພະເຈົ້າກໍຫວັ່ນໄຫວຫຼາຍ—ດັ່ງຜູ້ໄດ້ເຂົ້າເຖິງແກ່ນແທ້ແຫ່ງຄວາມໝາຍອັນສູງສຸດ.

Verse 7

पूर्वमेव महाभाग कपिलर्षिमहं द्विज । प्रष्टुमभ्युद्यतो गत्वा श्रेयः किंत्वत्र संशये ॥ ७ ॥

ແຕ່ກ່ອນນີ້ ໂອ ທະວິຊະຜູ້ມີພາກດີ ຂ້າໄດ້ໄປຫາລິສີກະປິລ ເພື່ອຈະຖາມເຖິງຄຸນຄ່າສູງສຸດ; ແຕ່ໃນເລື່ອງນີ້ ຂ້າຍັງຄົງສົງໄສຢູ່.

Verse 8

तदंतरे च भवता यदिदं वाक्यमीरितम् । तेनैव परमार्थार्थं त्वयि चेतः प्रधावति ॥ ८ ॥

ແລະໃນລະຫວ່າງນັ້ນ ຖ້ອຍຄໍາທີ່ທ່ານໄດ້ກ່າວ ໂດຍຖ້ອຍຄໍານັ້ນເອງ ໃຈຂ້າກໍພຸ່ງໄປຫາທ່ານ ເພື່ອແສວຫາອັດຖະທີ່ສູງສຸດແຫ່ງສັດຈະອັນສູງສຸດ.

Verse 9

कपिलर्षिर्भगवतः सर्वभूतस्य वै किल । विष्णोरंशो जगन्मोहनाशाय समुपागतः ॥ ९ ॥

ແທ້ຈິງແລ້ວ ລິສີກະປິລ ຖືກກ່າວວ່າເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງພຣະວິສະນຸ—ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງປວງ—ຜູ້ອອກມາເພື່ອທໍາລາຍມາຍາທີ່ຫຼອກລວງໂລກ.

Verse 10

स एव भगवान्नूनमस्माकं हितकाम्यया । प्रत्यक्षतामनुगतस्तथैतद्भवतोच्यते ॥ १० ॥

ແນ່ນອນ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້ານັ້ນເອງ ໂດຍປາດຖະນາຄວາມດີແກ່ພວກເຮົາ ໄດ້ມາປາກົດຕໍ່ໜ້າໂດຍກົງ; ດັ່ງນັ້ນ ທີ່ທ່ານກ່າວມານີ້ ຈຶ່ງຖືກຕ້ອງ.

Verse 11

तन्मह्यं मोहनाशाय यच्छ्रेयः परमं द्विज । तद्वदाखिल विज्ञानजलवीच्युजधिर्भवान् ॥ ११ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ທະວິຊະ ຂໍທ່ານຈົ່ງບອກຂ້າເຖິງຄຸນຄ່າສູງສຸດທີ່ທໍາລາຍມາຍາ. ເພາະທ່ານເປັນມະຫາສະໝຸດ ທີ່ຄື້ນຄືນເປັນນ້ໍາແຫ່ງວິຊາທັງປວງ.

Verse 12

ब्राह्मण उवाच । भूयः पृच्छसि किं श्रेयः परमार्थेन पृच्छसि । श्रेयांसि परमार्थानि ह्यशेषाण्येन भूपते ॥ १२ ॥

ພຣະພຣາຫມັນກ່າວວ່າ: «ເຈົ້າຖາມອີກເທື່ອເຖິງຄວາມດີສູງສຸດ; ເຈົ້າຖາມໂດຍມຸ່ງໄປຫາຈຸດປະສົງອັນສູງສຸດ. ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ, ຄວາມດີທີ່ແທ້ທັງປວງ ກໍຄືຈຸດຫມາຍສູງສຸດນັ້ນເອງ»។

Verse 13

देवताराधनं कृत्वा धनसंपदमिच्छति । पुत्रानिच्छति राज्यं च श्रेयस्तस्यैव तन्नृप ॥ १३ ॥

ເມື່ອໄດ້ບູຊາອາຣາທະນາເທວະດາແລ້ວ ຄົນຍ່ອມປາຖະໜາຊັບສົມບັດແລະຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ; ປາຖະໜາບຸດຊາຍ ແລະກະທັ້ງອານາຈັກ. ແຕ່ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ, ຄວາມດີສູງສຸດ (śreyas) ເປັນຂອງຜູ້ພັກຕິນັ້ນເອງ।

Verse 14

विवकिनस्तु संयोगः श्रेयोऽसौ परमात्मना । कर्मयज्ञादिकं श्रेयः स्वर्लोकपलदायि यत् ॥ १४ ॥

ແຕ່ສໍາລັບຜູ້ມີປັນຍາຮູ້ແຈ້ງ ການຮ່ວມສະຫມັກກັບພຣະອາດຕະມັນສູງສຸດ (Paramātman) ແມ່ນຄວາມດີສູງສຸດ; ສ່ວນພິທີກຳ ແລະຍັດຍະຍາກຳ ເປັນຄວາມດີຮອງໆ ເພາະໃຫ້ແຕ່ຜົນແຫ່ງໂລກສະຫວັນເທົ່ານັ້ນ।

Verse 15

श्रेयः प्रधानं च फले तदेवानभिसंहिते । आत्मा ध्येयः सदा भूप योगयुक्तैस्तथा परैः ॥ १५ ॥

ແມ່ນແຕ່ເມື່ອບໍ່ໄດ້ຕັ້ງໃຈມຸ່ງຫາ ຜົນນັ້ນກໍເກີດຂຶ້ນ ໃນຜົນນັ້ນຄວາມດີສູງສຸດ (śreyas) ເປັນຫົວໜ້າ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ, ຄວນພິຈາລະນາພຣະອາດຕະມັນເສມອ ໂດຍຜູ້ຝຶກຢູ່ໃນໂຍຄະ ແລະຜູ້ມີໃຈສູງສຸດດ້ວຍ।

Verse 16

श्रेय स्तस्यैव संयोगः श्रेयो यः परमात्मनः । श्रेयांस्येवमनेकानि शतशोऽथ सहस्त्रशः ॥ १६ ॥

ຄວາມດີສູງສຸດແທ້ໆ ຄືການຮ່ວມສະຫມັກນັ້ນເອງ—ຄວາມດີອັນສູງສຸດທີ່ເກີດຈາກການສຳພັນກັບ Paramātman. ດັ່ງນີ້ ສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດມີຫຼາຍຢ່າງ ນັບເປັນຮ້ອຍ ແລະກະທັ້ງນັບເປັນພັນ।

Verse 17

संत्यत्र परमार्थास्तु न त्वेते श्रूयतां च मे । धर्मोऽयं त्यजते किं तु परमार्थो धनं यदि ॥ १७ ॥

ໃນນີ້ແທ້ຈິງມີຄວາມຈິງອັນສູງສຸດ; ແຕ່ຄໍາຂອງເຈົ້ານີ້ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຄວນຮັບຟັງ. ເພາະຖ້າຊັບສິນເປັນປະໂຫຍດສູງສຸດ (ປະຣະມາດ) ແລ້ວ ທຳມະນີ້ກໍຈະຖືກລະທິ້ງໄປ.

Verse 18

व्ययश्चक्रियत कस्मात्कामप्राप्त्युपलक्षणः । मुत्रश्चेत्परमार्थाख्यः सोऽप्यन्यस्य नरेश्वर ॥ १८ ॥

ແລ້ວເປັນຫຍັງຈຶ່ງມີການໃຊ້ຈ່າຍ—ໃນເມື່ອມັນເປັນແຕ່ເຄື່ອງໝາຍຂອງການໄດ້ສົມປາດຖະໜາ? ແລະຖ້ານ້ໍາປັດສະວະຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ປະໂຫຍດສູງສຸດ’ ແມ່ນກະທັ້ງນັ້ນ, ໂອ ພະຣາຊາ, ກໍເປັນຂອງຄົນອື່ນ.

