DattatreyaTrimurtiSage25 Shlokas

Adhyaya 30: Madālasā’s Instruction on Household Duties and Naimittika–Śrāddha Rites

मदालसोपदेशः (Madālasopadeśaḥ)

Dattatreya's Story

ອັດທະຍາຍ 30 ນາງມະດາລະສາ ສອນຫນ້າທີ່ໃນຄອບຄົວ: ການເຄົາລົບຜົວ ພໍ່ແມ່ ແລະແຂກ, ຮັກສາເຮືອນໃຫ້ບໍລິສຸດ, ການໃຫ້ທານ ແລະການດຳເນີນຊີວິດດ້ວຍຄວາມຊື່ສັດ. ນາງຍັງອະທິບາຍພິທີ ໄນມິດຕິກ-ສຣາດທະ ທີ່ຕ້ອງເຮັດຕາມການເກີດເຫດ ເພື່ອບູຊາບັນພະບຸລຸດ ດ້ວຍສັດທາ ແລະລະບຽບພິທີ.

Key Content Points

Tripartite classification of gṛhastha duties: nitya, naimittika, and nitya-naimittika, setting a doctrinal framework for household dharma.Naimittika rites for auspicious occasions (abhyudaya-śrāddha) and saṃskāra-linked actions such as birth-rites and marriage contexts.Funerary sequence: ekoddiṣṭa on the death-day and monthly observances for a year, then sapiṇḍīkaraṇa; technical rules include apasavya performance, tilodaka with name-remembrance, and omission of āvāhana/agnikaraṇa.Kinship contingencies: who performs rites in absence of sons; provisions for maternal relatives, daughters’ sons, and the king’s duty to arrange rites when family is unavailable.

Focus Keywords

Markandeya Purana Adhyaya 30Madālasa Upadeshanitya naimittika karma gṛhasthaabhyudaya śrāddha vidhiekoddiṣṭa śrāddhasapiṇḍīkaraṇa vidhitilodaka apasavya śrāddhaPitṛ nāndīmukha śrāddhafunerary rites in Purana

Shlokas in Adhyaya 30

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे मदालसोपदेशो नामोनत्रिंशोऽध्यायः । त्रिंशोऽध्यायः । मदालसोवाच नित्यं नैमित्तकञ्चैव नित्यनैमित्तिकं तथा । गृहस्थस्य तु यत् कर्म तन्निशामय पुत्रक ॥

ດັ່ງນັ້ນ ບົດທີ 29 ທີ່ເອີ້ນວ່າ «ຄໍາສອນຂອງມະດາລະສາ» ໃນ ສີຣີ ມາຣະກັນເດຍະ ປຸຣານະ ຈຶ່ງສິ້ນສຸດ. ບັດນີ້ເລີ່ມບົດທີ 30. ມະດາລະສາ ກ່າວວ່າ: ໜ້າທີ່ຂອງຄະຫັດມີ 3 ປະເພດ—ປະຈໍາວັນ (ນິຕະຍະ), ຕາມໂອກາດ (ໄນມິຕຕິກະ), ແລະທີ່ເປັນທັງປະຈໍາວັນ-ຕາມໂອກາດ (ນິຕະຍະ-ໄນມິຕຕິກະ). ລູກເອີຍ ຈົ່ງຟັງ.

Verse 2

पञ्चयज्ञाश्रितं नित्यं यदेतत् कथितं तव । नैमित्तिकं तथैवान्यत् पुत्रजन्मक्रियादिकम् ॥

ສິ່ງທີ່ໄດ້ອະທິບາຍໃຫ້ເຈົ້າວ່າເປັນໜ້າທີ່ປະຈໍາວັນ ນັ້ນອີງໃສ່ຍັດຍາ 5 ປະການ (ປັນຈະ-ຍັດຍາ). ແລະໜ້າທີ່ຕາມໂອກາດນັ້ນເປັນອີກປະເພດໜຶ່ງ—ເຊັ່ນ ພິທີກ່ຽວກັບການເກີດຂອງລູກຊາຍ ແລະພິທີອື່ນໆທີ່ຄ້າຍຄືກັນ.

