Adhyaya 11: The Son’s Discourse on Embryogenesis, Birth, and the Wheel of Saṃsāra

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे पितापुत्रसंवादो नाम दशमोऽध्यायः । एकादशोऽध्यायः । पुत्र उवाच निषेकं मानवः स्त्रीणां बीजं प्राप्तं रजस्यथ । विमुक्तमात्रो नरकात् स्वर्गाद्वापि प्रपद्यते ॥

ດັ່ງນັ້ນ ບົດທີສິບ ຊື່ວ່າ «ການສົນທະນາລະຫວ່າງພໍ່ແລະລູກ» ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ບົດທີສິບເອັດ ເລີ່ມຕົ້ນ. ລູກກ່າວວ່າ: ເມື່ອເມັດພັນຂອງຊາຍຖືກຝາກໃນຍິງໃນເວລາມີເລືອດປະຈໍາເດືອນ ນັ້ນ ສັດມີຊີວິດ—ທີ່ພຶ່ງພົ້ນຈາກນະລົກ ຫຼືແມ່ນແຕ່ຈາກສະຫວັນ—ເຂົ້າສູ່ສະພາບນັ້ນ.

Verse 2

तेनाभिभूतं तत्स्थैर्यं याति बीजद्वयं पितः । कललत्वं बुद्बुदत्वं ततः पेशित्वमेव च ॥

ໂອ ພໍ່ເອີຍ, ໂດຍຖືກຄອບງໍາໂດຍຂະບວນການນັ້ນ ເມັດພັນທັງສອງຈຶ່ງເຖິງສະພາບທີ່ໝັ້ນຄົງ: ກ່ອນເປັນ «ກະລະລະ» (ມວນເຈວໜຽວ), ຕໍ່ມາເປັນ «ບຸດບຸດະ» (ຮູບຄ້າຍຟອງ), ແລະຕໍ່ມາແທ້ໆເປັນ «ເປຊີ» (ກ້ອນເນື້ອ).

Verse 3

पेष्यां यथाणुबीजं स्यादङ्कुरस्तद्वदुच्यते । अङ्गानां च तथोत्पत्तिः पञ्चानामनुभागशः ॥

ເຫມືອນເມັດນ້ອຍໆໃນ «ເປຊີ» ກາຍເປັນຍອດອ່ອນ—ດັ່ງທີ່ເຂົາກ່າວ; ດັ່ງນັ້ນເຊັ່ນກັນ ການເກີດຂຶ້ນຂອງອະວະຍະວະ ເກີດຂຶ້ນແບ່ງເປັນຫ້າພາກ ເກີດຂຶ້ນທີລະສ່ວນ.

Verse 4

उपाङ्गान्यङ्गुली-नेत्र-नासास्य-श्रवणानि च । प्ररोहं यान्ति चाङ्गेभ्यस्तद्वत्तेभ्यो नखादिकम् ॥

ສ່ວນຍ່ອຍ—ນິ້ວມື, ຕາ, ດັ່ງ, ປາກ, ແລະ ຫູ—ງອກອອກຈາກອະວະຍະວະ; ແລະທຳນອງດຽວກັນ ຈາກສ່ວນເຫຼົ່ານັ້ນ ເລັບ ແລະອື່ນໆ ກໍເກີດຂຶ້ນ.

Verse 5

त्वचि रोमाणि जायन्ते केशाश्चैव ततः परम् । समं समृद्धिमायाति तेनैवोद्भवकोषकम् ॥

ເທິງຜິວໜັງ ຂົນຕາມກາຍເກີດຂຶ້ນ ແລ້ວຕໍ່ມາ ຜົມຫົວກໍເກີດຂຶ້ນ. ໂດຍຂະບວນການດຽວກັນນັ້ນ «ເປືອກແຫ່ງການເກີດ» ເຕີບໂຕຢ່າງສະເໝີ ແລະບັນລຸຄວາມສົມບູນ.