Verse 19

परमार्थभूतः सोऽन्यस्य परमार्थो हि नः पिता । एवं न परमार्थोऽस्ति जगत्यत्र चराचरे ॥ १९ ॥

ພຣະອົງນັ້ນແມ່ນຕົວຕົນແຫ່ງຄວາມຈິງສູງສຸດ; ພຣະອົງແມ່ນເປົ້າໝາຍສູງສຸດຂອງຜູ້ອື່ນ ແລະເປັນພໍ່ຂອງພວກເຮົາ. ດັ່ງນັ້ນ ໃນໂລກນີ້ທີ່ມີທັງສິ່ງເຄື່ອນໄຫວແລະຢຸດນິ່ງ ບໍ່ມີປະຣະມາດອື່ນໃດເລີຍ.

Verse 20

परमार्थो हि कार्याणि करणानामशेषतः । राज्यादिप्राप्तिरत्रोक्ता परमार्थतया यदि ॥ २० ॥

ປະໂຫຍດສູງສຸດ (ປະຣະມາດ) ແທ້ໆ ແມ່ນຈຸດໝາຍສຸດທ້າຍຂອງການກະທໍາທັງປວງ ແລະເຄື່ອງມືທັງຫມົດ ໂດຍບໍ່ເຫຼືອ. ການໄດ້ຮັບອານາຈັກແລະອື່ນໆ ກໍຖືກກ່າວໃນນີ້ວ່າ ‘ປະໂຫຍດສູງສຸດ’—ຖ້າເອົາໃນນັຍສູງສຸດນັ້ນ.

Verse 21

परमार्था भवंत्यत्र न भवंति च वै ततः । ऋग्यजुःसामनिष्पाद्यं यज्ञकर्म मतं तव ॥ २१ ॥

ໃນນີ້ ເປົ້າໝາຍທາງວິນຍານອັນສູງສຸດຍ່ອມສໍາເລັດໄດ້ແທ້; ແຕ່ມັນບໍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນຈາກການປະຕິບັດພາຍນອກນັ້ນເທົ່ານັ້ນ. ຕາມທັດສະນະຂອງເຈົ້າ ກຳມະຍັດ (ພິທີບູຊາ) ແມ່ນສິ່ງທີ່ກະທໍາໂດຍອາໄສ ຣິກ, ຢະຈຸ, ແລະ ສາມ ເວດ.

Verse 22

परमार्थभूतं तत्रापि श्रूयतां गदतो मम । यत्तु निष्पाद्यते कार्यं मृदा कारणभूतया ॥ २२ ॥

ຈົ່ງຟັງຈາກຂ້າ ຄວາມຈິງອັນສູງສຸດ ແມ່ນແຕ່ຢູ່ທີ່ນັ້ນກໍຕາມ: ຜົນໃດໆທີ່ເກີດຂຶ້ນ ສໍາເລັດໄດ້ໂດຍດິນເຜົາ ອັນເປັນເຫດວັດຖຸຂອງມັນ।

Verse 23

तत्कारणानुगमनाज्जायते नृप मृन्मयम् । एवं विनाशिभिर्द्रव्यैः समिदाज्यकुशादिभिः ॥ २३ ॥

ໂອ ພະຣາຊາ, ສິ່ງທີ່ເປັນດິນເຜົາເກີດຂຶ້ນໂດຍອາໄສເຫດຂອງມັນ ຄື ດິນເຜົາ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ຜົນກໍເກີດຈາກວັດຖຸທີ່ເສື່ອມສະລາຍໄດ້ ເຊັ່ນ ໄມ້ເຊື້ອໄຟ, ນ້ໍາມັນເນີຍ (ghee), ຫຍ້າກຸສະ ແລະອື່ນໆ.

Verse 24

निष्पाद्यते क्रिया या तु सा भवित्री विनाशिनी । अनाशी परमार्थस्तु प्राज्ञैरभ्युपगम्यते ॥ २४ ॥

ກິດຈະກໍາໃດໆທີ່ຖືກຜະລິດແລະກະທໍາ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແລ້ວດັບສູນ. ແຕ່ພຣະຄວາມຈິງສູງສຸດ (paramārtha) ບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ; ນັກປັນຍາຍອມຮັບຢ່າງນີ້.

Verse 25

यत्तुं नाशि न संदेहो नाशिद्रव्योपपादितम् । तदेवापलदं कर्म परमार्थो मतो मम ॥ २५ ॥

ສິ່ງໃດທີ່ເສື່ອມສະລາຍໄດ້—ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ—ເພາະມັນຖືກສ້າງຂຶ້ນໂດຍອາໄສວັດຖຸທີ່ເສື່ອມສະລາຍ. ດັ່ງນັ້ນ ກຳນັ້ນເປັນການກະທໍາທີ່ບໍ່ມີຜົນແທ້; ນີ້ແມ່ນຄວາມໝາຍສູງສຸດຕາມທັດສະນະຂ້າ.

Verse 26

मुक्तिसाधनभूतत्वात्परमार्थो न साधनम् । ध्यानमेवात्मनो भूपपरमार्थार्थशब्दितम् ॥ २६ ॥

ເນື່ອງຈາກພຣະຈຸດໝາຍສູງສຸດ (paramārtha) ເປັນຕົວມັນເອງຂອງວິທີນໍາໄປສູ່ມຸກຕິ (ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ) ຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນເຄື່ອງມືອື່ນທີ່ຕ້ອງ “ສໍາເລັດ”. ໂອ ພະຣາຊາ, ການພິຈາລະນາສະມາທິໃນອາດຕະມາ (ຕົນແທ້) ເທົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງຖືກເອີ້ນວ່າ “paramārtha” ຄື ຈຸດປະສົງສູງສຸດແທ້.

Verse 27

भेदकारि परेभ्यस्तु परमार्थो न भेदवान् । परमार्थात्मनोर्योगः परमार्थ इतीष्यते ॥ २७ ॥

ຄວາມແຕກຕ່າງເກີດຂຶ້ນເມື່ອທຽບກັບສິ່ງອື່ນເທົ່ານັ້ນ; ແຕ່ພຣະສັດຈະສູງສຸດ (ປະຣະມາຣຖ) ບໍ່ແບ່ງແຍກ. ການປະສານກັນຂອງປະຣະມາຣຖ ແລະ ອາດມາ ນັ້ນແມ່ນຖືກກ່າວວ່າ ປະຣະມາຣຖ.

Verse 28

मिथ्यैतदन्यद्द्रव्यं हि नैतद्द्रव्यमयं यतः । तस्माच्छ्रेयांस्यशेषाणि नृपैतानि न संशयः ॥ २८ ॥

“ສານ” ອື່ນນີ້ແທ້ຈິງແມ່ນຂອງລວງ, ເພາະມັນບໍ່ໄດ້ປະກອບດ້ວຍສານແທ້. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ້ພຣະຣາຊາ, ສິ່ງດີງາມທັງປວງນີ້ແມ່ນຄຸນປະໂຫຍດສູງສຸດ ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສ.