Verse 3

नित्यनैमित्तिकं ज्ञेयं पर्वश्राद्धादि पण्डितैः । तत्र नैमित्तिकं वक्ष्ये श्राद्धमभ्युदयं तव ॥

ນັກຮຽນຮູ້ພຶງເຂົ້າໃຈວ່າ ພິທີສຣາດທະທີ່ເຮັດໃນວັນບຸນ/ລະດູການ (parva-śrāddha) ເປັນໜ້າທີ່ປະເພດ ນິຕະ-ນະຍມິຕຕິກ. ໃນນັ້ນ ບັດນີ້ ຂ້ອຍຈະອະທິບາຍໃຫ້ທ່ານຟັງເຖິງ ສຣາດທະນະຍມິຕຕິກ ທີ່ເອີ້ນວ່າ ອະພຍຸດະຍະ (ມົງຄຸນ) ສຣາດທະ.

Verse 4

पुत्रजन्मनि यत्कार्यं जातकर्मसमं नरैः । विवाहादौ च कर्तव्यं सर्वं सम्यक् क्रिमोदितम् ॥

ເມື່ອບຸດຊາຍເກີດມາ ສິ່ງໃດທີ່ຜູ້ຊາຍພຶງເຮັດ—ໃຫ້ເທົ່າທຽມກັບພິທີ jātakarma—ແລະໃນການແຕ່ງງານ ກັບໂອກາດຄ້າຍຄືອື່ນໆ ທັງໝົດນັ້ນ ຄວນປະຕິບັດໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ຕາມທີ່ບັນຍັດໄວ້.

Verse 5

पितरश्चात्र सम्पूज्याः ख्याताः नन्दीमुखास्तु ये । पिण्डांश्च दधिसंमिश्रान् दद्याद् यवसमन्वितान् ॥

ໃນພິທີນີ້ ພິຕຣະທັງຫຼາຍທີ່ຮູ້ຈັກວ່າ ນັນດີມຸກຂະ ພິຕຣະ (Nandīmukha Pitṛs) ພຶງໄດ້ຮັບການບູຊາຢ່າງຖືກຕ້ອງ; ແລະຄວນຖວາຍປິນດະ (piṇḍa) ທີ່ຄົນກັບນົມສົ້ມ ພ້ອມດ້ວຍເຂົ້າບາເລ (barley).

Verse 6

उदङ्मुखः प्राङ्मुखो वा यजमानः समाहितः । वैश्वदेवविहीनं तत् केचिदिच्छन्ति मानवाः ॥

ຜູ້ປະກອບຍັດ (yajamāna) ຄວນມີໃຈສະຫງົບ ແລະຫັນໜ້າໄປທາງເໜືອ ຫຼື ທາງຕາເວັນອອກ. ບາງຄົນນິຍົມໃຫ້ປະຕິບັດພິທີນີ້ໂດຍບໍ່ມີການຖວາຍ Vaiśvadeva.

Verse 7

युग्माश्चात्र द्विजाः कार्यास्ते च पूज्याः प्रदक्षिणम् । एतन्नैमित्तिकं वृद्धौ तथान्यच्चौर्ध्वदेहिकम् ॥

ໃນພິທີນີ້ ພວກທະວິຊະ (twice-born) ຄື ພຣາຫມັນ ຄວນໃຫ້ມາເປັນຈຳນວນຄູ່ ແລະຄວນໄດ້ຮັບການເຄົາລົບດ້ວຍການເດີນວຽນຮອບ (pradakṣiṇā). ນີ້ແມ່ນພິທີນະຍມິຕຕິກ ສຳລັບເວລາແຫ່ງຄວາມເຈຣິນ/ການເພີ່ມພູນ; ແລະພິທີຫຼັງງານສົບ (aurdhvadehika) ອື່ນໆ ກໍເປັນເຊັ່ນດຽວກັນ.

Verse 8

मृताहनि च कर्तव्यमेकोद्दिष्टं शृणुष्व तत् । दैवहीनं तथा कार्यं तथैवैकपवित्रकम् ॥

ໃນວັນເສຍຊີວິດ ຄວນປະກອບ śrāddha ແບບ «ekoddiṣṭa» (ອຸທິດແກ່ຜູ້ດຽວ)—ຈົ່ງຟັງຂັ້ນຕອນຂອງມັນ. ຕ້ອງເຮັດໂດຍບໍ່ມີສ່ວນ daiva (ສ່ວນຖວາຍແກ່ເທວະ) ແລະໃຊ້ pavitra (ວົງ/ຫຍ້າຊໍາລະ) ພຽງອັນດຽວ.