Verse 6

नारिकेलफलं यद्वत् सकोषं वृद्धिमृच्छति । तद्वत् प्रयात्यसौ वृद्धिं सकोषोऽधोमुखः स्थितः ॥

ເຫມືອນຫມາກພ້າວທີ່ເຕີບໃຫຍ່ຢູ່ໃນເປືອກຂອງມັນ ດັ່ງນັ້ນສັດມີຊີວິດໃນຄັນກໍເຕີບໃຫຍ່ ຖືກຫຸ້ມຫໍ້ດ້ວຍຊັ້ນຫຸ້ມ ແລະຢູ່ໃນທ່າຫົວລົງ.

Verse 7

तले तु जानुपार्श्वाभ्यां करौ न्यस्य स वर्धते । अङ्गुष्ठो चोपरि न्यस्तौ जान्वोरग्रे तथाङ्गुली ॥

ເມື່ອວາງມືທັງສອງໄວ້ເທິງຝາຕີນ ໃກ້ຂ້າງໆຂອງຫົວເຂົ່າ ມັນກໍເຕີບໃຫຍ່; ຫົວໂປ້ງຢູ່ຂ້າງເທິງ ແລະນິ້ວອື່ນໆຢູ່ດ້ານໜ້າຂອງຫົວເຂົ່າເຊັ່ນກັນ.

Verse 8

जानुपृष्ठे तथा नेत्रे जानुमध्ये च नासिका । स्फिचौ पार्ष्णिद्वयस्थे च बाहुजङ्घे बहिः स्थिते ॥

ຕາຢູ່ດ້ານຫຼັງຂອງຫົວເຂົ່າ ແລະດັ່ງຢູ່ລະຫວ່າງຫົວເຂົ່າ; ສະໂພກຢູ່ທີ່ຄູ່ສົ້ນຕີນ ໃນຂະນະທີ່ແຂນແລະແຂ້ງຂານອນອອກໄປດ້ານນອກ.

Verse 9

एवं वृद्धिं क्रमाद्याति जन्तुः स्त्रीगर्भसंस्थितः । अन्यसत्त्वोदरे जन्तोर्यथा रूपं तथा स्थितिः ॥

ດັ່ງນັ້ນ ສັດມີຊີວິດທີ່ຢູ່ໃນຄັນຂອງແມ່ຍິງ ຈຶ່ງເຕີບໃຫຍ່ທີລະນ້ອຍ. ໃນຄັນຂອງສັດອື່ນ ສະພາບຂອງສັດມີຊີວິດຍ່ອມເປັນໄປຕາມຮູບຮ່າງຂອງມັນ.

Verse 10

काठिन्यमग्निना याति भुक्तपीतेन जीवति । पुण्यापुण्याश्रयमयी स्थितिर्जन्तोस्तथोदरे ॥

ມັນໄດ້ຄວາມແຂງແຮງດ້ວຍໄຟ (ຄວາມຮ້ອນ) ຂອງຮ່າງກາຍ ແລະດຳລົງຊີວິດດ້ວຍສິ່ງທີ່ກິນແລະດື່ມ. ດັ່ງນັ້ນ ໃນຄັນ ສະພາບຂອງສັດມີຊີວິດຕັ້ງຢູ່ເທິງບຸນແລະບາບ.

Verse 11

नाडी चाप्यायनी नाम नाभ्यां तस्य निबध्यते । स्त्रीणां तथान्त्रसुषिरे सा निबद्धोपजायते ॥

ມີທໍ່ທາງໜຶ່ງເອີ້ນວ່າ «ອາປະຍາຍນີ» ຖືກຜູກຕິດຢູ່ທີ່ສາຍບື; ແລະໃນແມ່ຍິງ ມັນເກີດຂຶ້ນຢ່າງດຽວກັນ ຜູກຕິດຢູ່ໃນຮູໂພງຂອງລໍາໄສ້.

Verse 12

क्रामन्ति भुक्तपीतानि स्त्रीणां गर्भोदरे यथा । तैराप्यायितदेहोऽसौ जन्तुर्वृद्धिमुपैति वै ॥

ດັ່ງທີ່ອາຫານແລະນ້ໍາທີ່ແມ່ຍິງກິນດື່ມ ໄຫຼເຂົ້າສູ່ມົດລູກ, ໂດຍອາຫານນັ້ນ ກາຍຂອງສັດທີ່ກໍາເນີດຖືກຫຼ້ຽງດູ ແລະມັນຍ່ອມເຕີບໃຫຍ່.

