Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

द्रोण–सात्यकि-युद्धम्

Droṇa–Sātyaki Engagement

चूर्णिताक्षिप्तदग्धानां वजानिलहुताशनै: । तुल्यरूपा गजाः: पेतुर्गियग्राम्बुदवेश्मनाम्‌

sañjaya uvāca |

cūrṇitākṣiptadagdhānāṁ vajānila-hutāśanaiḥ |

tulyarūpā gajāḥ petur giri-grāmbuda-veśmanām ||

ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ໃນຄວາມວຸ້ນວາຍອັນນ່າສະພຶງກົວ—ທີ່ຮ່າງກາຍຖືກບົດຂະຍີ້ ຖືກຟາດລົງ ແລະຖືກເຜົາໄໝ້ດ້ວຍພະລັງດັ່ງສາຍຟ້າຂອງອາວຸດ ດ້ວຍລົມພາຍຸແຫ່ງສົງຄາມ ແລະໄຟອັນກິນກວ້າງ—ຊ້າງທັງຫຼາຍລົ້ມກອງເປັນພູນ ຈົນແຍກບໍ່ອອກວ່າໂຕໃດເປັນໂຕໃດ ດັ່ງພູ ບ້ານ ເມກ ແລະຄຸ້ມຄອງສູງໆ ພັງທະລາຍກາຍເປັນຊາກ.

चूर्णितcrushed
चूर्णित:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootचूर्णित (√चूर्ण्/चूर्णय्)
FormMasculine/Neuter (context-dependent), Genitive, Plural
आक्षिप्तthrown/struck down
आक्षिप्त:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootआक्षिप्त (आ-√क्षिप्)
FormMasculine/Neuter (context-dependent), Genitive, Plural
दग्धानाम्of the burnt (ones)
दग्धानाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootदग्ध (√दह्)
FormMasculine/Neuter (context-dependent), Genitive, Plural
वजby thunderbolts
वज:
Karana
TypeNoun
Rootवज
FormMasculine, Instrumental, Plural
अनिलby winds
अनिल:
Karana
TypeNoun
Rootअनिल
FormMasculine, Instrumental, Plural
हुताशनैःby fires
हुताशनैः:
Karana
TypeNoun
Rootहुताशन
FormMasculine, Instrumental, Plural
तुल्यरूपाःof similar form/appearance
तुल्यरूपाः:
Karta
TypeAdjective
Rootतुल्यरूप
FormMasculine, Nominative, Plural
गजाःelephants
गजाः:
Karta
TypeNoun
Rootगज
FormMasculine, Nominative, Plural
पेतुःfell
पेतुः:
TypeVerb
Root√पत्
FormPerfect (लिट्), 3rd, Plural
गिरिof mountains
गिरि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगिरि
FormMasculine, Genitive, Plural
ग्रामof villages
ग्राम:
Adhikarana
TypeNoun
Rootग्राम
FormMasculine, Genitive, Plural
अम्बुदof clouds
अम्बुद:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअम्बुद
FormMasculine, Genitive, Plural
वेश्मनाम्of mansions/dwellings
वेश्मनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवेश्मन्
FormNeuter, Genitive, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
E
elephants (gajāḥ)
M
mountains (giri)
V
villages (grāma)
C
clouds (ambuda)
M
mansions/palaces (veśman)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical and existential cost of war: when violence escalates, it erases individuality and dignity, reducing even powerful beings to indistinguishable casualties—an implicit warning about the dehumanizing nature of unchecked conflict.

Sañjaya describes the battlefield scene where elephants are being crushed, flung, and burned amid weapon-strokes, fierce winds, and fire; they fall in masses, appearing alike, compared to the collapse of huge structures—mountains, villages, clouds, and mansions.