Shloka 7
मनस्–बुद्धि–गुणविचारः (Manas–Buddhi–Guṇa Inquiry) — Meditation and Nirguṇa Realization
अभयं चानिमित्तं च न तत् क्लेशसमावृतम् । द्वाभ्यां मुक्त त्रिभिर्मुक्तमष्टाभिस्त्रिभिरेव च
abhayaṃ cānimittaṃ ca na tat kleśasamāvṛtam | dvābhyāṃ muktaṃ tribhir muktam aṣṭābhis tribhir eva ca ||
ພີດສະມະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຄວາມເປັນຈິງສູງສຸດນັ້ນ ປອດໄພຈາກຄວາມຢ້ານ ແລະບໍ່ມີເຫດປັດໃຈພາຍນອກ; ບໍ່ຖືກປົກຄຸມດ້ວຍກິເລດ. ມັນພົ້ນຈາກຄູ່ຕົວຕົນແຫ່ງຄວາມມັກແລະຊັງ; ພົ້ນຈາກກຸນະສາມ—ສັດຕະວະ, ຣາຊະ, ຕະມະ—ອັນເປັນເຫດໃຫ້ເກີດປະຕິກິລິຍາເຫຼົ່ານັ້ນ; ແລະພົ້ນຈາກອົງປະກອບແປດປະການຂອງຄວາມເປັນອົງກາຍ. ໃນທີ່ນັ້ນ ແມ່ນກະທັ້ງສາມປະການ—ຜູ້ຮູ້, ການຮູ້, ແລະສິ່ງທີ່ຖືກຮູ້—ກໍບໍ່ປາກົດ; ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຖືກສອນວ່າເປັນບ່ອນສູງສຸດ ເຫນືອກວ່າຄວາມເສື່ອມແລະຄວາມຢ້ານ.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse characterizes the Supreme as unconditioned and fearless: not obscured by kleśas, not driven by dualities (like/dislike), not constituted by the three guṇas, and transcending the structures of embodied experience—so completely that even the subject–object–knowledge triad is absent.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on liberation-oriented dharma. Here he describes the nature of the highest abode/Reality by negating layers of bondage—afflictions, dualities, guṇas, and cognitive triads—to guide the listener toward non-attached, discriminative understanding.