Verse 13

स्मृतीस्तस्य प्रयान्त्यस्य बह्व्यः संसारभूमयः । ततो निर्वेदमायाति पीड्यमान इतस्ततः ॥

ເມື່ອເຂົາເຄື່ອນໄປ ຄວາມຈໍາຫຼາຍຢ່າງເກີດຂຶ້ນ—ຄວາມຈໍາເຖິງພື້ນຖານແຫ່ງສັງສານ; ແລ້ວຖືກທໍລະມານຈາກທຸກດ້ານ ເຂົາຈຶ່ງເກີດຄວາມເບື່ອໜ່າຍ.

Verse 14

पुनर्नैवं करिष्यामि मुक्तमात्र इहोदरात् । तथा तथा यतिष्यामि गर्भं नाप्स्याम्यहं यथा ॥

«ເມື່ອຂ້ອຍພົ້ນອອກຈາກມົດລູກນີ້ແລ້ວ ຂ້ອຍຈະບໍ່ກະທໍາແບບນີ້ອີກ. ຂ້ອຍຈະພາກພຽນຢ່າງນັ້ນໆ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ໄດ້ມາຮອດມົດລູກອີກ»

Verse 15

इति चिन्तयते स्मृत्वा जन्मदुःखशतानि वै । यानि पूर्वानुभूतानि दैवभूतानि यानि वै ॥

ເມື່ອຄິດດັ່ງນັ້ນ ເຂົາຈື່ຈໍາຄວາມທຸກແຫ່ງການເກີດໄດ້ເປັນຮ້ອຍໆ—ທັງທີ່ເຄີຍປະສົບມາກ່ອນ ແລະທີ່ເກີດຈາກຊະຕາ/ພຣະບັນຊາ.

Verse 16

ततः कालक्रमाज्जन्तुः परिवर्तत्यधोमुखः । नवमे दशमे वापि मासि सज्जायते यतः ॥

ຕໍ່ມາ ຕາມການເຄື່ອນໄຫວຂອງເວລາ ສັດຜູ້ມີກາຍນັ້ນຫັນຫົວລົງລຸ່ມ; ເພາະຕັ້ງແຕ່ເດືອນທີ 9 ຫຼືກໍ່ເດືອນທີ 10 ມັນກໍ່ພ້ອມສໍາລັບການເກີດ.

Verse 17

निष्क्रम्यमाणो वातेन प्राजापत्येन पीड्यते । निष्क्राम्यते च विलपन् हृदि दुःखनिपीडितः ॥

ໃນຂະນະອອກມາ (ເວລາເກີດ) ມັນຖືກທໍລະມານໂດຍລົມປຣາຈາປັດຍະ; ແລະມັນອອກມາພ້ອມການຮ້ອງໄຫ້ ໂດຍຫົວໃຈຖືກກົດດັນດ້ວຍຄວາມເຈັບປວດ.

Verse 18

निष्क्रान्तश्चोदरान्मूर्च्छामसह्यां प्रतिपद्यते । प्राप्नोति चेतनां चासौ वायुस्पर्शसमन्वितः ॥

ເມື່ອອອກຈາກຄອດແລ້ວ ມັນຕົກເຂົ້າໃນອາການສະຫຼົບທີ່ທົນບໍ່ໄດ້; ແລ້ວຈຶ່ງຟື້ນສະຕິເມື່ອມີການສຳຜັດຂອງອາກາດ.

Verse 19

ततस्तं वैष्णवी माया समास्कन्दति मोहिनी । तया विमोहितात्मासौ ज्ञानभ्रंशमवाप्नुते ॥

ຕໍ່ມາ ມາຍາ ວາຍສະນະວີ (Vaiṣṇavī Māyā) ຜູ້ຫຼອກລວງ ໄດ້ຄອບງໍາເຂົາ; ແລະເມື່ອຕົນຂອງເຂົາຖືກນາງເຮັດໃຫ້ຫຼົງ ເຂົາກໍ່ຕົກຈາກຄວາມຮູ້.

