Pūrṇimā Pūrṇa-vratas: Dharmarāja-vrata, Vaṭa-Sāvitrī-vrata, and Gopadma-vrata
ສານາຕະນະສອນນາຣະດະເຖິງ «ພູຣະນະ-ວຣະຕະ» (pūrṇa-vrata) ຄືວັດຖືພິທີທີ່ສົມບູນ ຜູກພັນກັບວັນເພັງຕໍ່ເນື່ອງ. ເພັງເດືອນໄຈຕຣະເປັນຈຸດຜ່ານຂອງວົງຈອນມັນວັນຕະຣະ ໂດຍໃຫ້ທານໝໍ້ນ້ຳທີ່ມີນ້ຳປົນອາຫານສຸກ ເພື່ອໃຫ້ໂສມະ (Soma) ພໍໃຈ. ເພັງເດືອນໄວສາຂະຖືກສັນລະເສີນວ່າໃຫ້ຜົນທົ່ວໄປ: ທານແກ່ພຣາຫມະນະຈະກັບຄືນເປັນຜົນຕາມສິ່ງທີ່ໃຫ້; ກຳນົດທຳມະຣາຊະ-ວຣະຕະດ້ວຍອາຫານສຸກ, ໝໍ້ນ້ຳ, ແລະທານເທົ່າຄ່າງົວ—ໂດຍພິເສດໜັງກວາງດຳມີກີບແລະເຂົາ ພ້ອມງາ, ເຄື່ອງນຸ່ງ, ຄຳ ຖວາຍດ້ວຍການເຄົາລົບແກ່ທະວິຊະຜູ້ຮູ້. ມີຄຳກ່າວຖຶງບຸນອັນຍິ່ງ (ເຊັ່ນ ໃຫ້ທານແຜ່ນດິນມີ 7 ທະວີບ; ໝໍ້ນ້ຳມີຄຳຊ່ວຍລົບຄວາມໂສກ). ເພັງເດືອນເຈຍສຖະ ກຳນົດວັດ-ສາວິຕຣີສຳລັບແມ່ຍິງ: ອົດອາຫານ, ລາດນ້ຳຕົ້ນໄຊ (banyan), ຜູກດ້ວຍດ້າຍສັກສິດ, ເດີນວຽນ 108 ຮອບ, ອະທິຖານໃຫ້ຄູ່ຄອງຢູ່ຄູ່ກັນຕະຫຼອດຊີວິດ, ເລີ້ຍງແມ່ຍິງມີຜົວ ແລ້ວມື້ຕໍ່ໄປຈຶ່ງກິນເພື່ອ saubhāgya. ເພັງເດືອນອາສາດ ແນະນຳ ໂກປັດມະ-ວຣະຕະ: ຈິນຕະນາແລະບູຊາຮະຣິສີທອງມີ 4 ແຂນ ພ້ອມສຣີ ແລະຄຣຸດ, ສວດພຸຣຸສະສູກຕະ, ເຄົາລົບຄູອາຈານ, ແລະເລີ້ຍງພຣາຫມະນະ—ສຸດທ້າຍໄດ້ສົມປາດຖະນາໃນໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າ ໂດຍພຣະກຣຸນາຂອງພຣະວິສນຸ.
Shlokas
Verse 1
सनातन उवाच । अथ नारद वक्ष्यामि श्रृणु पूर्णाव्रतानि ते । यानि कृत्वा नरो नारी प्राप्नुयात्सुखसंततिम् ॥ १ ॥
ສະນາຕະນະ ກ່າວວ່າ: ບັດນີ້ ໂອ ນາຣະດະ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວເຖິງ ວຣະຕະອັນສົມບູນ (pūrṇa-vrata); ຈົ່ງຟັງ. ຜູ້ຊາຍຫຼືຜູ້ຍິງ ເມື່ອປະຕິບັດວຣະຕະເຫຼົ່ານີ້ ຈະໄດ້ຮັບຄວາມສຸກແລະຄວາມຜາສຸກສືບຕໍ່ບໍ່ຂາດສາຍ.
