SuryaHymnSustainer32 Shlokas

Adhyaya 54: Cosmography of Jambudvipa: Continents, Oceans, Varshas, and Mount Meru

द्वीपसमुद्रवर्णनम् (Dvīpa-Samudra-Varṇanam) / जम्बूद्वीपमेरुवर्णनम् (Jambūdvīpa-Meru-Varṇanam)

Surya the Sustainer

ອັດທະຍາຍນີ້ພັນລະນາພູມິສາດແຫ່ງຈັກກະວານໃນ ຊັມບູທະວີບ ໂດຍກ່າວເຖິງທະວີບ ແລະມະຫາສະໝຸດທີ່ລ້ອມຮອບ, ການແບ່ງເປັນວັຣຊະ (ເຂດດິນ), ແລະພູເມຣຸເປັນແກນກາງຂອງໂລກທີ່ຮັກສາລະບຽບອັນສັກສິດ.

Divine Beings

Viṣṇu (Aśvaśiras form in Bhadrāśva; Kūrma in Bhārata; Varāha in Ketumāla; Matsya in the northern region)BrahmāIndra and other Lokapālas (directional guardians)

Celestial Realms

Lokāloka (mentioned as a cosmological boundary to be measured/expounded)Brahma-sabhā (Brahmā’s assembly above/at Meru’s center)Nakṣatra-vinyāsa and graha-ordering (astral layout alluded to)

Key Content Points

Krauṣṭuki requests a systematic account of dvīpas, oceans, mountains, varṣas, rivers, cosmic measures (including Lokāloka), and the motions of the Sun and Moon (vv. 1–3).Mārkaṇḍeya outlines the seven dvīpas from Jambu to Puṣkara, each doubling in extent, and the seven encircling oceans characterized by successive substances (salt to sweet water) (vv. 5–7).Jambūdvīpa is measured and structured by seven principal varṣa-parvatas; Ilāvṛta lies centrally, described as crescent-like, with Meru at its heart (vv. 8–14).Mount Meru’s height, breadth, and fourfold coloration are given; above/around it are the eight directional cities of the Lokapālas and Brahmā’s assembly at the center (vv. 15–18).Directional mountains and sacred trees are enumerated (Mandara, Gandhamādana, Vipula, Supārśva; Kadamba, Jambu, Aśvattha, Vaṭa), along with boundary ranges (maryādā-parvatas) such as Himavān and Kailāsa (vv. 19–27).The Jāmbūnadī river is explained via the dripping of gigantic Jambu fruits; its waters generate the famed Jāmbūnada gold and circle Meru before flowing onward (vv. 28–30).Varṣa-regions are correlated with Viṣṇu’s distinctive forms (e.g., Aśvaśiras, Kūrma, Varāha, Matsya), and the placement of nakṣatras and grahas is briefly indicated as an ordering principle (vv. 31–32).

Focus Keywords

Markandeya Purana Adhyaya 54Jambudvipa descriptionseven dvipas and seven oceansMount Meru dimensionsIlavrta varshaLokapala cities on MeruJambunadi and Jambunada goldPuranic cosmographyvarsha parvatas Markandeya Purana

Shlokas in Adhyaya 54

Verse 1

कrauष्टुकिरुवाच । कति द्वीपाः समुद्राः वा पर्वताः वा कति द्विज । कियन्ति चैव वर्षाणि तेषां नद्यश्च का मुने ॥

ກຣົວສະຕຸກີ ກ່າວວ່າ: “ມີທະວີບຈັກຫຼາຍ, ມີມະຫາສະໝຸດຈັກຫຼາຍ, ແລະມີພູເຂົາຈັກຫຼາຍ ໂອ ທະວິຊະ (ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ)? ແລະມີວັຣສະ (ເຂດພູມິພາກ) ຈັກຫຼາຍ, ພ້ອມທັງແມ່ນ້ຳຂອງພວກມັນ ໂອ ມະຫາມຸນີ?”

