Shloka 4
Saṃhāra-krama (The Sequence of Cosmic Dissolution) — Yājñavalkya’s Discourse
वदन्ति कारण चेदं सांख्या: सम्यग् द्विजातय: । विज्ञायेह गतीः सर्वा विरक्तो विषयेषु यः,सांख्यमतके माननेवाले महाज्ञानी द्विज मोक्षका युक्तियुक्त कारण इस प्रकार बताते हैं --सब प्रकारकी गतियोंको जानकर जो विषयोंसे विरक्त हो जाता है, वही देहत्यागके अनन्तर मुक्त होता है। यह बात स्पष्टरूपसे सबकी समझमें आ सकती है। दूसरे किसी उपायसे मोक्ष मिलना असम्भव है। इस प्रकार वे सांख्यको ही मोक्षदर्शन कहते हैं
vadanti kāraṇa cedaṃ sāṅkhyāḥ samyag dvijātayaḥ | vijñāyeha gatīḥ sarvā virakto viṣayeṣu yaḥ ||
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ບັນດາຜູ້ຖືສາງຂະຍະ—ພວກທະວິຊະຜູ້ເຂົ້າໃຈຖືກຕ້ອງ—ປະກາດວ່າ ນີ້ແມ່ນຫຼັກເຫດປັດໃຈອັນແທ້: ໃນໂລກນີ້ ຜູ້ໃດຮູ້ແຈ້ງທຸກເສັ້ນທາງແຫ່ງສັດທັງຫຼາຍ ແລະເກີດຄວາມບໍ່ຍຶດຕິດຕໍ່ວັດຖຸອາລົມ ຜູ້ນັ້ນເທົ່ານັ້ນຈຶ່ງໄດ້ຮັບມົກຂະ ຫຼັງຈາກລະທິ້ງກາຍ. ນີ້ເປັນສິ່ງເຂົ້າໃຈໄດ້ຢ່າງແຈ້ງຊັດ; ບໍ່ມີວິທີອື່ນໃດຈະໃຫ້ມົກຂະໄດ້. ດັ່ງນັ້ນ ພວກເຂົາຈຶ່ງເອີ້ນສາງຂະຍະເອງວ່າ ທັດສະນະນຳໄປສູ່ມົກຂະ»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Liberation is said to follow from clear discernment of the various destinies/courses of beings and from detachment (vairāgya) toward sense-objects; the Sāṅkhyas present this discriminative knowledge and dispassion as the decisive means to mokṣa.
In the Śānti Parva’s instruction section, Bhīṣma is teaching about liberation and philosophical paths; here he reports the Sāṅkhya position that true knowledge and detachment are the essential cause leading to freedom after the body is relinquished.