Verse 2
चैत्रपूर्णा तु विप्रेंद्र मन्वादिः समुदाहृता । अस्यां सान्नोदकं कुंभं प्रदद्यात्सोमतुष्टये ॥ २ ॥
ໂອ ທ່ານພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ, ວັນເພັງເດືອນ ໄຈຕຣະ ຖືກກ່າວວ່າເປັນຈຸດເລີ່ມຂອງວົງຈອນມັນວັນຕະຣະ. ໃນວັນນັ້ນ ຄວນຖວາຍທານໝໍ້ນ້ຳ (ກຸມພະ) ທີ່ເຕັມນ້ຳປົນກັບອາຫານສຸກ ເພື່ອໃຫ້ໂສມະ (ພຣະຈັນ) ພໍໃຈ.
Verse 3
वैशाख्यामपि पूर्णायां दानं सर्वस्य सर्वदम् । यद्यद्द्रव्यं ददेद्विप्रे तत्तदाप्नोति निश्चितम् ॥ ३ ॥
ໃນວັນເພັງເດືອນ ໄວສາຂະ ການໃຫ້ທານເປັນຜູ້ປະທານຜົນທຸກປະການແກ່ທຸກຄົນ. ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ຖວາຍແກ່ພຣາຫມັນ ຜູ້ໃຫ້ຈະໄດ້ຮັບຜົນເປັນສິ່ງນັ້ນແນ່ນອນ.
Verse 4
धर्मराजव्रतं चात्र कथितं तन्निशामय । श्रृतान्नमुदकुंभं च वैशाख्यां वै द्विजोत्तमे ॥ ४ ॥
ໃນນີ້ ໄດ້ກ່າວເຖິງ ວຣະຕະຂອງທໍາມະຣາຊາ ແລ້ວ—ຈົ່ງຟັງໃຫ້ດີ. ແລະໃນເດືອນ ໄວສາຂະ, ໂອ ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງຜູ້ປະເສີດ, ກໍຖືກກໍາຊັບໃຫ້ຖວາຍທານອາຫານສຸກ ແລະ ໝໍ້ນ້ຳ (ກຸມພະ) ດ້ວຍ.
Verse 5
दद्याद्गोदानफलदं धर्मराजस्य तुष्टये । अत्र कृष्णाजिनं दद्यात्सखुरं च सश्रृङ्गकम् ॥ ५ ॥
ເພື່ອໃຫ້ ທັມມະຣາຊາ (ຍະມະຣາຊາ) ພໍໃຈ ຄວນໃຫ້ທານທີ່ໄດ້ຜົນບຸນເທົ່າກັບການຖວາຍງົວ. ໃນພິທີນີ້ ຄວນຖວາຍຫນັງກວາງດໍາ (ກຣິສນາຈິນ) ພ້ອມກັບກີບແລະເຂົາ.
Verse 6
तिलैः सहसमाच्छाद्य वस्त्रैर्हेम्ना द्विजातये । यस्तु कृष्णाजिनं दद्यात्सत्कृत्य विधिपूर्वकम् ॥ ६ ॥
ຜູ້ໃດກໍຕາມ ທີ່ນັບຖືບູຊາດວິຊະ (ພຣາຫມັນ) ຕາມພິທີ ແລ້ວຖວາຍຫນັງກວາງດໍາ (ກຣິສນາຈິນ) ພ້ອມກັບເມັດງາ, ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ແລະຄໍາ ຍ່ອມໄດ້ບຸນອັນໃຫຍ່.
Verse 7
सर्वशास्त्रविदे सप्तद्वीपभूमिप्रदः स वै । मोदते विष्णु लोके हि यावच्चन्द्रार्कतारकम् ॥ ७ ॥
ຜູ້ໃດມອບແຜ່ນດິນທີ່ມີເຈັດທະວີບ ໃຫ້ແກ່ຜູ້ຮູ້ຊໍານານໃນສາດທັງປວງ ຜູ້ນັ້ນແທ້ໆແມ່ນຜູ້ໃຫ້ທານອັນຍິ່ງ. ເຂົາຈະເບີກບານໃນໂລກຂອງພຣະວິສນຸ ຕາບໃດທີ່ດວງຈັນ ດວງອາທິດ ແລະດາວຍັງດໍາລົງ.