Verse 29

परमार्थस्तु भूपाल संक्षेपाच्छ्रूयतां मम । एको व्यापी समः शुद्धो निर्गुण प्रकृतेः परः ॥ २९ ॥

ໂອ້ພຣະຣາຊາ, ຈົ່ງຟັງຈາກຂ້າພະເຈົ້າໂດຍຫຍໍ້ເຖິງຄວາມຈິງສູງສຸດ: ພຣະສູງສຸດແມ່ນອົງດຽວ, ແຜ່ຊຶມທົ່ວທຸກແຫ່ງ, ເທົ່າທຽມຕໍ່ທຸກຜູ້, ບໍລິສຸດ, ເຫນືອກວ່າກຸນະ, ແລະຢູ່ເຫນືອປຣະກຣິຕິ (ທໍາມະຊາດວັດຖຸ).

Verse 30

जन्मवृद्ध्यादिरहित आत्मा सर्वगतो नृप । परिज्ञानमयो सद्भिर्नामजात्यादिभिविभुः ॥ ३० ॥

ໂອ້ພຣະຣາຊາ, ອາດມາພົ້ນຈາກການເກີດ, ການເຕີບໃຫຍ່ ແລະອື່ນໆ; ມັນແຜ່ຊຶມທົ່ວທຸກແຫ່ງ. ມັນເປັນທໍາມະຊາດແຫ່ງປັນຍາຮູ້ຊັດສົມບູນ; ແຕ່ຕາມຂໍ້ຕົກລົງຂອງຜູ້ຮູ້ ຈຶ່ງຖືກເອີ້ນຜ່ານຊື່, ຊັ້ນພັນ ແລະການກໍານົດອື່ນໆ.

Verse 31

न योगवान्न युक्तोऽभून्नैव पार्थिवः योक्ष्यति । तस्यात्मपरदेहेषु सतोऽप्येकमयं हि तत् ॥ ३१ ॥

ລາວບໍ່ແມ່ນໂຍຄີ, ບໍ່ໄດ້ຝຶກຝົນຢ່າງແທ້ຈິງ, ແລະ ໂອ້ພຣະຣາຊາ, ລາວກໍຈະບໍ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນໃນອະນາຄົດ. ສໍາລັບລາວ ແມ່ນແມ່ນວ່າອາດມາມີຢູ່ໃນກາຍຂອງຕົນ ແລະໃນກາຍຂອງຜູ້ອື່ນ, ແຕ່ຄວາມເປັນຈິງນັ້ນແມ່ນອົງດຽວກັນ.

Verse 32

विज्ञानं परमार्थोऽसौ वेत्ति नोऽतथ्यदर्शनः । वेणुरंघ्रविभेदेन भेदः षङ्जादिसंज्ञितः ॥ ३२ ॥

ຜູ້ຮູ້ວິຊາຍານ (vijñāna) ແລະ ປະມາຣະຖະ (paramārtha) ຈຶ່ງຮູ້ຄວາມຈິງ; ຜູ້ເຫັນຜິດບໍ່ຮູ້. ເຫມືອນຂຸ່ຍທີ່ຮູນິ້ວມືແຕກຕ່າງ ຈຶ່ງເກີດການແບ່ງສຽງ ຊື່ Ṣaḍja ແລະອື່ນໆ.

Verse 33

अभेदो व्यापिनो वायोस्तथा तस्य महात्मनः । एकत्वं रूपभेदश्च वाह्यकर्मप्रवृत्तिजः ॥ ३३ ॥

ດັ່ງລົມທີ່ແຜ່ຊອກຊອນທົ່ວໄປ ໂດຍສະພາບແທ້ບໍ່ແບ່ງອອກ, ມະຫາອາດຕະ (ອາດຕະ) ນັ້ນກໍເຊັ່ນດຽວກັນ. ຄວາມເປັນໜຶ່ງນັ້ນແທ້; ຄວາມແຕກຕ່າງເປັນຮູບຮ່າງເກີດຈາກການກະທຳພາຍນອກເທົ່ານັ້ນ.

Verse 34

देवादिभेदमध्यास्ते नास्त्येवाचरणो हि सः । श्रृण्वत्र भूप प्राग्वृत्तं यद्गीतमृभुणा भवेत् ॥ ३४ ॥

ຜູ້ທີ່ຍຶດຕິດຄວາມແບ່ງແຍກວ່າ “ເທວະ” ແລະ “ອື່ນໆ” ຍ່ອມຕິດຢູ່ໃນຄວາມແຕກຕ່າງ; ສຳລັບເຂົາ ບໍ່ມີຈັນຍາທຳອັນແທ້. ບັດນີ້ ຂໍໃຫ້ຟັງ ໂອ ພະຣາຊາ—ເລື່ອງເກົ່າແກ່ ທີ່ Ṛbhu ເຄີຍຂັບຮ້ອງໄວ້.

Verse 35

अवबोधं जनयतो निदाधस्य द्विजन्मनः । ऋभुर्नामाऽबवत्पुत्रो ब्रह्मणः परमेष्टिनः ॥ ३५ ॥

ເພື່ອກໍ່ໃຫ້ເກີດອະວະໂບດ (ຄວາມຕື່ນຮູ້) ແກ່ Nidādha ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ, ມີບຸດຄົນໜຶ່ງເກີດຂຶ້ນ ຊື່ Ṛbhu—ເປັນບຸດຂອງ ພຣະພຣະຫມາ (Brahmā) ຜູ້ເປັນ Parameṣṭhin ຜູ້ຈັດວາງສັບພະສິ່ງ.

Verse 36

विज्ञात तत्त्वसद्भावो निसर्गादेव भूपते । तस्य शिष्यो निदाघोऽभूत्पुलस्त्यतनयः पुरा ॥ ३६ ॥

ໂອ ພະຣາຊາ, ຄວາມເປັນຜູ້ຮູ້ຕັດຕະວະ (ສະພາບແທ້) ຂອງທ່ານນັ້ນ ຖືກຮູ້ແຕ່ເລີ່ມແຕ່ກຳເນີດ. ແລະໃນການກ່ອນ, Nidāgha ບຸດຂອງ Pulastya ໄດ້ເປັນສິດຂອງທ່ານ.

Verse 37

प्रादादशेषविज्ञानं स तस्मै परया मुदा । अवाप्तज्ञान तत्त्वस्य न तस्याद्वैतवासना ॥ ३७ ॥

ດ້ວຍຄວາມປິຕິຍິນດີອັນສູງສຸດ ທ່ານໄດ້ປະທານວິຊາຄວາມຮູ້ອັນສັກສິດທັງປວງໃຫ້ເຂົາ. ແຕ່ຜູ້ທີ່ຍັງບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕັດຕະວະແຫ່ງຍານ ຈິດບໍ່ເກີດແນວໂນ້ມໄປສູ່ອັດວັຍຕະ (advaita) ເລີຍ.

Verse 38

स ऋभुस्तर्कयामास निदाघस्य नरेश्वर । देविकायास्तटे वीर नागरं नाम वै पुरम् ॥ ३८ ॥

ໂອ ພະຣາຊາ, ມຸນີ ຣຶບຸ (Ṛbhu) ໄດ້ຄິດພິຈາລະນາເຖິງ ນິດາຄະ (Nidāgha) ແລ້ວໄປຮອດນະຄອນວິລະຊົນຊື່ ນາກະຣະ (Nāgara) ຢູ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳ ເທວິກາ (Devikā).

Verse 39

समृद्धमतिरम्यं च पुलस्त्येन निवेशितम् । रम्योपवनपर्यंतं स तस्मिन्पार्थवोत्तम ॥ ३९ ॥

ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນບຸດແຫ່ງ ປຣຶຖາ (Pṛthā), ທ່ານໄດ້ພັກຢູ່ທີ່ນັ້ນ—ອຸດົມສົມບູນ ແລະ ງາມລະມຸນ, ສ້າງຕັ້ງໂດຍ ປຸລັສຕະຍະ (Pulastya), ແຜ່ຂະຫຍາຍໄປຮອດສວນອຸທະຍານອັນຮື່ນຮົມ.

