Shloka 113
शल्यस्य पाण्डवसेनापीडनम् — Śalya’s Assault on the Pāṇḍava Host
with Omens and Bhīma’s Counter
परस्परवधे यत्तौ छिद्रान्वेषणतत्परौ । उस समय वहाँ पाण्डुपुत्र नकुल और कर्णकुमार चित्रसेनमें मुझे कोई अन्तर नहीं दिखायी देता था। दोनों ही अस्त्र-शस्त्रोंके विद्वान
parasparavadhe yattau chidra-anveṣaṇa-tatparau |
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ທັງສອງມຸ່ງໝາຍຈະທຳລາຍກັນແລະກັນ ໃຈຈົດຈໍ່ຢູ່ແຕ່ການຊອກຫາຊ່ອງໂຫວ່ທີ່ອ່ອນແອ. ໃນຂະນະນັ້ນ ຕາຂ້ອຍບໍ່ເຫັນຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງ ນະກຸລ ບຸດຂອງປານດຸ ແລະ ຈິຕຣະເສນ ບຸດຂອງກັນນະ: ທັງຄູ່ຮູ້ຊ່ຽວອາວຸດ ແຂງແຮງ ແລະຊ່ຽວຊານໃນສົງຄາມລົດຮົບ. ຂະນະທີ່ປະທະກັນຢ່າງບໍ່ຢຸດ ວິລະຊົນທັງສອງນັ້ນຈ້ອງຫາການພາດພະລາດເພີຍນ້ອຍ ເພື່ອໃຫ້ເປັນໂອກາດຕີຕາມທຳນຽມສົງຄາມ ໃນຂະນະທີ່ຄວາມດຸເດືອດຂອງສະໜາມຮົບຜັກດັນເຂົາໄປສູ່ຈຸດຈົບອັນມະຫານະລົກ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in war, equally matched warriors become absorbed in seeking the opponent’s ‘chidra’—a vulnerable opening. It implicitly points to the tension between kṣatriya duty (skillful, rule-bound combat) and the grim reality that even disciplined warfare is driven toward mutual destruction.
Sañjaya describes a chariot duel in which Nakula and Citraseṇa appear evenly matched. Both are powerful and expert in weapons, and they circle one another looking for a momentary weakness to land a decisive blow.