Verse 2

महाभूतप्रमाणं च लोकालोकं तथैव च । पर्यासं परिमाणं च गतिं चन्द्रार्कयोः अपि ॥

ອີກທັງ (ຂໍໃຫ້ທ່ານບອກ) ຂະໜາດຂອງມະຫາພູຕະ (ທາດໃຫຍ່) ແລະ ໂລກາໂລກ (ແດນຂອບລະຫວ່າງໂລກກັບຄວາມມືດ); ວົງຮອບແລະມິຕິຂອງຈັກກະວານ, ພ້ອມທັງເສັ້ນທາງເຄື່ອນຂອງດວງຈັນ ແລະ ດວງອາທິດ.

Verse 3

एतत् प्रब्रूहि मे सर्वं विस्तरेण महामुने ॥

ໂອ ມະຫາມຸນີ, ຂໍໃຫ້ທ່ານອະທິບາຍທຸກຢ່າງນີ້ໃຫ້ຂ້ອຍຢ່າງລະອຽດ.

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच । शतार्धकोटिविस्तारा पृथिवी कृत्स्रशो द्विज । तस्या हि स्थानमखिलं कथयामि शृणुष्व तत् ॥

ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ທະວິຊະ, ຂອບເຂດທັງໝົດຂອງແຜ່ນດິນ ຖືກວັດເປັນຄວາມກວ້າງ ‘ໜຶ່ງຮ້ອຍຫ້າສິບ ໂກຕິ’. ຂ້ອຍຈະພັນລະນາໂຄງສ້າງແລະການຈັດວາງຂອງມັນທັງໝົດໃຫ້ຄົບຖ້ວນ—ຈົ່ງຟັງ.”

Verse 5

ये ते द्वीपा मया प्रोक्ता जम्बूद्वीपादयो द्विज । पुष्करान्ता महाभाग शृण्वेषां विस्तरं पुनः ॥

ທະວີບເຫຼົ່ານັ້ນທີ່ຂ້ອຍເຄີຍກ່າວໄວ້ກ່ອນ—ເລີ່ມຈາກ ຊັມບູທະວີບ ແລະ ສິ້ນສຸດທີ່ ປຸສະກະຣະ—ໂອ ທະວິຊະ, ຜູ້ມີວາສະນາ, ບັດນີ້ຈົ່ງຟັງອີກຄັ້ງເຖິງຄຳພັນລະນາຢ່າງລະອຽດຂອງພວກມັນ.

Verse 6

द्वीपात् तु द्विगुणो द्वीपो जम्बुः प्लक्षोऽथ शाल्मलः । कुशः क्रौञ्चस्तथा शाकः पुष्करद्वीप एव च ॥

ດວີປ (dvīpa) ແຕ່ລະແຫ່ງມີຂະໜາດເປັນສອງເທົ່າຂອງດວີປກ່ອນໜ້າ: ຈັມບູ (Jambu), ປລັກສະ (Plakṣa), ຕໍ່ມາ ຊາລະມະລະ (Śālmala), ກຸຊະ (Kuśa), ກຣົວນຈະ (Krauñca), ຊາກະ (Śāka) ແລະ ປຸສະກະຣະ-ດວີປ (Puṣkara-dvīpa).

Verse 7

लवणेक्षु-सुरा-सर्पिर्दधि-दुग्ध-जलाब्धिभिः । द्विगुणैर्द्विगुणैर्वृद्ध्या सर्वतः परिवेष्टिताः ॥

ພວກມັນຖືກລ້ອມຮອບທຸກດ້ານໂດຍມະຫາສະໝຸດ: ນ້ຳເຄັມ, ນ້ຳອ້ອຍ, ເຫຼົ້າ, ນ້ຳມັນເນີຍກະຈ່າງ (ghee), ນົມສົ້ມ (curds), ນົມ, ແລະນ້ຳຫວານ—ແຕ່ລະມະຫາສະໝຸດຕໍ່ໄປເພີ່ມເປັນສອງເທົ່າຈາກອັນກ່ອນ.