Verse 40

निदाधनामायोगज्ञस्तस्य शिष्योऽभवत्पुरा । दिव्ये वर्षसहस्त्रे तु समतीतेऽस्य तत्पुरम् ॥ ४० ॥

ໃນການກ່ອນ ນິດາທະນະ (Nidādhana) ຜູ້ຮູ້ຊ່ຽວຊານໃນໂຍຄະ ໄດ້ເປັນສິດຂອງທ່ານ. ແລະເມື່ອຜ່ານໄປພັນປີເທວະ ທ່ານຈຶ່ງໄປຮອດທີ່ພຳນັກຂອງຕົນ.

Verse 41

जगाम स ऋभुः शिष्यं निदाघमवलोकितुम् । स तस्य वैश्वदेवंति द्वारालोकनगोचरः ॥ ४१ ॥

ຕໍ່ມາ ຣຶບຸ (Ṛbhu) ໄດ້ໄປເພື່ອເບິ່ງສິດຂອງຕົນ ນິດາຄະ (Nidāgha). ໃນເວລານັ້ນ ນິດາຄະກຳລັງປະກອບພິທີ ໄວສະວະເທວະ (Vaiśvadeva) ແລະ ຣຶບຸໄດ້ມາຮອດທີ່ປະຕູ ໃນຂອບເຂດທີ່ສາຍຕາຂອງເຂົາເຫັນໄດ້.

Verse 42

स्थित स्तेन गृहीतार्थो निजवेश्म प्रवेशितः । प्रक्षालितांघ्रिपाणिं च कृतासनपरिग्रहम् ॥ ४२ ॥

ແມ່ນແຕ່ຂໂຈນ—ເມື່ອຖືກຫ້າມໄວ້ ແລະຖອນຂອງທີ່ລັກໄປຄືນ ນໍາເຂົ້າສູ່ເຮືອນຂອງຕົນ—ກໍຄວນຮັບຮອງເປັນແຂກ: ລ້າງຕີນແລະມື ແລ້ວຖວາຍອາສນະໃຫ້ນັ່ງ។

Verse 43

उवाच स द्विजश्रेष्टो भुज्यतामिति सादरम् । ऋभुरुवाच । भो विप्रवर्य भोक्तव्यं यदत्र भवतो गृहे ॥ ४३ ॥

ພຣະດວິຊະຜູ້ປະເສີດນັ້ນເວົ້າດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບວ່າ “ຂໍໃຫ້ຮັບປະທານເຖີດ.” ຣິພຸ (Ṛbhu) ຕອບວ່າ “ໂອ ພຣາຫມະນະຜູ້ປະເສີດ, ຄວນຮັບປະທານສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ມີຢູ່ໃນເຮືອນຂອງທ່ານນີ້.”

Verse 44

तत्कथ्यतां कदन्नेषु न प्रीतिः सततं मम । निदाघ उवाच । सक्तुयावकव्रीहीनामपूपानां च मे गृहे ॥ ४४ ॥

“ດັ່ງນັ້ນຈົ່ງບອກຂ້ອຍ: ເປັນຫຍັງຂ້ອຍຈຶ່ງບໍ່ມີຄວາມປິຕິຍືນຍາວໃນອາຫານທີ່ປຸງສຸກ?” Nidāgha ກ່າວວ່າ: “ໃນເຮືອນຂ້ອຍມີ ສັກຕຸ (ແປ້ງຄົ້ວ), ຢະວະ (ຂ້າວບາເລ), ວຣີຫິ (ເຂົ້າ), ແລະອະປູປະ (ເຄັກ) ດ້ວຍ.”

Verse 45

यद्रोचते द्विजश्रेष्ट तावद्भुंक्ष्व यथेच्छया । ऋभुरुवाच । कदन्नानि दिजैतानि मिष्टमन्नं प्रयच्छ मे ॥ ४५ ॥

“ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນດວິຊະ, ຈົ່ງຮັບປະທານເທົ່າທີ່ທ່ານພໍໃຈ ຕາມປາຖະໜາ.” ຣິພຸ (Ṛbhu) ກ່າວວ່າ: “ຈົ່ງໃຫ້ອາຫານຫຍາບ—ອັນເໝາະແກ່ນັກຕະປະ—ແລະຈົ່ງຖວາຍອາຫານຫວານໃຫ້ຂ້ອຍດ້ວຍ.”

Verse 46

संयावपायसादीनि चेक्षुका रसवंति च । निदाघ उवाच । गृहे शालिनि मद्गेहे यत्किंचिदति शोभनम् ॥ ४६ ॥

Nidāgha ກ່າວວ່າ: “ໂອ Śālīna, ໃນເຮືອນຂ້ອຍ ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ງາມຍິ່ງ ແລະນ່າຊື່ນໃຈຢ່າງຫຼາຍ—ເຊັ່ນ saṃyāva, pāyasa ແລະອື່ນໆ, ພ້ອມທັງຂອງຫວານຊຸ່ມຊໍາຈາກອ້ອຍ—ມີຢູ່ທັງນັ້ນ.”

Verse 47

भोज्येषु साधनं मिष्टं तेनास्यान्नं प्रसाधय । इत्युक्ता तेन सा पत्नी मिष्टमन्नं द्विजस्य तत् ॥ ४७ ॥

“ໃນອາຫານທັງຫຼາຍ ຈົ່ງຈັດເຮັດຂອງຫວານຢ່າງໜຶ່ງ; ດ້ວຍນັ້ນ ຈົ່ງປຸງແຕ່ງແລະຖວາຍອາຫານຂອງທ່ານ” ເມື່ອໄດ້ຮັບຄໍາສັ່ງ ພັນລະຍາກໍໄດ້ຈັດອາຫານຫວານໃຫ້ພຣາຫມະນັ້ນ।

Verse 48

प्रसाधितवती तद्वै भर्तुर्वचनगौरवात् । न भुक्तवंतमिच्छातो मिष्टमन्नं महामुनिम् ॥ ४८ ॥

ນາງໄດ້ຈັດອາຫານນັ້ນແທ້ ເນື່ອງຈາກຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ຄໍາຂອງສາມີ। ແຕ່ນາງບໍ່ປາດຖະນາຈະຖວາຍອາຫານຫວານແກ່ມະຫາມຸນີ ໃນຂະນະທີ່ທ່ານຍັງບໍ່ໄດ້ສັນອາຫານ।

Verse 49

निदाघः प्राहभूपाल प्रश्रयावनतः स्थितः । निदाघ उवाच । अपि ते परमा तृप्तिरुत्पन्ना पुष्टिरेव ॥ ४९ ॥

ນິດາຄະ ຍືນຢູ່ດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມ ແລະກ້ົມຫົວດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ໄດ້ກ່າວຕໍ່ພຣະຣາຊາວ່າ: “ຄວາມອິ່ມໃຈອັນສູງສຸດ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນທ່ານແລ້ວບໍ—ແມ່ນທັງພະລັງບໍາລຸງ ແລະຄວາມຜາສຸກ?”

Verse 50

अपि ते मानसं स्वस्थमाहारेण कृतं द्विज । क्व निवासी भवान्विप्र क्व वा गंतुं समुद्यतः ॥ ५० ॥

ໂອ ທະວິຊະ (ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ) ໃຈຂອງທ່ານສະຫງົບດີແລ້ວບໍ ຫຼັງຈາກສັນອາຫານ? ໂອ ພຣາຫມະນ, ທ່ານພັກອາໄສຢູ່ໃສ ແລະບັດນີ້ກໍາລັງຈະໄປໃສ?

