Shloka 59
Saṃhāra-krama (The Sequence of Cosmic Dissolution) — Yājñavalkya’s Discourse
तमश्न कष्ट सुमहद् रजश्न सत्त्वं विशुद्ध प्रकृति परां च । सिद्धि च देवीं वरुणस्य पत्नीं तेजश्न कृत्स्नं सुमहच्च धैर्यम्
bhīṣma uvāca | tamaś ca kaṣṭaṃ sumahad rajaś ca sattvaṃ viśuddhaṃ prakṛtiṃ parāṃ ca | siddhiṃ ca devīṃ varuṇasya patnīṃ tejaś ca kṛtsnaṃ sumahac ca dhairyam ||
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «(ໂຍຄີສາມາດເຂົ້າໄປ) ຄວາມມືດອັນຫນັກໜ່ວງແລະກົດຂີ່ (ຕະມັສ), ພະລັງແຫ່ງຄວາມກະຕືລືລົ້ນ (ຣະຈັສ), ແລະຄວາມແຈ້ງສະອາດບໍລິສຸດ (ສັດຕະວະ). ລາວສາມາດເຂົ້າໄປໃນ ປຣະກຣິຕິ ອັນສູງສຸດເອງ; ເຂົ້າໄປໃນເທວີ ສິດທິ ຜູ້ເປັນມະເຫສີຂອງ ວະຣຸນ; ແລະເຂົ້າໄປໃນຄວາມສະຫວ່າງທັງປວງ ແລະຄວາມໝັ້ນຄົງອັນຍິ່ງໃຫຍ່. ດັ່ງນັ້ນ ມະຫາອາດຕະມາຜູ້ສຳເລັດໂຍຄະ ຖ້າປາດຖະໜາ ກໍພົ້ນທັນທີ ແລະບັນລຸຮູບພາບແຫ່ງ ພຣະພຣະຫມັນ ອັນສູງສຸດ; ຫຼືໂດຍອຳນາດໂຍຄະ ລາວອາດໄປເຖິງຫຼັກການສາກົນ ແລະສະຖານທີ່ເທວະເຫຼົ່ານີ້ແຕ່ລະຢ່າງ ແລ້ວເຂົ້າສູ່ພາຍໃນມັນ».
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A yogin perfected in yoga can, by will and yogic power, transcend ordinary embodiment: either attain immediate liberation and realize the supreme Brahman, or deliberately enter various cosmic principles (the guṇas, Prakriti) and divine powers (such as Siddhi), showing mastery over the constituents of nature rather than being bound by them.
In Shanti Parva’s instruction on liberation and yogic attainment, Bhishma continues his discourse to Yudhishthira, listing the cosmic principles and divine stations that an accomplished yogin can reach and ‘enter,’ emphasizing the extraordinary scope of yogic mastery alongside the higher option of final liberation.