Verse 8

जम्बुद्वीपस्य संस्थानं प्रवक्ष्येऽहं निबोध मे । लक्षमेकं योजनानां वृत्तौ विस्तारदैर्घ्यतः ॥

ຂ້ອຍຈະອະທິບາຍຮູບຮ່າງແລະການຈັດວາງຂອງ ຈັມບູ-ດວີປ (Jambu-dvīpa); ຈົ່ງຟັງຂ້ອຍ. ຂອບເຂດຮອບວົງຂອງມັນແມ່ນ ໜຶ່ງແສນ ໂຢຊະນະ (yojanas), ໃນຄວາມກວ້າງແລະຄວາມຍາວກໍເທົ່າກັນ.

Verse 9

हिमवान् हेमकूटश्च ऋषभो मेरुरेव च । नीलः श्वेतस्तथा शृङ्गी सप्तास्मिन् वर्षपर्वताः ॥

ຫິມະວານ (Himavān), ເຫມະກູຕະ (Hemakūṭa), ຣິສະພະ (Ṛṣabha) ແລະ ເມຣຸ (Meru); ນີລະ (Nīla), ສະເວຕະ (Śveta) ແລະ ສຣິງກີ (Śṛṅgī)—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນພູເຂົາວັຣສະ (varṣa-mountains) ທັງເຈັດໃນ (ຈັມບູ-ດວີປ) ນີ້.

Verse 10

द्वौ लक्षयोजनायामौ मध्ये तत्र महाचलौ । तयोर्दक्षिणतो यौ तु यौ तथोत्तरतो गिरी ॥

ໃນກາງນັ້ນມີພູເຂົາໃຫຍ່ສອງລູກ, ແຕ່ລະລູກຍາວ ສອງແສນ ໂຢຊະນະ. ແລະພູເຂົາທີ່ຢູ່ທາງໃຕ້ຂອງພວກມັນ, ພ້ອມທັງພູເຂົາທີ່ຢູ່ທາງເໜືອຂອງພວກມັນ—

Verse 11

दशभिर्दशभिर्न्यूनैः सहस्रैस्तैः परस्परम् । द्विसाहस्त्रोच्छ्रयाः सर्वे तावद्विस्तारिणश्च ते ॥

ພວກມັນແຍກອອກຈາກກັນໂດຍລະຍະຫ່າງ ໜຶ່ງໝື່ນ ໂຍຊະນະ ແລະແຕ່ລະອັນຫຼຸດລົງຈາກອັນກ່ອນດ້ວຍ ສິບ ໂຍຊະນະຕາມລໍາດັບ. ທັງໝົດສູງ ສອງພັນ ໂຍຊະນະ ແລະກວ້າງເທົ່າກັນຕາມມາດຕາດຽວກັນ.

Verse 12

समुद्रान्तः प्रविष्टाश्च षडस्मिन् वर्षपर्वताः । दक्षिणोत्तरतो निम्ना मध्ये तुङ्गायता क्षितिः ॥

ໃນຈໍານວນພູເຂົາວັດສະ (varṣa) ເຫຼົ່ານີ້ ມີຫົກລູກທີ່ຍືດອອກເຂົ້າໄປໃນມະຫາສະໝຸດ. ແຜ່ນດິນຕໍ່າລົງທາງໃຕ້ແລະທາງເໜືອ ແຕ່ກາງກັບສູງຂຶ້ນ ແລະຍືດຕົວຢູ່ໃນຄວາມສູງສົ່ງ.

Verse 13

वेद्यर्धे दक्षिणे त्रीणि त्रीणि वर्षाणि चोत्तरे । इलावृतं तयोर्मध्ये चन्द्रार्धाकारवत् स्थितम् ॥

ໃນຄື່ງທາງໃຕ້ຂອງພື້ນທີ່ບູຊາແຫ່ງຈັກກະວານ ມີສາມພາກພື້ນ ແລະໃນຄື່ງທາງເໜືອກໍມີສາມພາກພື້ນເຊັ່ນກັນ. ລະຫວ່າງພວກນັ້ນມີ ອິລາວຣິຕະ (Ilāvṛta) ຕັ້ງຢູ່ດັ່ງຮູບພຣະຈັນຄື່ງດວງ.