Verse 20

भ्रष्टज्ञानो बालभावं ततो जन्तुः प्रपद्यते । ततः कौमारकावस्थां यौवनं वृद्धतामपि ॥

ເມື່ອຕົກຈາກຄວາມຮູ້ແລ້ວ ສັດນັ້ນເຂົ້າສູ່ວັຍເດັກນ້ອຍ; ຕໍ່ຈາກນັ້ນຜ່ານໄປສູ່ວັຍເດັກຊາຍ, ແລ້ວວັຍໜຸ່ມ, ແລະຍັງເຖົ້າແກ່ອີກດ້ວຍ.

Verse 21

पुनश्च मरणं तद्वज्जन्म चाप्नोति मानवः । ततः संसारचक्रे 'स्मिन् भ्राम्यते घटियन्रवत् ॥

ອີກຄັ້ງ ຄວາມຕາຍມາເຖິງ ແລະການເກີດກໍຖືກບັນລຸໂດຍມະນຸດ; ດັ່ງນັ້ນ ໃນວົງລໍ້ແຫ່ງສັງສາຣະນີ້ ລາວພະເວີນໄປມາ ເຫມືອນກົງລໍ້ນ້ຳທີ່ໝຸນວຽນ।

Verse 22

कदाचित् स्वर्गमाप्नोति कदाचिन्निरयं नरः । नरकं चैव स्वर्गं च कदाचिच्च मृतो 'श्नुते ॥

ບາງຄັ້ງ ມະນຸດໄດ້ເຖິງສະຫວັນ; ບາງຄັ້ງ ລາວໄປນະລົກ. ເມື່ອຕາຍແລ້ວ ລາວປະສົບທັງນະລົກ ແລະສະຫວັນ ໃນເວລາທີ່ແຕກຕ່າງກັນ।

Verse 23

कदाचिदत्रैव पुनर्जातः स्वं कर्म सो 'श्नुते । कदाचिद्भुक्तकर्मा च मृतः स्वल्पेन गच्छति ॥

ບາງຄັ້ງ ເກີດໃໝ່ຢູ່ນີ້ (ໃນໂລກ) ລາວປະສົບຜົນແຫ່ງກຳຂອງຕົນ. ບາງຄັ້ງ ເມື່ອກຳບາງຢ່າງຖືກໃຊ້ໝົດແລ້ວ ລາວຕາຍ ແລະຈາກໄປພຽງໃນໄລຍະສັ້ນໆ।

Verse 24

कदाचिदल्पैश्च ततो जायते 'त्र शुभाशुभैः । स्वर्लोके नरके चैव भुक्तप्रायो द्विजोत्तम ॥

ແລະບາງຄັ້ງ ຫຼັງຈາກນັ້ນ ລາວເກີດຢູ່ນີ້ ເນື່ອງຈາກມີພຽງສ່ວນນ້ອຍຂອງກຳດີແລະກຳຊົ່ວ—ໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ໄດ້ຮັບຜົນແລ້ວໃນສະຫວັນແລະນະລົກ, ໂອ ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງຜູ້ປະເສີດ.

Verse 25

नरकेषु महद्दुःखमेतद् यत् स्वर्गवासिनः । दृश्यन्ते तात मोदन्ते पात्यमानाश्च नारकाः ॥

ນີ້ແມ່ນຄວາມທຸກທົນອັນໃຫຍ່ໃນນະລົກ: ວ່າຜູ້ຢູ່ສະຫວັນຖືກເຫັນ, ໂອ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ, ກຳລັງຊື່ນບານ—ໃນຂະນະທີ່ສັດນະລົກຖືກໂຍນລົງຕ່ຳ.