Verse 9

आवाहनं न कर्तव्यमग्नौकरणवर्जितम् । प्रेतस्य पिण्डमेकञ्च दद्यादुच्छिष्टसन्निधौ ॥

ບໍ່ຄວນເຮັດ āvāhana (ພິທີເຊີນ)؛ ຕ້ອງເຮັດໂດຍບໍ່ມີພິທີ agni-karaṇa. ຄວນໃຫ້ piṇḍa ພຽງອັນດຽວແກ່ preta ໃນບ່ອນໃກ້ ucchiṣṭa (ເສດອາຫານທີ່ເຫຼືອ).

Verse 10

तिलोदकं चापसव्यं तन्नामस्मरणान्वितम् । अक्षय्यममुकस्येति स्थाने विप्रविसर्जने ॥

ຄວນຖວາຍ tilodaka (ນ້ໍາງາ) ໂດຍນຸ່ງສາຍສິນ (yajñopavīta) ໃນທ່າ apasavya ແລະພ້ອມກັບການລະລຶກເຖິງຊື່ຂອງຜູ້ນັ້ນ. ໃນຈຸດທີ່ຖືກຕ້ອງ—ເມື່ອສົ່ງພຣາຫມັນກັບ—ຄວນກ່າວວ່າ: «ຂໍໃຫ້ນີ້ເປັນອະມະຕະ/ບໍ່ເສື່ອມສໍາລັບຜູ້ນັ້ນ»។

Verse 11

अभिरण्यतामिति ब्रूयाद् ब्रूयुस्ते 'भिरताः स्म ह । प्रतिमासं भवेदेतत् कार्यमावात्सरं नरैः ॥

ຜູ້ປະກອບຄວນກ່າວວ່າ: «abhiraṇyatām—ຂໍໃຫ້ມີຄວາມຊື່ນບານ/ຄວາມອຸດົມ»। ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍຄວນຕອບວ່າ: «abhiratāḥ sma—ພວກເຮົາຊື່ນບານແທ້»។ ພິທີນີ້ຄວນເຮັດໂດຍຜູ້ຊາຍທຸກເດືອນ ຈົນຄົບໜຶ່ງປີເຕັມ.

Verse 12

अथ संवत्सरे पूर्णे यदा वा क्रियते नरैः । सपिण्डीकरणं कार्यं तस्यापि विधिरुच्यते ॥

ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ເມື່ອຄົບໜຶ່ງປີເຕັມ—ຫຼືເມື່ອໃດກໍຕາມທີ່ຜູ້ຊາຍໄດ້ປະກອບ—ຄວນເຮັດພິທີ sapiṇḍīkaraṇa; ຂັ້ນຕອນຂອງມັນກໍຖືກກ່າວໄວ້ໃນບັດນີ້ແລ້ວ.

Verse 13

तच्चापि दैवरहितमेकाऽर्घ्यैकपवित्रकम् । नैवाग्नौकरणं तत्र तच्चावाहनवर्जितम् ॥

ພິທີ ekoddiṣṭa ນັ້ນກໍຖືກປະຕິບັດໂດຍບໍ່ມີການຖວາຍເຄື່ອງບູຊາແກ່ເທວະດາ; ມີ arghya ເພີງອັນດຽວ ແລະ pavitra (ວົງຄູຊາ) ເພີງອັນດຽວ. ໃນນັ້ນບໍ່ໃຊ້ພິທີໄຟ (homa) ແລະບໍ່ມີ āvāhana (ການເຊີນ) ດ້ວຍ.

Verse 14

अपसव्यञ्च तत्रापि भोजयेदयुजो द्विजान् । विशेषस्तत्र चान्योऽस्ति प्रतिमासं क्रियाधिकः ॥

ທີ່ນັ້ນດ້ວຍ ຕາມວິທີ apasavya (ຫັນຊ້າຍ ເພື່ອ pitṛ) ຄວນໃຫ້ອາຫານແກ່ຜູ້ທວິຊະ (ພຣາຫມັນ) ເປັນຈໍານວນຄີກ (ເລກຄີກ). ຍັງມີຂໍ້ພິເສດອີກວ່າ ພິທີນີ້ຄວນປະຕິບັດທຸກເດືອນ ພ້ອມການຖືວິນັຍເພີ່ມເຕີມ (vrata).

Verse 15

तं कथ्यमानमेकाग्रो वदन्त्याऽ मे निशामय । तिलगन्धोदकैर्युक्तं तत्र पात्रचतुष्टयम् ॥

ຈົ່ງຟັງຂ້ອຍຢ່າງຕັ້ງໃຈ ເມື່ອຂ້ອຍອະທິບາຍ. ທີ່ນັ້ນຄວນຈັດຕຽມພາຊະນະ 4 ໃບ ໃຫ້ມີງາ (tila) ແລະນ້ໍາຫອມ.

