Shloka 10
Udyoga Parva, Adhyāya 72 — Bhīmasena’s counsel on conciliation and Duryodhana’s disposition
एतदेव निमित्तं ते पाण्डवास्तु यथा त्वयि । नान्वतप्यन्त कौपीनं तावत् कृत्वापि दुष्करम्
etad eva nimittaṁ te pāṇḍavās tu yathā tvayi | nānvatapyanta kaupīnaṁ tāvat kṛtvāpi duṣkaram, pāṇḍunandana |
ຢຸທິສຖິຣ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ບຸດແຫ່ງປານດຸ, ນີ້ແຫຼະແມ່ນຫຼັກຖານອັນຕັດສິນທີ່ສຸດຕໍ່ພວກເຂົາ ຕາມທີ່ພວກເຂົາໄດ້ປະພຶດຕໍ່ທ່ານແລະພວກປານດະວະ: ແມ່ນແຕ່ຫຼັງຈາກບັງຄັບໃຫ້ທ່ານນຸ່ງແຕ່ຜ້າຄາດແອວ ແລະໃຫ້ທ່ານອົດທົນທຸກທົນອັນຫົນທາງຂອງການຖືກເນລະເທດດົນນານ, ພວກເຂົາກໍບໍ່ເຄີຍຮູ້ສຶກສຳນຶກຜິດແມ່ນແຕ່ຄັ້ງດຽວ. ຄວາມບໍ່ມີການສຳນຶກນັ້ນແຫຼະ ແມ່ນເຫດຜົນທີ່ແຂງແຮງທີ່ສຸດ ທີ່ເຮັດໃຫ້ການປອງດອງກັບພວກກະວະຣະວະ ບໍ່ອາດຕັ້ງຢູ່ໄດ້ແທ້».
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
A durable peace requires moral accountability. Yudhiṣṭhira argues that the Kauravas’ lack of remorse after inflicting severe humiliation and long exile shows an ethical failure; without repentance, reconciliation becomes unreliable and unjust.
In Udyoga Parva’s pre-war negotiations, Yudhiṣṭhira addresses a Pāṇḍava (Pāṇḍunandana) and points to the Kauravas’ unrepentant conduct—forcing deprivation symbolized by the kaupīna and imposing prolonged exile—as the strongest evidence against trusting a peace settlement.