Verse 51

आगम्यते च भवता यतस्तश्च निवेद्यताम् । ऋमुरुवाच । क्षुधितस्य च भुक्तेऽन्ने तृप्तिर्ब्रह्मन्विजायते ॥ ५१ ॥

“ທ່ານມາຈາກໃສ ແລະມາເພື່ອຈຸດປະສົງໃດ? ຂໍໃຫ້ບອກແກ່ຂ້ອຍ.” ຣຶມຸ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣາຫມະນ, ເມື່ອຜູ້ຫິວໄດ້ກິນອາຫານ ຄວາມອິ່ມໃຈຍ່ອມເກີດຂຶ້ນໂດຍທໍາມະຊາດ.”

Verse 52

न मे क्षुधा भवेत्तॄप्तिः कस्मान्मां द्विज पृच्छति । वह्निना पार्थिवेनादौ दग्धे वै क्षुरापीश्वः ॥ ५२ ॥

ສໍາລັບຂ້ອຍ ບໍ່ມີທັງຄວາມຫິວ ຫຼືຄວາມອີ່ມ—ເພາະຫຍັງ ໂອ ດວິຊະ ເຈົ້າຈຶ່ງຖາມຂ້ອຍເລື່ອງນີ້? ໃນຕອນເລີ່ມ ເມື່ອກາຍດິນຖືກໄຟເຜົາ ພຣະເຈົ້າຍັງຄົງເປັນອະທິປະໄຕຄົມກົດດັ່ງຄົມມີດ ຢູ່ເຫນືອສະພາບກາຍທັງປວງ।

Verse 53

भवत्यंभसि च क्षीणे नृणां तृष्णासमुद्भवः । क्षुत्तृष्णे देहधर्माख्ये न ममैते यतो द्विज ॥ ५३ ॥

ເມື່ອນ້ໍາໃນກາຍຫຼຸດຫາຍ ຄວາມຫິວນ້ໍາກໍເກີດຂຶ້ນໃນມະນຸດ. ຄວາມຫິວອາຫານແລະຄວາມຫິວນ້ໍາ—ອັນເອີ້ນວ່າທໍາມະຂອງກາຍ—ບໍ່ແມ່ນ «ຂອງຂ້ອຍ» ໂອ ດວິຊະ; ດັ່ງນັ້ນຂ້ອຍບໍ່ຍຶດຕິດກັບມັນ.

Verse 54

ततः क्षुत्संभवाभावात्तृप्तिरस्त्येव मे सदा । मनसः स्वस्थता तुष्टिश्चित्तधर्माविमौ द्विज ॥ ५४ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ເນື່ອງຈາກການເກີດຂຶ້ນຂອງຄວາມຫິວອາຫານໄດ້ດັບສິ້ນ ຂ້ອຍຈຶ່ງອີ່ມໃຈຢູ່ເສມອ. ໂອ ດວິຊະ ຄວາມສະຫງົບສຸກຂອງໃຈ ແລະຄວາມພໍໃຈ—ສອງປະການນີ້ແມ່ນຄຸນຂອງມະນະ.

Verse 55

चेतसो यस्य यत्पृष्टं पुमानेभिर्न युज्यते । क्व निवासस्तवेत्युक्तं क्व गंतासि च यत्त्वया ॥ ५५ ॥

ສິ່ງທີ່ມະນຸດຖາມ ບໍ່ເໝາະກັບຜູ້ທີ່ມີສະພາບເຫນືອຈິດ. ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອເຈົ້າກ່າວວ່າ «ທີ່ຢູ່ຂອງເຈົ້າຢູ່ໃສ ແລະເຈົ້າໄປໃສ?» ຄໍາຖາມເຊັ່ນນັ້ນບໍ່ຖືກກັບພຣະອົງ.

Verse 56

कुतश्चागम्यते त्वेतात्र्रितयेऽपि निबोध मे । पुमान्सवर्गतो व्यापीत्याकाशवदयं यतः ॥ ५६ ॥

ແລ້ວມັນມາຈາກໃສແທ້? ຈົ່ງອະທິບາຍໃຫ້ຂ້ອຍແຈ້ງ ແມ່ນແຕ່ແບ່ງເປັນສາມປະການກໍໄດ້. ເພາະພຸຣຸສະນີ້ ພ້ອມດ້ວຍຫມວດທັງປວງຂອງພຣະອົງ ແຜ່ຊຶມຄອບຄຸມທຸກສິ່ງ ດັ່ງອາກາດນັ້ນເອງ।

Verse 57

कुतः कुत्र क्व गंतासीत्येतदप्यर्थवत्कथम् । सोऽहं गंता न चागंता नैकदेशनिकेतनः ॥ ५७ ॥

ມາຈາກໃສ ໄປໃສ ແລະທາງໃດຈຶ່ງຈະໄປ—ຄໍາຖາມນີ້ຈະມີຄວາມໝາຍໄດ້ແນວໃດ? ຂ້ອຍແມ່ນອາດມັນ (Ātman) ນັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນຜູ້ໄປ ແລະບໍ່ແມ່ນຜູ້ບໍ່ໄປ, ເພາະບໍ່ອາໄສຢູ່ບ່ອນດຽວ.

Verse 58

त्वं चान्ये च न च त्वं त्वं नान्ये नैवाहमप्यहम् । मिष्टन्ने मिष्टमित्येषा जिह्वा सा मे कृता तव ॥ ५८ ॥

ເຈົ້າກໍມີ ແລະຄົນອື່ນກໍມີ—ແຕ່ເຈົ້າບໍ່ແມ່ນແຕ່ ‘ເຈົ້າ’ ເທົ່ານັ້ນ; ພວກເຂົາກໍບໍ່ແມ່ນ ‘ຄົນອື່ນ’ ຢ່າງແທ້; ແລະຂ້ອຍກໍບໍ່ແມ່ນ ‘ຂ້ອຍ’ ທີ່ແຍກຕ່າງ. ເມື່ອອາຫານຫວານມາຮອດ ລີ້ນນີ້ກ່າວວ່າ ‘ຫວານ!’—ລີ້ນນັ້ນຂອງຂ້ອຍ ເຈົ້າໄດ້ປັ້ນສ້າງໄວ້.

Verse 59

किं वक्ष्यतीति तत्रापि श्रूयतां द्विजसत्तमा । मिष्टमेव यदामिष्टं तदेवोद्वेगकारणम् ॥ ५९ ॥

“ລາວຈະເວົ້າຫຍັງ?”—ແມ່ນແຕ່ຕອນນັ້ນກໍຈົ່ງຟັງ, ໂອ ຜູ້ດີເລີດໃນຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ. ເມື່ອສິ່ງທີ່ຫວານກາຍເປັນບໍ່ນ່າຮັກ, ຄວາມຫວານນັ້ນເອງກໍເປັນເຫດໃຫ້ໃຈຫວັ່ນໄຫວ.

Verse 60

अमिष्टं जायते मिष्टं मिष्टादुद्विजते जनः । आदिमध्यावसानेषु किमन्नं रुचिकारणम् ॥ ६० ॥

ຈາກສິ່ງທີ່ບໍ່ນ່າຮັກ ກໍເກີດສິ່ງທີ່ນ່າຮັກ; ແລະຈາກສິ່ງທີ່ນ່າຮັກ ຄົນກໍກັບຮູ້ສຶກເບື່ອຫນ່າຍອີກ. ໃນຕອນເລີ່ມ, ກາງ, ແລະທ້າຍ—ອາຫານໃດແທ້ທີ່ເປັນເຫດໃຫ້ຄວາມອົບອຸ່ນໃນລົດຊາດຢູ່ຍືນຍາວ?