Verse 16

कुर्यात् पितॄणां त्रितयमेकं प्रेतस्य पुत्रक । पात्रत्रये प्रेतपात्रमर्घ्यञ्चैव प्रसेचयेत् ॥

ໂອ ລູກເອີຍ, ຄວນຈັດຕຽມເຄື່ອງຖວາຍ 3 ສໍາລັບ pitṛ ທັງສາມ ແລະ 1 ສໍາລັບ preta. ເທິງພາຊະນະທັງສາມ—ແລະເທິງພາຊະນະຂອງ preta ດ້ວຍ—ຄວນເທ arghya ເປັນນ້ໍາບູຊາ.

Verse 17

ये समाना इति जपन् पूर्ववच्छेषमाचरेत् । स्त्रीणामप्येवमेवैतदेकोद्दिष्टमुदाहृतम् ॥

ເມື່ອສວດວ່າ «ye samānāḥ …» ແລ້ວ ຄວນປະຕິບັດສ່ວນທີ່ເຫຼືອຕາມທີ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ກ່ອນ. ວິທີ ekoddiṣṭa ນີ້ຖືກປະກາດວ່າ ເຫມືອນກັນສໍາລັບແມ່ຍິງດ້ວຍ.

Verse 18

सपिण्डीकरणं तासां पुत्राभावे न विद्यते । प्रतिसंवत्सरं कार्यमेकोद्दिष्टं नरैः स्त्रियाः ॥

ສໍາລັບແມ່ຍິງເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອບໍ່ມີລູກຊາຍ ບໍ່ໄດ້ກໍານົດພິທີ sapiṇḍīkaraṇa. ແທນນັ້ນ ຜູ້ຊາຍຄວນເຮັດພິທີ ekoddiṣṭa ປະຈໍາປີ ເພື່ອອຸທິດແກ່ນາງນັ້ນ.

Verse 19

मृताहनि यथान्यायं नॄणां यद्वदिहोदितम् । पुत्राभावे सपिण्डास्तु तदभावे सहोदकाः ॥

ໃນວັນເສຍຊີວິດ ຂັ້ນຕອນສໍາລັບຜູ້ຊາຍເປັນໄປຕາມທີ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ນີ້ຕາມຫຼັກ. ຖ້າບໍ່ມີລູກຊາຍ ໃຫ້ຍາດ sapiṇḍa ເຮັດ; ຖ້າພວກນັ້ນບໍ່ມີ ໃຫ້ຍາດ sahodaka ເຮັດແທນ.

Verse 20

मातुः सपिण्डा ये च स्युर्ये च मातुः सहोदकाः । कुर्युरेनं विधिं सम्यगपुत्रस्य सुतासुतः ॥

ຜູ້ທີ່ເປັນ sapiṇḍa ຝ່າຍແມ່ ແລະຜູ້ທີ່ເປັນ sahodaka ຝ່າຍແມ່ ຄວນປະຕິບັດພິທີນີ້ໃຫ້ຖືກຕ້ອງສໍາລັບຜູ້ທີ່ບໍ່ມີລູກຊາຍ; ແມ່ນແຕ່ລູກຊາຍຂອງລູກສາວກໍອາດເຮັດໄດ້.

Verse 21

कुर्युर्मातामहायैवं पुत्रिकास्तनयास्तथा । द्व्यामुष्यायणसंज्ञास्तु मातामहपितामहान् ॥

ດັ່ງນັ້ນ ລູກຊາຍຂອງລູກສາວທີ່ໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງ (putrikā) ຄວນປະຕິບັດພິທີໃຫ້ແກ່ປູ່ຝ່າຍແມ່ດ້ວຍ. ຜູ້ທີ່ເອີ້ນວ່າ dvyāmuṣyāyaṇa ຜູ້ສັງກັດທັງສອງສາຍຕະກູນ ກໍປະຕິບັດພິທີໃຫ້ທັງປູ່ຝ່າຍແມ່ ແລະປູ່ຝ່າຍພໍ່.