Verse 14

ततः पूर्वेण भद्राश्वं केतुमालञ्च पश्चिमे । इलावृतस्य मध्ये तु मेरुः कनकपर्वतः ॥

ທາງຕາເວັນອອກຂອງມັນມີ ພັດຣາສະວະ (Bhadrāśva) ແລະທາງຕາເວັນຕົກມີ ເກຕຸມາລະ (Ketumāla). ກາງອິລາວຣິຕະມີ ເມຣຸ (Meru) ພູເຂົາຄໍາ.

Verse 15

चतुरशीतिसाहस्रस्तस्योच्छ्रायो महागिरेः । प्रविष्टः षोडशाधस्ताद्विस्तीर्णः षोडशैव तु ॥

ຄວາມສູງຂອງພູເຂົາໃຫຍ່ນັ້ນແມ່ນ ແປດສິບສີ່ພັນ ໂຍຊະນະ. ມັນຍືດລົງໄປພາຍໃຕ້ (ແຜ່ນດິນ) ສິບຫົກພັນ ໂຍຊະນະ ແລະຄວາມກວ້າງກໍເທົ່າກັນ ສິບຫົກພັນ.

Verse 16

शरावसंस्थितत्वाच्च द्वात्रिंशन्मूर्ध्नि विस्तृतः । शुक्लः पीतो ’सितो रक्तः प्राच्यादिषु यथाक्रमम् ॥

ເນື່ອງຈາກມັນມີຮູບຮ່າງຄ້າຍຖ້ວຍຕື້ນ (śarāva) ຈຶ່ງແຜ່ອອກໄປທີ່ຍອດກວ້າງ 32 (ໜ່ວຍ). ຕາມທິດຕາເວັນອອກ ແລະທິດອື່ນໆຕາມລໍາດັບ ມີສີຂາວ, ສີເຫຼືອງ, ສີດໍາ/ມືດ, ແລະສີແດງ.

Verse 17

विप्रो वैश्यस्तथा शूद्रः क्षत्रियश्च स्ववर्णतः । तस्योपरि तथैवाष्टौ पुर्यो दिक्षु यथाक्रमम् ॥

ໃນທິດທັງສີ່ ມີ ພຣາຫມະນະ, ໄວສະຍະ, ຊູດຣະ, ແລະ ກະສັດຕຣິຍະ ຕາມວັນນະຂອງແຕ່ລະພວກ. ເທິງການຈັດວາງນັ້ນ ຍັງມີເມືອງແປດເມືອງຢູ່ຕາມທິດທັງຫຼາຍ ຕາມລໍາດັບອັນຖືກຕ້ອງ.

Verse 18

इन्द्रादिलोकपालानां तन्मध्ये ब्रह्मणः सभा । योजनानां सहस्राणि चतुर्दश समुच्छ्रिता ॥

ໃນບັນດາຜູ້ພິທັກໂລກ (Lokapāla) ເລີ່ມຈາກອິນທຣະ ທ່າມກາງພວກເຂົາມີຫໍປະຊຸມຂອງພຣະພຣະຫມາ. ມັນສູງຂຶ້ນເຖິງ 14,000 ໂຍຊະນະ.

Verse 19

अयुतोच्छ्रायास्तस्याधस्तथा विष्कम्भवर्वताः । प्राच्यादिषु क्रमेणैव मन्दरो गन्धमादनः ॥

ພາຍໃຕ້ນັ້ນ ມີພູເຂົາເປັນຖານຮອງ ສູງ 10,000 ໂຍຊະນະ. ຕາມທິດຕາເວັນອອກ ແລະທິດອື່ນໆຕາມລໍາດັບ ມີພູ Mandara ແລະ Gandhamādana (ແລະພູອື່ນໆຕາມລໍາດັບ).

Verse 20

विपुलश्च सुपार्श्वश्च केतुपादपशोभिताः । कदम्बो मन्दरे केतुर् जम्बुवा गन्धमादने ॥

ພູ Vipula ແລະ Supārśva ຖືກປະດັບດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ Ketu. ບນພູ Mandara ມີຕົ້ນ Kadamba; ບນພູ Gandhamādana ມີຕົ້ນ Jambu.