Verse 8
कुंभान्स्वच्छजलैः पूर्णान्हिरण्येन समन्वितान् । यः प्रदद्याद्द्विजाग्र्येभ्यः स न शोचति कर्हिचित् ॥ ८ ॥
ຜູ້ໃດຖວາຍໝໍ້ນ້ໍາທີ່ເຕັມດ້ວຍນ້ໍາໃສສະອາດ ພ້ອມກັບຄໍາ ແກ່ດວິຊະຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ນັ້ນຈະບໍ່ເສົ້າໂສກໃນເວລາໃດເລີຍ.
Verse 9
अथ ज्येष्ठस्य पूर्णायां वटसावित्रिकं व्रतम् । सोपवासा वटं सिंचेत्सलिलैरमृतोपमैः ॥ ९ ॥
ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ໃນວັນເຕັມເດືອນເດືອນເຈຍດຖະ ຄວນຮັບຖືວຣະຕະ ວັດ-ສາວິຕຣີ. ດ້ວຍການອົບອາຫານ ນາງຄວນລາດນ້ໍາຕົ້ນວັດ (ບັນຍັນ) ດ້ວຍນ້ໍາດຸດອະມຣິຕະ.
Verse 10
सूत्रेण वेष्टयेच्चैव सशताष्टप्रदक्षिणम् । ततः संप्रार्थयेद्दैवीं सावित्रीं सुपतिव्रताम् ॥ १० ॥
ຄວນຫໍ້ມັນດ້ວຍສາຍດ້າຍສັກສິດ ແລ້ວເຮັດປະທັກສິນ 108 ຮອບ; ຈາກນັ້ນ ຈຶ່ງອະທິຖານດ້ວຍໃຈຈິງຕໍ່ເທວີ ສາວິຕຣີ ຜູ້ເປັນພັນລະຍາຜູ້ສັດຊື່ສູງສຸດ।
Verse 11
जगत्पूज्ये जगन्मातः सावित्रि पतिदैवते । पत्या सहावियोगं मे वटस्थे कुरु ते नमः ॥ ११ ॥
ໂອ ສາວິຕຣີ—ຜູ້ທົ່ວໂລກນົບນ້ອມ, ແມ່ແຫ່ງສາກົນ, ຜູ້ຖືຜົວເປັນເທວະດາ—ທີ່ໂຄນຕົ້ນໄຊ (ບັນຍານ) ນີ້ ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ແຍກຈາກຜົວເລີຍ. ຂໍນົບນ້ອມແດ່ທ່ານ।
Verse 12
इति सप्रार्थ्य या नारी भोजयित्वा परेऽहनि । सुवासिनीः स्वयं भुंज्यात्सा स्यात्सौभाग्यभागिनी ॥ १२ ॥
ເມື່ອອະທິຖານຂໍດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບແລ້ວ ນາງໃດກໍຕາມ ໃນມື້ຕໍ່ໄປໄດ້ເລີ້ຍງອາຫານແກ່ສະຕຣີຜູ້ມີຜົວ (ສຸວາສິນີ) ແລ້ວມື້ຖັດໄປຈຶ່ງກິນເອງ—ນາງນັ້ນຈະເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບໂຊກດີແລະມົງຄຸນແຫ່ງຄູ່ຄອງ।
Verse 13
आषाढस्य तु पूर्णायां गोपद्मव्रतमुच्यते । चतुर्भुजं महाकायं जांबूनदसमप्रभम् ॥ १३ ॥
ໃນວັນເຕັມດວງເດືອນອາສາດ (Āṣāḍha) ມີວຣະຕະທີ່ເອີ້ນວ່າ ໂກປັດມະ-ວຣະຕະ ຖືກກຳນົດໃຫ້ປະຕິບັດ. ໃນນັ້ນ ຄວນພິຈາລະນາ/ພາບພຣະອົງເປັນຜູ້ມີສີ່ພະຫັດ, ຮ່າງໃຫຍ່ສົມບູນ, ແລະສະຫວ່າງໄສດັ່ງຄຳບໍລິສຸດ (ຈາມບູນະດ).
