Shloka 326
Cakravyūha-saṃkalpaḥ, Saṃśaptaka-āhvānaṃ, Saubhadra-vikrīḍitam
Drona Parva, Adhyāya 32
अभ्यतिष्ठत् पदा भूमौ सहाश्वं सहसारथिम् | झरने बहानेवाले पर्वतकी भाँति किसी मदस्रावी गजराजने सारथि और अश्वोंसहित रथीको पैरोंसे भूमिपर दबाकर उन सबको कुचल डाला
abhya-tiṣṭhat padā bhūmau sahāśvaṃ sahasārathim | jharane bahāne-vāle parvatakī bhānti kisī madasrāvī gajarājane sārathi-aśva-sahitaṃ rathinaṃ pādaiḥ bhūmau dabākar un sabko kucal ḍālā |
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ພະຍາຊ້າງຜູ້ເມົາມັດດະ (ມັດໄຫຼ) ດຸດັ່ງພູເຂົາທີ່ມີສາຍນ້ຳຫຼາຍສາຍໄຫຼລົງຕາມຂ້າງພູ ໄດ້ກ້າວຢ່າງຮຸນແຮງໄປເຫັນຮົບລົດ ພ້ອມທັງມ້າ ແລະສາຣະຖີ ກົດພວກເຂົາໃຫ້ຕິດດິນ ແລະບີບຂະຍີ້ທັງໝົດ. ໃນການບີບຄັ້ນອັນໂຫດຮ້າຍຂອງສົງຄາມ ພະລັງທີ່ບໍ່ມີການຢັ້ງຢືນກາຍເປັນການທຳລາຍລ້ວນໆ ສະທ້ອນວ່າສົງຄາມສາມາດຫຼຸດທອນຊີວິດແລະບົດບາດ—ນັກຮົບ, ສາຣະຖີ, ແລະສັດ—ໃຫ້ເຫຼືອແຕ່ຄວາມພິນາດອັນບໍ່ເລືອກໜ້າ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the indiscriminate devastation of war: when raw power (symbolized by a musth elephant) is unleashed, it can annihilate warrior, charioteer, and animals alike. Ethically, it underscores the Mahābhārata’s recurring warning that violence, even within kṣatriya warfare, easily exceeds human control and collapses distinctions of role and merit.
Sañjaya describes a battlefield moment in which a rut-maddened elephant charges and physically steps on a chariot unit—crushing the chariot-warrior along with the charioteer and horses—likening the elephant’s overwhelming force to a mountain with cascading torrents.