Verse 21

विपुले च तथाश्वत्थः सुपार्श्वे च वटो महान् । एकादशशतायामा योजनानामिमे नगाः ॥

ເທິງພູ ວິປຸລາ ກໍມີຕົ້ນ ອັສວັດຖະ (ຕົ້ນໄຟກັດສັກສິດ) ແລະເທິງ ສຸປາຣສະວະ ມີຕົ້ນ ວະຕະ (ບັນຍານ) ໃຫຍ່. ພູເຫຼົ່ານີ້ຍາວ 1,100 ໂຢຊະນະ.

Verse 22

जठरो देवकूटश्च पूर्वस्यां दिशि पर्वतौ । आनीलनिषधौ प्राप्तौ परस्परनिरन्तरौ ॥

ພູ ຈະຖະຣະ ແລະ ເທວະກູຕະ ແມ່ນພູສອງລູກທາງທິດຕາເວັນອອກ. ທີ່ນັ້ນຍັງເຖິງ ອານີລະ ແລະ ນິສະທະ ທີ່ຕິດກັນໂດຍບໍ່ມີຊ່ອງວ່າງ.

Verse 23

निषधः पारियात्रश्च मेरोः पार्श्वे तु पश्चिमे । यथा पूर्वौ तथाचैतावानीलनिषधायतौ ॥

ນິສະທະ ແລະ ປາຣິຍາຕຣະ ຢູ່ທາງດ້ານຕາເວັນຕົກຂອງ ເມຣຸ. ເຊັ່ນດຽວກັບສອງພູທາງຕາເວັນອອກ, ສອງພູນີ້ກໍມີຂະໜາດເທົ່າກັນກັບ ອານີລະ ແລະ ນິສະທະ.

Verse 24

कैलासो हिमवांश्चैव दक्षिणेन महाचलौ । पूर्वपश्चायतावेतावर्णवान्तरव्यवस्थितौ ॥

ຄາຍລາສະ ແລະ ຫິມະວານ ແມ່ນພູໃຫຍ່ສອງລູກທາງທິດໃຕ້. ພູທັງສອງນີ້ພາດຜ່ານຈາກຕາເວັນອອກໄປຕາເວັນຕົກ ແລະຕັ້ງຢູ່ລະຫວ່າງເຂດວັນນະ (ເປັນເສັ້ນແບ່ງກາງ).

Verse 25

शृङ्गवान् जारुधिश्चैव तथैवोत्तरपर्वतौ । यतैव दक्षिणे तद्वदर्णप्वान्तरव्यवस्थितौ ॥

ສຣິງຄະວານ ແລະ ຈາຣຸທິ ແມ່ນພູສອງລູກທາງທິດເໜືອເຊັ່ນກັນ. ເຊັ່ນດຽວກັບທາງໃຕ້, ພູເຫຼົ່ານີ້ກໍຕັ້ງຢູ່ລະຫວ່າງເຂດວັນນະ ເປັນເສັ້ນແບ່ງກາງ.

Verse 26

मर्यादापर्वताः ह्येते कथ्यन्तेऽष्टौ द्विजोत्तम । हिमवद्धेमकूटादिपर्वतानां परस्परम् ॥

ໂອ ຜູ້ດີທີ່ສຸດໃນບັນດາທວິຊະ, ນີ້ແມ່ນພູເຂົາຂອບແດນ 8 ລູກ ເລີ່ມຈາກ ຮິມະວັດ ແລະ ເຮມະກູຕ ຕັ້ງຢູ່ສຳພັນກັນຕາມລຳດັບ।

Verse 27

नवयोजनसाहस्रं प्रागुदग्दक्षिणोत्तरम् । मेरोरिलावृते तद्वदन्तरे वै चतुर्दिशम् ॥

ທາງຕາເວັນອອກ, ເໜືອ, ໃຕ້, ແລະ ຕາເວັນຕົກ ກວ້າງ 9,000 ໂຢຊະນະ; ເຊັ່ນດຽວກັນ ໃນອິລາວຣິຕະ ຮອບເມຣຸ ໃນຊ່ອງກາງທັງສີ່ທິດກໍເປັນເຊັ່ນນັ້ນ।