Verse 22

पूजयेयुर्यथान्यायं श्राद्धैर्नैमित्तिकैरपि । सर्वाभावे स्त्रियः कुर्युः स्वभर्तॄणाममन्त्रकम् ॥

ພວກເຂົາຄວນບູຊາແລະເຄົາລົບຜູ້ລ່ວງລັບຕາມຫຼັກ ແມ່ນແຕ່ດ້ວຍ śrāddha ປະເພດ naimittika ເປັນຄັ້ງຄາວ. ຖ້າຜູ້ມີສິດປະຕິບັດທັງໝົດບໍ່ມີ ແມ່ຍິງຄວນເຮັດພິທີ amantraka (ບໍ່ໃຊ້ມົນຕຣາເວດ) ໃຫ້ແກ່ສາມີຂອງຕົນ.

Verse 23

तदभावे च नृपतिः कारयेत् स्वकुटुम्बिना । तज्जातीयैर्नरैः सम्यग् दाहाद्याः सकलाः क्रियाः ॥

ແລະຖ້າບໍ່ມີຍາດພີ່ນ້ອງຫຼືຜູ້ປະກອບພິທີທີ່ເໝາະສົມ ພະມະຫາກະສັດຄວນໃຫ້ຄົນໃນເຮືອນຂອງພຣະອົງ (ຂ້າຮັບໃຊ້/ຜູ້ຄຸ້ມຄອງ) ຫຼືຊາຍໃນຊຸມຊົນຊາດ (jāti) ດຽວກັນ ປະກອບພິທີທັງປວງ ເລີ່ມຈາກການເຜົາສົບ ໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມທຳນຽມ។

Verse 24

सर्वेषामेव वर्णानां बान्धवो नृपतिर्यतः । एतास्ते कथिता वत्स ! नित्यनैमित्तकास्तथा ॥

ເພາະພະມະຫາກະສັດແທ້ຈິງແລ້ວ ເປັນຍາດພີ່ນ້ອງຂອງວັນນະ (varṇa) ທັງປວງ. ດັ່ງນັ້ນ ລູກທີ່ຮັກ, ພິທີເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ອະທິບາຍໃຫ້ເຈົ້າແລ້ວ ໃນຖານະໜ້າທີ່ນິດຕະ (nitya) ແລະ ໄນມິດຕິກ (naimittika) ຄື ໜ້າທີ່ປະຈຳ ແລະ ໜ້າທີ່ຕາມເຫດການ.

Verse 25

क्रियां श्राद्धाश्रयामन्यां नित्यनैमित्तिकीं शृणु । दर्शस्तत्र निमित्तं वै कालश्चन्द्रक्षयात्मकः । नित्यतां नियतः कालस्तस्याः संसूचयत्यथ ॥

ບັດນີ້ ຈົ່ງຟັງພິທີອື່ນອີກຢ່າງທີ່ກ່ຽວກັບ ສຣາດທະ (śrāddha) ຊຶ່ງເປັນທັງປະຈຳ ແລະ ຕາມເຫດການ. ໃນນັ້ນ ‘ດາຣຊະ’ (darśa) ຄືວັນເດືອນດັບ ເປັນເຫດການແທ້; ເວລາຂອງມັນຖືກກຳນົດໂດຍການຫຼຸດລົງ/ສິ້ນສຸດຂອງດວງເດືອນ. ແລະເວລາທີ່ກຳນົດໄວ້ຢ່າງເປັນລະບຽບນັ້ນ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນການກັບຄືນຢ່າງສະໝໍ້ເສມຂອງມັນ.

Frequently Asked Questions

What is the primary philosophical or ethical inquiry of this Adhyāya?

It systematizes household dharma by distinguishing obligatory action into nitya, naimittika, and nitya-naimittika categories, then applies this taxonomy to the ethics of ancestral obligation—how and by whom śrāddha and post-death rites must be performed to maintain social and ritual continuity.

What ritual sequence for the deceased is taught here (ekoddiṣṭa and sapiṇḍīkaraṇa)?

The chapter outlines ekoddiṣṭa to be done on the day of death and then monthly for a year, using features such as tilodaka with name-remembrance and apasavya performance, typically without āvāhana and agnikaraṇa; after the year (or when duly performed), sapiṇḍīkaraṇa is prescribed to integrate the departed into the ancestral (pitṛ) collective, with specific vessel/offerings arrangements and brāhmaṇa-feeding rules.

How does this chapter relate to Devi Mahātmyam or Manvantara material in the Markandeya Purāṇa?

This Adhyāya is not part of the Devi Mahātmyam (Adhyāyas 81–93) and does not advance a Manvantara chronology; its relevance lies instead in dharma-śāstric ritual architecture within the Madālasā discourse, especially the household and funerary śrāddha framework and kinship-based ritual authority.