Verse 61

मृण्मयं हि मृदा यद्वद्गृहं लिप्तं स्थिरीभवेत् । पार्थिवोऽयं तथा देहः पार्थिवैः परमाणुभिः ॥ ६१ ॥

ເຫມືອນເຮືອນທີ່ເຮັດດ້ວຍດິນ ເມື່ອຖືກປະສານດ້ວຍດິນ ກໍຈະແຂງແຮງມັ່ນຄົງ; ດັ່ງນັ້ນຮ່າງກາຍນີ້ອັນເປັນທາດດິນ ກໍແຂງຕົວດ້ວຍອະນຸພາກດິນ.

Verse 62

यवगोधूममुद्गादि र्घृतं तैलं पयो दधि । गुडः फलानीति तथा पार्थिवाः परमाणवः ॥ ६२ ॥

ຂ້າວບາເລີ, ເຂົ້າສາລີ, ຖົ່ວຂຽວ ແລະອື່ນໆ; ກີ (ເນີຍບໍລິສຸດ); ນ້ຳມັນ; ນົມ; ດາຫິ (ນົມສົ້ມ); ກຸດ (ນ້ຳຕານອ້ອຍກ້ອນ); ແລະໝາກໄມ້—ທັງໝົດນີ້ກໍເອີ້ນວ່າ ອະນຸລະອຽດຂອງທາດດິນ.

Verse 63

तदेतद्भवता ज्ञात्वा मिष्टामिष्टविचारि यत् । तन्मनः शमनालबि कार्यं प्राप्यं हि मुक्तये ॥ ६३ ॥

ເມື່ອຮູ້ເລື່ອງນີ້ແລ້ວ ແລະແຍກແຍະວ່າອັນໃດຫວານຊື່ນ ແລະອັນໃດບໍ່ຫວານຊື່ນ, ຄວນປະຕິບັດທີ່ອາໄສການສະງົບຈິດ—ເພາະການຫຼຸດພົ້ນ (ມຸກຕິ) ບັນລຸໄດ້ໂດຍສິ່ງນັ້ນແທ້.

Verse 64

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य परमार्थाश्रितं नृप । प्रणिपत्य महाभागो निदाघो वाक्यमब्रवीत् ॥ ६४ ॥

ໂອ້ ພະຣາຊາ, ເມື່ອໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄຳຂອງທ່ານນັ້ນທີ່ອີງໃສ່ສັດຈະອັນສູງສຸດແລ້ວ, ນິດາຄະຜູ້ມີບຸນຍາບາລີ ໄດ້ກາບລົງດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລ້ວຈຶ່ງເວົ້າ.

Verse 65

प्रसीद मद्धितार्थाय कथ्यतां यस्त्वमागतः । नष्टो मोहस्तवाकर्ण्य वचांस्येतानि मे द्विज ॥ ६५ ॥

ຂໍທ່ານເມດຕາເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ; ຂໍຈົ່ງບອກວ່າເຈົ້າມາເພາະຫຍັງ. ເມື່ອໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄຳເຫຼົ່ານີ້ຂອງທ່ານ, ໂອ້ ທະວິຊະ (ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ), ຄວາມຫຼົງຂອງຂ້າພະເຈົ້າຖືກກຳຈັດແລ້ວ.

Verse 66

ऋभुरुवाच । ऋभुरस्मि तवाचार्यः प्रज्ञादानाय ते द्विज । इहागतोऽहं दास्यामि परमार्थं सुबोधितम् ॥ ६६ ॥

ຣິພຸກ່າວວ່າ: “ໂອ້ ທະວິຊະ (ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ), ຂ້າພະເຈົ້າແມ່ນ ຣິພຸ ອາຈານຂອງເຈົ້າ; ຂ້າພະເຈົ້າມາທີ່ນີ້ເພື່ອປະທານປັນຍາໃຫ້ເຈົ້າ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະມອບຄວາມຈິງອັນສູງສຸດ ຢ່າງແຈ້ງແຈ້ງ.”

Verse 67

एक एवमिदं विद्धि न भेदि सकलं जगत् । वासुदेवाभिधेयस्य स्वरुपं परात्मनः ॥ ६७ ॥

ຈົ່ງຮູ້ວ່າ ນີ້ແມ່ນອັນດຽວ; ສັບພະໂລກທັງປວງບໍ່ແມ່ນແຍກອອກຢ່າງແທ້. ນີ້ແມ່ນສະພາບແທ້ຂອງພຣະອາດຕະມະສູງສຸດ ຜູ້ຖືກເອີ້ນວ່າ «ວາສຸເທວາ».

Verse 68

ब्रह्मण उवाच । तथेत्युक्त्वा निदाधेन प्रणिपातपुरः सरम् । पूजितः परया भक्त्यानिच्छितः प्रययौ विभुः ॥ ६८ ॥

ພຣະພຣະຫມາກ່າວວ່າ: «ເປັນດັ່ງນັ້ນແລ້ວ». ແລ້ວພຣະຜູ້ມີອານຸພາບກໍຈາກໄປທັນທີ; ຫຼັງຈາກນິດາຄະໄດ້ກົ້ມກາບລົງ ແລະບູຊາດ້ວຍພັກຕິອັນສູງສຸດ ແມ່ນແຕ່ພຣະອົງບໍ່ໄດ້ປາດຖະໜາການບູຊານັ້ນ.

Verse 69

पुनवर्षसहस्त्रंते समायातो नरेश्वर । निदाघज्ञानदानाय तदेव नगरं गुरुः ॥ ६९ ॥

ໂອ ພຣະຣາຊາ, ຫຼັງຈາກອີກໜຶ່ງພັນປີ ຄູອາຈານໄດ້ກັບມາຍັງນະຄອນເກົ່ານັ້ນ ເພື່ອປະທານປັນຍາແກ່ນິດາຄະ.

Verse 70

नगरस्य बहिः सोऽथ निदाघं दृष्टवान् मुनिम् । महाबलपरीवारे पुरं विशति पार्थिवे ॥ ७० ॥

ແລ້ວທ່ານໄດ້ເຫັນມຸນີນິດາຄະຢູ່ນອກນະຄອນ. ພຣະຣາຊາຜູ້ມີຂະບວນພະລັງອັນໃຫຍ່ ໄດ້ເຂົ້າໄປໃນເມືອງ.

Verse 71

दूरस्थितं महाभागे जनसंमर्दवर्जकम् । क्षुत्क्षामकण्ठमायांतमरण्यात्ससमित्कुशम् ॥ ७१ ॥

ໂອ ຜູ້ມີວາສະນາດີ, ຂ້ອຍເຫັນທ່ານຢູ່ໄກ ຫ່າງຈາກຄວາມແອອັດຂອງຝູງຊົນ; ຄໍແຫ້ງເນື່ອງຈາກຄວາມຫິວໂຫຍ; ກຳລັງມາຈາກປ່າ ຖືຟືນແລະຫຍ້າຄຸຊະ.

Verse 72

दृष्ट्वा निदाघं स ऋभुरुपागत्याभिवाद्य च । उवाच कस्मादेकांतं स्थीयत भवता द्विज ॥ ७२ ॥

ເມື່ອເຫັນນິດາຄະ ຤ິສີ ຣິພຸ ເຂົ້າໄປໃກ້ ກ່າວນະມັດສະການດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລ້ວກ່າວວ່າ: «ໂອ ທະວິຊະ (ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ) ເປັນຫຍັງຈຶ່ງຢືນຢູ່ຜູ້ດຽວໃນທີ່ສະງົບ?»