Verse 14
शंखचक्रगदापद्मरमागरुडशोभितम् । सेवितं मुनिभिर्देवैर्यक्षगंधर्वकिन्नरैः ॥ १४ ॥
ພຣະອົງຜູ້ປະດັບດ້ວຍສັງຂ໌, ຈັກຣະ, ຄະດາ, ແລະປັດມະ; ສະຫວ່າງໄສດ້ວຍພຣະສຣີ (ລັກສະມີ) ແລະຄຣຸດ; ຖືກບູຊາຮັບໃຊ້ໂດຍມຸນີ, ເທວະ, ຢັກສະ, ຄັນທັຣວະ, ແລະຄິນນະຣະ.
Verse 15
एवंविधं हरिं तत्र स्नात्वा पूजां समाचरेत् । पौरुषेणैव सूक्तेन गंधाद्यैरुपचारकैः ॥ १५ ॥
ເມື່ອໄດ້ອາບນ້ຳຊຳລະພຣະຫຣິຢູ່ທີ່ນັ້ນຕາມວິທີທີ່ກຳນົດແລ້ວ ຄວນປະກອບພິທີບູຊາຢ່າງຖືກຕ້ອງ ໂດຍສະດຸດພຸຣຸສະສູກຕະ ແລະຖວາຍກິດບໍລິການເຊັ່ນ ຂອງຫອມເປັນຕົ້ນ។
Verse 16
आचार्यं वस्त्रभूषाद्यैस्तोषयेत्स्निग्धमानसः । भोजयेन्मिष्टपक्वान्नैर्द्विजानन्यांश्च शक्तितः ॥ १६ ॥
ດ້ວຍໃຈອ່ອນໂຍນແລະເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຮັກ ຄວນເຮັດໃຫ້ອາຈານພໍໃຈດ້ວຍການຖວາຍເຄື່ອງນຸ່ງ ເຄື່ອງປະດັບ ແລະອື່ນໆ; ແລະຕາມກຳລັງ ຄວນເລີ້ຍງດູບຣາຫມັນ ແລະຜູ້ອື່ນ ດ້ວຍອາຫານຫວານອົບສຸກດີ.
Verse 17
एवं कृत्वा व्रतं विप्र प्रसादात्कमलापतेः । ऐहिकामुष्मिकान्कामांल्लभते नात्र संशयः ॥ १७ ॥
ໂອ ພຣາຫມັນ, ເມື່ອໄດ້ປະຕິບັດວຣະຕະນີ້ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ໂດຍພຣະກະຣຸນາຂອງກະມະລາປະຕິ (ພຣະວິສນຸ ຄູ່ຄອງຂອງພຣະລັກສະມີ) ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປາຖະໜາທັງໃນໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າ—ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສ.
Frequently Asked Questions
The chapter uses Caitra pūrṇimā as a cosmological time-marker to sacralize the calendar, linking household dāna (water-pot with water and cooked food) to Soma’s satisfaction and to the idea of renewing auspicious continuity at a cycle-threshold.
The rite specifies cow-equivalent merit through a kṛṣṇājina (black antelope skin) offered intact (with hooves and horns), augmented by sesame, garments, and gold, and framed by honoring a learned twice-born—highlighting both ritual correctness and the dharma-legal logic of substitutionary merit.
It is explicitly oriented to saubhāgya—unbroken marital auspiciousness—expressed through fasting, banyan worship, 108 circumambulations, and a prayer to Sāvitrī for never being separated from one’s husband, followed by feeding married women.
It combines Purāṇic iconography (four-armed Hari with Śrī and Garuḍa, conch-disc-mace-lotus) with a Vedic hymn (Puruṣa Sūkta) and standard completion practices (guru-honor and brāhmaṇa-feeding), presenting devotion as textually anchored and ritually enacted.