Verse 26

स्वर्गेऽपि दुःखमतुलं यदारोहणकालतः । प्रभृत्यहं पतिष्यामीत्येतन्मनसि वर्तते ॥

ແມ່ນແຕ່ໃນສະຫວັນກໍມີຄວາມໂສກເສົ້າອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້; ເພາະຕັ້ງແຕ່ເວລາຂຶ້ນໄປ ຄວາມຄິດໃນໃຈຍັງຢູ່ວ່າ: «ຈາກນັ້ນ ຂ້ອຍຈະຕົກລົງອີກ»។

Verse 27

नारकांश्चैव संप्रेक्ष्य महद्दुःखमवाप्यते । एतां गतिमहं गन्तेत्यहर्निशमनिर्वृतः ॥

ແລະເມື່ອເຫັນຜູ້ຢູ່ນະລົກ ຄົນໜຶ່ງຖືກຄວາມທຸກໃຫຍ່ຄອບງຳ ຄິດທັງວັນທັງຄືນບໍ່ມີທີ່ຜ່ອນຄາຍວ່າ: «ຊະຕາກຳແບບນັ້ນ ຂ້ອຍກໍອາດໄປຮອດ»।

Verse 28

गर्भवासे महद्दुःखं जायमानस्य योनितः । जातस्य बलाभावे च वृद्धत्वे दुःखमेव च ॥

ການຢູ່ໃນຄັນມານດາມີຄວາມທຸກໃຫຍ່; ການເກີດອອກຈາກຄັນມານດາກໍທຸກ; ທາຣົກເກີດໃໝ່ໃນຄວາມຊ່ວຍຕົນບໍ່ໄດ້ກໍທຸກ; ແລະໃນຄວາມແກ່ຊະລາກໍທຸກແທ້ໆເຊັ່ນກັນ।

Verse 29

कामेर्ष्याक्रोधसम्बन्धं यौवने चातिदुःसहम् । दुःखप्राया वृद्धता च मरणे दुःखमुत्तमम् ॥

ໃນວັຍໜຸ່ມ ການຄົວຄົມກັບຕັນຫາ ຄວາມອິດສາ ແລະຄວາມໂກດ ແມ່ນທົນຍາກຢ່າງຍິ່ງ; ຄວາມແກ່ຊະລາກໍສ່ວນໃຫຍ່ເປັນຄວາມໂສກ—ແລະໃນຍາມຕາຍ ຄວາມທຸກແມ່ນໃຫຍ່ທີ່ສຸດ।

Verse 30

कृष्यमाणस्य याम्यैश्च नरकेषु च पात्यतः । पुनश्च गर्भो जन्माथ मरणं नरकस्तथा ॥

ຖືກບໍລິວານຂອງພະຍົມລາກຖູກ ແລະໂຍນລົງໃນນະລົກທັງຫຼາຍ; (ສັດຕະວະ) ກໍເຂົ້າສູ່ຄັນມານດາອີກ, ແລ້ວເກີດ, ແລ້ວຕາຍ—ແລ້ວນະລົກອີກຄັ້ງ।

Verse 31

एवं संसारचक्रेऽस्मिन् जन्तवो घटियन्त्रवत् । भ्राम्यन्ते प्राकृतैर्बन्धैर्बद्ध्वा बाध्यन्ति चासकृत् ॥

ດັ່ງນັ້ນ ໃນວົງຈອນແຫ່ງສັງສານ ສັດທັງຫຼາຍຫມຸນວຽນດັ່ງກົນໄກຂອງເຄື່ອງຊັກນ້ຳ; ຖືກຜູກມັດດ້ວຍພັນທະທາງທໍາມະຊາດ (ວັດຖຸ) ແລະຖືກບັງຄັບຊ້ຳໆ.

Verse 32

नास्ति तात! सुखं किञ्चिदत्र दुःखशताकुले । तस्मान्मोक्षाय यतता कथं सेव्याऽ मया त्रयी ॥

ໂອ ພໍ່ເອີຍ, ທີ່ນີ້ບໍ່ມີຄວາມສຸກເລີຍ ໃນສະຖານທີ່ທີ່ແອດແນ້ນດ້ວຍຄວາມທຸກນັບຮ້ອຍ. ດັ່ງນັ້ນ ເປັນຜູ້ມຸ່ງຫາມົກຂະ ຂ້ອຍຈະໄລ່ຕາມແຕ່ຕຣິເວດາໄດ້ແນວໃດ?