Shloka 153
Daśagrīva-boonāvaraṇa, Viṣṇv-avatāra-niyoga, Vānara-sahāya-janana, Mantharā-nirmāṇa
कालप्राप्तमुपासीत सस्यानामिव कर्षक: । “अतः विवेकी पुरुषको उचित है कि प्राप्त हुए सुखका (त्यागपूर्वक) सेवन करे और स्वतः आये हुए दुःखका भार भी (टैर्यपूर्वक) वहन करे। जैसे किसान बीज बोकर समयके अनुसार प्रारब्धवश जितना अन्न मिलता है, उसे ग्रहण करता है; उसी प्रकार मनुष्य समय- समयपर दैववश प्राप्त हुए सुख तथा दुःखको स्वीकार करें
kālaprāptam upāsīta sasyānām iva karṣakaḥ |
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຄວນຮັບເອົາ ແລະໃຊ້ປະໂຫຍດຈາກສິ່ງທີ່ມາຮອດຕາມເວລາອັນຄວນ ເຫມືອນຊາວນາກັບພືດຜົນ. ເຊັ່ນຊາວນາຫວ່ານເມັດແລ້ວ ຮັບເອົາເຂົ້າທີ່ສຸກງອມຕາມລະດູ ແລະຕາມວາສະນາ, ມະນຸດຜູ້ມີວິເວກກໍຄວນຊິມຊອບຄວາມສຸກທີ່ມາເອງ (ໂດຍບໍ່ຍຶດຕິດ) ແລະອົດທົນແບກພາລະຄວາມທຸກທີ່ມາເອງ—ຮັບທັງສອງເປັນສິ່ງທີ່ເວລາແລະຊະຕາກຳຈັດສັນ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
To live with discernment by accepting what time brings: enjoy lawful happiness without clinging and endure uninvited suffering with patience, recognizing both as seasonally allotted—like a farmer who receives only what ripens in due course.
Vaiśampāyana delivers a didactic maxim using an agrarian simile: as a cultivator depends on season and outcome after sowing, so a person should accept the alternating arrivals of pleasure and pain as governed by time and destiny.