Verse 73

निदाघ उवाच । भो विप्र जनसंमर्द्दो महानेष जनेश्वरे । प्रविवक्षौ पुरे रम्ये तेनात्र स्थीयते मया ॥ ७३ ॥

ນິດາຄະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມະນະ, ໃນນະຄອນຂອງພຣະຣາຊານີ້ ມີຝູງຊົນໜາແໜ້ນຫຼາຍ. ຂ້ອຍປາຖະໜາເຂົ້າໄປໃນເມືອງອັນງາມນັ້ນ; ເພາະສະນັ້ນຂ້ອຍຈຶ່ງຢືນຢູ່ນີ້»

Verse 74

ऋभुरुवाच । नराधिपोऽत्र कतमः कतमश्चेतरो जनः । कथ्यतां मे द्विजश्रेष्ट त्वमभिज्ञो मतो मम ॥ ७४ ॥

ຣິພຸ ກ່າວວ່າ: «ໃນນີ້ ຜູ້ໃດແມ່ນນາຣາທິປະ (ຜູ້ປົກຄອງມະນຸດ) ແລະຜູ້ໃດແມ່ນຄົນອື່ນ? ໂອ ທະວິຊະຜູ້ປະເສີດ, ຈົ່ງບອກຂ້ອຍ—ເພາະຂ້ອຍເຫັນທ່ານເປັນຜູ້ຮູ້ແທ້»

Verse 75

निदाघ उवाच । योऽयं गजेंद्रमुन्मत्तमद्रिश्रृंगसमुच्छ्रयम् । अधिरुढो नरेन्द्रोऽयं परितो यस्तथेतरः ॥ ७५ ॥

ນິດາຄະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ນີ້ແມ່ນນະເຣນທຣະ (ພຣະຣາຊາ) ຜູ້ຂຶ້ນຂີ່ກະຊະເອນທຣະ (ຊ້າງເຈົ້າ) ທີ່ເມົາມະດະ ສູງດັ່ງຍອດພູ; ຜູ້ທີ່ຢືນລ້ອມຮອບພຣະອົງນັ້ນແມ່ນຄົນອື່ນ»

Verse 76

ऋभुरुवाच । एतौ हि गजराजानौ दृष्टौ हि युगपन्मया । भवता निर्विशेषेण पृथग्वेदोपलक्षितौ ॥ ७६ ॥

ຣິພຸ ກ່າວວ່າ: «ແທ້ຈິງ ຂ້ອຍເຫັນກະຊະຣາຊາ (ຊ້າງພຣະຣາຊາ) ທັງສອງພ້ອມກັນ; ແຕ່ທ່ານ ໂດຍບໍ່ເລືອກຂ້າງ ໄດ້ແຍກໃຫ້ຮູ້ຕ່າງກັນ ດ້ວຍເຄື່ອງໝາຍທີ່ວິດາ (ເວທະ) ສອນໄວ້»

Verse 77

तत्कथ्यतां महाभाग विशेषो भवतानयोः । ज्ञातुमिच्छाम्यहं कोऽत्र गजः को वा नराधिपः ॥ ७७ ॥

ໂອ ຜູ້ມີບຸນຍິ່ງ, ຂໍທ່ານອະທິບາຍຄວາມແຕກຕ່າງຂອງສອງນີ້. ຂ້ອຍປາຖະໜາຮູ້ວ່າ ໃນເລື່ອງນີ້ ໃຜແມ່ນຊ້າງ ແລະ ໃຜແມ່ນກະສັດແຫ່ງມະນຸດ?

Verse 78

निदाध उवाच । गजोयोऽयमधो ब्रह्मन्नुपर्यस्यैष भूपतिः । वाह्यवाहकसंबंधं को न जानाति वै द्विज ॥ ७८ ॥

ນິດາດະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣາຫມັນ, ນີ້ແມ່ນຊ້າງຢູ່ຂ້າງລຸ່ມ, ແລະ ກະສັດນີ້ນັ່ງຢູ່ຂ້າງເທິງ. ໂອ ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ, ໃຜຈະບໍ່ຮູ້ຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງຜູ້ບັນທຸກ ແລະ ຜູ້ຖືກບັນທຸກ?”

Verse 79

ऋभुरुवाच । ब्रह्मन्यथाहं जानीयां तथा मामवबोधय । अधः सत्त्वविभागं किं किं चोर्द्धमभिधीयते ॥ ७९ ॥

ຣິພູ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣາຫມັນ, ຂໍທ່ານຊີ້ແຈງໃຫ້ຂ້ອຍເຂົ້າໃຈຖືກຕ້ອງ. ຄຳວ່າ ‘ການແບ່ງສັດຕະວະ’ ຢູ່ຂ້າງລຸ່ມໝາຍເຖິງຫຍັງ, ແລະ ສິ່ງໃດບ້າງຖືກເອີ້ນວ່າຢູ່ຂ້າງເທິງ?”

Verse 80

ब्राह्मण उवाच । इत्युक्त्वा सहसारुह्य निदाघः प्राह तं ऋभुम् । श्रयतां कथयाम्येष यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ ८० ॥

ພຣາຫມັນ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ, ນິດາດະ ຂຶ້ນໄປຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະ ກ່າວກັບ ຣິພູ ວ່າ: “ຈົ່ງເຂົ້າມາໃກ້ ແລະ ຟັງດ້ວຍໃຈຕັ້ງມັ່ນ; ຂ້ອຍຈະເລົ່າສິ່ງທີ່ເຈົ້າຖາມຂ້ອຍ.”

Verse 81

उपर्यहं यथा राजा त्वमधःकुंजरो यथा । अवबोधाय ते ब्रह्मन्दृष्टांतो दर्शितो मया ॥ ८१ ॥

“ດັ່ງທີ່ຂ້ອຍຢູ່ຂ້າງເທິງເຫມືອນກະສັດ, ເຈົ້າຢູ່ຂ້າງລຸ່ມເຫມືອນຊ້າງ. ໂອ ພຣາຫມັນ, ຂ້ອຍໄດ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຕົວຢ່າງນີ້ເພື່ອໃຫ້ເຈົ້າເຂົ້າໃຈ.”

Verse 82

ऋभुरुवाच । त्वं राजेव द्विजश्रेष्ट स्थितोऽहं गजवद्यदि । तदेवं त्वं समाचक्ष्व कतमस्त्वमहं तथा ॥ ८२ ॥

ຣິພຸກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງຜູ້ປະເສີດ, ຖ້າເຈົ້າຢືນດັ່ງພະຣາຊາ ແລະຂ້ອຍຖືກວາງດັ່ງຊ້າງ, ຈົ່ງບອກໃຫ້ແຈ້ງ—ຂ້ອຍແມ່ນຫຍັງ ແລະເຈົ້າແມ່ນຫຍັງ?»