Verse 28

फलानि यानि वै जम्ब्वाः गन्धमादनपर्वते । गजदेहप्रमाणानि पतन्ति गिरिमूर्धनि ॥

ໝາກຂອງຕົ້ນຊັມບູ ຢູ່ເທິງພູກັນທະມາດະນະ—ແຕ່ລະໝາກໃຫຍ່ເທົ່າຮ່າງຊ້າງ—ຕົກລົງເທິງຍອດພູ।

Verse 29

तेषां स्त्रावात् प्रभवति ख्याता जम्बूनदीति वै । यत्र जाम्बूनदं नाम कनकं सम्प्रजायते ॥

ຈາກນ້ຳຫວານທີ່ໄຫຼອອກຈາກໝາກເຫຼົ່ານັ້ນ ເກີດເປັນແມ່ນ້ຳອັນລືຊື່ ຊື່ວ່າ ຊັມບູນາດີ; ທີ່ນັ້ນຍັງເກີດທອງຄຳທີ່ເອີ້ນວ່າ ຈາມບູນະດະ।

Verse 30

सा परिक्रम्य वै मेरुं जम्बूमूलं पुनर्नदी । विशति द्विजशार्दूल पीयमाना जनैश्च तैः ॥

ແມ່ນ້ຳນັ້ນ ເມື່ອໄດ້ວຽນຮອບພູເມຣຸແລ້ວ ກໍກັບຄືນອີກເທື່ອໜຶ່ງໄປຫາຮາກຂອງຕົ້ນຊັມບູ ແລະເຂົ້າໄປໃນນັ້ນ, ໂອ ເສືອໃນບັນດາທວິຊະ—ເພາະສັດມີຊີວິດທີ່ນັ້ນດື່ມນ້ຳນັ້ນ।

Verse 31

भद्राश्वेऽश्वशिरा विष्णुर्भारते कूर्मसंस्थितिः । वराहः केतुमाले च मत्स्यरूपस्तथोत्तरे ॥

ໃນພັດຣາສະວະ ພຣະວິສນຸ ປາກົດເປັນອັສວະສິຣະ; ໃນພາຣະຕະ ສະຖິດເປັນອະວະຕານເຕົ່າ; ໃນເກຕຸມາລະ ເປັນຫມູປ່າ; ແລະໃນພາກເໜືອ ເປັນຮູບປາ।

Verse 32

तेषु नक्षत्रविन्यासाद्विषयाः समवस्थिताः । चतुष्वपि द्विजश्रेष्ठ ग्रहाभिभवपाठकाः ॥

ໃນດິນແດນເຫຼົ່ານັ້ນ ໂດຍການຈັດວາງຕາມນັກສັດຕະຣາ (nakṣatra) ຂອງດວງຈັນ ອານາເຂດຖືກກຳນົດເປັນລຳດັບ; ໃນທັງສີ່ນັ້ນ ໂອ ຜູ້ດີເລີດໃນຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ ມີຜູ້ສວດ/ຜູ້ຮູ້ ຜູ້ອະທິບາຍອິດທິພົນແຮງກ້າຂອງດາວເຄາະ।

Frequently Asked Questions

What is the primary philosophical or ethical inquiry of this Adhyaya?

The chapter’s inquiry is epistemic and cosmological: how the inhabited world is logically ordered—by measurable extents, concentric dvīpas and oceans, axial mountains, and sacred rivers—so that geography becomes a map of ritual and theological intelligibility rather than mere physical description.

How does this chapter advance the narrative of the Manvantaras (Ages of Manu)?

While not naming a specific Manu or lineage here, the chapter supplies the cosmographic framework (dvīpas, varṣas, Meru-centered world-structure) that Manvantara histories presuppose; it functions as a structural ‘world-map’ on which dynastic, ritual, and temporal accounts of successive ages are situated.

If applicable, how does this chapter contribute to the Devi Mahatmyam (Shakti tradition)?

This Adhyaya is outside the Devi Mahatmyam (Adhyayas 81–93) and does not develop Śākta theology directly; its contribution is contextual, providing the Purāṇic cosmography and sacred geography that later frames devotional narratives, pilgrimage imaginaries, and theological localization.