Shloka 43
जनक–सुलभा संवादः
Janaka–Sulabhā Dialogue on Mokṣa and Non-attachment
भीष्मजी कहते हैं--महाराज! महर्षि वसिष्ठके बताये अनुसार यह परब्रह्मका स्वरूप मैंने तुम्हें बताया है, जिसे पाकर जीवात्मा फिर इस संसारमें नहीं लौटता ।।
bhīṣma uvāca—mahārāja! maharṣi-vaśiṣṭhena yathoktaṃ para-brahmaṇaḥ svarūpaṃ mayā te kathitam; yat prāpya jīvātmā punar asmin saṃsāre na nivartate. punarāvṛttim āpnoti paraṃ jñānam avāpya ca | nāvabudhyati tattvena budhyamāno 'jarāmaram || yaḥ etad uttamaṃ jñānaṃ guroḥ mukhāt prāpya api samyak na avabudhyate sa punarāvṛttiṃ prāpnoti; yaḥ tu etat tattvataḥ avabudhyate sa jarā-mṛtyu-rahitaṃ para-brahma-paramātmānaṃ prāpnoti.
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ກະສັດ, ຂ້າໄດ້ອະທິບາຍໃຫ້ທ່ານ—ຕາມທີ່ມະຫາຣິສີ ວະສິດຖະ ໄດ້ສອນ—ເຖິງສະພາບຂອງ ພຣະພຣະຫມັນສູງສຸດ. ເມື່ອຈິດວິນຍານບຸກຄົນໄດ້ບັນລຸພຣະອົງນັ້ນ ກໍບໍ່ຫວນກັບສູ່ວົງຈອນໂລກນີ້ອີກ. ແມ່ນແຕ່ໄດ້ຮັບຄວາມຮູ້ສູງສຸດແລ້ວ ຜູ້ໃດບໍ່ເຂົ້າໃຈຕາມແກ່ນແທ້ ຍ່ອມຕົກກັບໄປສູ່ການຫວນກັບຊ້ຳໆ; ແຕ່ຜູ້ໃດເຂົ້າໃຈຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຍ່ອມບັນລຸ ພຣະອາຕະມັນສູງສຸດ—ພຣະພຣະຫມັນ—ອັນພົ້ນຈາກຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Liberation depends not merely on hearing or acquiring ‘highest knowledge’ but on realizing it in truth (tattvataḥ). Without true understanding, one returns to saṃsāra; with true realization, one attains the deathless, ageless Supreme Brahman.
In the Śānti Parva instruction scene, Bhīṣma continues advising King Yudhiṣṭhira, citing the authority of the sage Vasiṣṭha. He summarizes the fruit of Brahman-knowledge: true realization ends rebirth, while superficial or incomplete understanding leads to continued recurrence.