Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Droṇa-parva Adhyāya 37: Sañjaya’s Account of Abhimanyu’s Precision Disruption of a Chariot Contingent

आर्य! तब उन महारथियोंने रथसेनाद्वारा उसे कोष्ठमें आबद्ध-सा करके उसके ऊपर नाना प्रकारके चिह्नवाले समूह-के-समूह बाण बरसाने आरम्भ किये ।। तान्यन्तरिक्षे चिच्छेद पौत्रस्ते निशितै: शरैः । तांश्वैव प्रतिविव्याध तदद्भुतमिवाभवत्‌,परंतु आपके उस वीर पौत्रने अपने पैने बाणोंद्वारा शत्रुओंके उन सायकसमूहोंको आकाशमें ही काट दिया और उन सभी महारथियोंको घायल भी कर डाला-यह एक अद्भुत-सी बात हुई

sañjaya uvāca | ārya! tadā te mahārathā rathasenayā taṃ koṣṭheṣv iva ābaddhaṃ kṛtvā tasya upari nānā-cihnair yuktān śara-saṃghān saṃghān varṣayām āsuḥ || tāny antarīkṣe ciccheda pautras te niśitaiḥ śaraiḥ | tāṃś caiva prativivyādha tad adbhutam ivābhavat ||

ສັນຊະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: ໂອ ທ່ານຜູ້ສູງສົ່ງ! ໃນເວລານັ້ນ ມະຫາຣະຖີເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຈັດກອງລົດຮົບເປັນຂະບວນ ຮອບລ້ອມຫຼານຊາຍຂອງທ່ານເຫມືອນຖືກຂັງໃນຄອກຄັບແຄບ ແລ້ວພາກັນຫວ່ານຝົນລູກສອນເປັນຊຸດໆ ທີ່ມີເຄື່ອງໝາຍນານາປະເພດ. ແຕ່ຫຼານຜູ້ກ້າຫານຂອງທ່ານ ໃຊ້ລູກສອນຄົມກິບ ຕັດຂາດຝູງລູກສອນນັ້ນກາງອາກາດ ແລະໃນພິບຕາດຽວກັນກໍຍິງຕອບກັບ ເຮັດໃຫ້ມະຫາຣະຖີເຫຼົ່ານັ້ນບາດເຈັບ—ເປັນເຫດການທີ່ຄ້າຍອັດສະຈັນໃນສົງຄາມອັນດຸເດືອດ.

तानिthose (missiles)
तानि:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Plural
अन्तरिक्षेin the sky
अन्तरिक्षे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष
FormNeuter, Locative, Singular
चिच्छेदcut asunder
चिच्छेद:
TypeVerb
Rootछिद्
FormPerfect (Liṭ), 3, Singular, Parasmaipada
पौत्रःgrandson
पौत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपौत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
तेyour/of you
ते:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Genitive, Singular
निशितैःwith sharp
निशितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootनिशित
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
शरैःarrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
तान्them (those warriors)
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
प्रतिविव्याधpierced in return
प्रतिविव्याध:
TypeVerb
Rootव्यध्
FormPerfect (Liṭ), 3, Singular, Parasmaipada, प्रति
तत्that (event)
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
अद्भुतम्wonderful
अद्भुतम्:
TypeAdjective
Rootअद्भुत
FormNeuter, Nominative, Singular
इवas if/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अभवत्became/was
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3, Singular, Parasmaipada

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by ārya address)
P
pautra (the king’s grandson; likely Duryodhana in this context)
M
mahārathāḥ (great chariot-warriors)
R
rathasenā (chariot formation/host)
Ś
śarāḥ/śara-saṃghāḥ (arrows, volleys of arrows)
A
antarīkṣa (the sky/mid-air)

Educational Q&A

The verse highlights kṣatriya-dharma in its battlefield form: disciplined courage under encirclement, mastery over weapons, and the ethic of answering force with measured counter-force. It also underscores how extraordinary skill can momentarily transform fear and chaos into awe, even within a morally fraught war.

A group of elite chariot-warriors boxes in the king’s grandson using chariot formations and showers him with massed arrows. The grandson responds by cutting the incoming arrows in the sky and then counterattacking, wounding the attackers—an action described as astonishing.