Verse 83

ब्राह्मण उवाच । इत्युक्तः सत्वरस्तस्य चरणावभिवंद्य सः । निदाधः प्राह भगवन्नाचार्यस्त्वमृभुर्मम् ॥ ८३ ॥

ພຣາຫມັນກ່າວວ່າ: ເມື່ອຖືກກ່າວດັ່ງນັ້ນ ນິດາທະຮີບໄປກົ້ມກາບທີ່ພຣະບາດ ແລ້ວກ່າວວ່າ «ໂອ ຜູ້ມີພຣະພອນ, ທ່ານແມ່ນອາຈານຂອງຂ້ອຍ—ແທ້ຈິງ ທ່ານແມ່ນຣິພຸເອງ»

Verse 84

नान्यस्याद्वैतसंस्कारसंस्कृतं मानसं तथा । यथाचार्यस्य तेन त्वां मन्ये प्राप्तमहं गुरुम् ॥ ८४ ॥

ບໍ່ມີຜູ້ໃດອື່ນທີ່ມີໃຈຖືກຂັດເກົາດ້ວຍວິໄນແຫ່ງອະດວຍຕະ ເຊັ່ນໃຈຂອງອາຈານແທ້. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້ອຍຈຶ່ງເຫັນວ່າ ຂ້ອຍໄດ້ພົບພາກັບກຸຣຸຂອງຂ້ອຍແລ້ວ।

Verse 85

ऋभुरुवाच । तवोपदेशदानाय पूर्वशुश्रूषणात्तव । गुरुस्नेहादृभुर्नामनिदाघं समुपागतः ॥ ८५ ॥

ຣິພຸກ່າວວ່າ: «ເພື່ອມອບຄໍາສອນໃຫ້ເຈົ້າ—ເນື່ອງຈາກການຮັບໃຊ້ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບໃນອະດີດຂອງເຈົ້າ—ແລະດ້ວຍຄວາມເມດຕາຂອງຄູ, ຂ້ອຍຜູ້ຊື່ຣິພຸ ໄດ້ມາຫານິດາຄະ»

Verse 86

तदेतदुपदिष्टं ते संक्षेपेण महामते । परमार्थसारभूतं यत्तदद्वैतमशेषतः ॥ ८६ ॥

ໂອ ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ, ນີ້ໄດ້ຖືກສອນໃຫ້ເຈົ້າແບບຫຍໍ້—ຄວາມຈິງອະດວຍຕະຢ່າງຄົບຖ້ວນ, ອັນເປັນແກ່ນສານແຫ່ງປະຣະມາຣະຖະອັນສູງສຸດ।

Verse 87

ब्राह्मण उवाच । एवमुक्त्वा ददौ विद्यां निदाघं स ऋभुर्गुरुः । निदाघोऽप्युपदेशेन तेनाद्वैतपरोऽभवत् ॥ ८७ ॥

ພຣະພຣາຫມັນກ່າວວ່າ: ເມື່ອເວົ້າດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ຄູອາຈານ ຣິພຸ (Ṛbhu) ໄດ້ມອບວິທະຍາໃຫ້ແກ່ ນິດາຄະ (Nidāgha)។ ແລະນິດາຄະກໍໂດຍຄໍາສອນນັ້ນ ໄດ້ເປັນຜູ້ມຸ່ງໄປສູ່ ອັດວະຍະ (Advaita) ຄືຄວາມບໍ່ສອງ।

Verse 88

सर्वभूतान्यभेदेन ददृशे स तदात्मनः । तथा ब्रह्मतनौ मुक्तिमवाच परमाद्विजः ॥ ८८ ॥

ລາວເຫັນສັດທັງປວງໂດຍບໍ່ແບ່ງແຍກ ເປັນອາດຕະມັນ (Ātman) ດຽວກັນນັ້ນ. ແລະດັ່ງນັ້ນ ດວິຊະຜູ້ສູງສຸດໄດ້ກ່າວວ່າ ມຸກຕິ (ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ) ຢູ່ໃນສະພາບແຫ່ງ ພຣະພຣະຫມັນ (Brahman) ເອງ.

Verse 89

तथा त्वमपि धर्मज्ञ तुल्यात्मरिपुबांधवः । भव सर्वगतं ज्ञानमात्मानमवनीपते ॥ ८९ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ເຈົ້າຜູ້ຮູ້ທຳມະເອີຍ ຈົ່ງມີໃຈເທົ່າກັນຕໍ່ມິດແລະສັດຕູ. ຈົ່ງເປັນປັນຍາອັນແຜ່ຊາຍໄປທົ່ວທຸກແຫ່ງ ແລະຮູ້ແຈ້ງອາດຕະມັນ, ໂອ້ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງແຜ່ນດິນ.

Verse 90

सितनीलादिभेदेन यथैकं दृश्यते नभः । भ्रांतदृष्टिभिरात्मापि तथैकः सन्पृथक् पृथक् ॥ ९० ॥

ເຊັ່ນດຽວກັບຟ້າອັນດຽວ ທີ່ຖືກເຫັນເປັນຫຼາຍສີ—ຂາວ ຟ້າ ແລະອື່ນໆ—ດັ່ງນັ້ນ ອາດຕະມັນແມ່ນອັນດຽວແທ້ ແຕ່ປາກົດເປັນຫຼາຍຕໍ່ຜູ້ທີ່ສາຍຕາຫຼົງຜິດ.

Verse 91

एकः समस्तं यदिहास्ति किंचित्तदच्युतो नास्ति परं ततोऽन्यत् । सोऽहं स च त्वं स च सर्वमेतदात्मांस्वयं भात्यपभेदमोहः ॥ ९१ ॥

ອະຈຸຕະ (Acyuta) ແຕ່ຜູ້ດຽວເປັນທຸກສິ່ງທີ່ມີຢູ່ໃນນີ້ ບໍ່ວ່າສິ່ງໃດກໍຕາມ; ເຫນືອພຣະອົງບໍ່ມີອື່ນໃດ. ພຣະອົງແມ່ນ “ຂ້ອຍ”, ພຣະອົງແມ່ນ “ເຈົ້າ”, ແລະພຣະອົງແມ່ນທັງໝົດນີ້; ອາດຕະມັນສ່ອງສະຫວ່າງໂດຍຕົນເອງ, ແຕ່ຄວາມຫຼົງໃນຄວາມແຕກຕ່າງເປັນແຕ່ຄວາມເຂົ້າໃຈຜິດ.

Verse 92

सनंदन उवाच । इतीरितस्तेन स राजवर्यस्तत्याज भेदं परमार्थदृष्टिः । स चापि जातिस्मरणावबोदस्तत्रैव जन्मन्यपवर्गमाप ॥ ९२ ॥

ສານັນດະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຮັບຄໍາຊີ້ນໍາຈາກທ່ານນັ້ນ ກະສັດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ມີທັດສະນະເຫັນສັດຈະສູງສຸດ ໄດ້ລະທິ້ງຄວາມເຫັນແຍກແຍະທັງປວງ. ແລະເມື່ອຕື່ນຮູ້ດ້ວຍປັນຍາຈາກການລະລຶກຊາດກ່ອນ ທ່ານກໍໄດ້ບັນລຸມົກຂະໃນຊາດນີ້ເທົ່ານັ້ນ.

Verse 93

परमार्थाध्यात्ममेतत्तुभ्यमुक्तं मुनीश्वर । ब्राह्मणक्षत्रियविशां श्रोर्तॄणां चापि मुक्तिदम् ॥ ९३ ॥

ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມຸນີ, ຄໍາສອນອັນສູງສຸດທາງອັດທະຍາດມະ ວ່າດ້ວຍສັດຈະສູງສຸດ ໄດ້ຖືກກ່າວແກ່ທ່ານແລ້ວ; ມັນເປັນຜູ້ໃຫ້ມົກຂະແກ່ພຣາຫມັນ, ກະສັດ, ໄວຊະ, ແລະຜູ້ຟັງດ້ວຍສັດທາດ້ວຍ.

Verse 94

यथा पृष्टं त्वया ब्रह्मंस्तथा ते गदितं मया । ब्रह्मज्ञानमिदं शुद्धं किमन्यत्कथयामि वै ॥ ९४ ॥

ໂອ ພຣາຫມັນ, ດັ່ງທີ່ທ່ານໄດ້ຖາມ ຂ້ອຍກໍໄດ້ກ່າວໃຫ້ທ່ານຕາມນັ້ນ. ນີ້ແມ່ນປັນຍາຮູ້ພຣະພຣະຫມັນອັນບໍລິສຸດ—ຈະໃຫ້ຂ້ອຍກ່າວອັນໃດອື່ນອີກເລົ່າ?